پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ازىرلەنگەن مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىنىڭ جوباسى قارالعان جيىن وتكىزدى.

كەشەندى جوسپاردا مال باسىن وسىرۋگە، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان سالانى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تاسىلدەرى مەن تەتىكتەرى قارالدى.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، مال شارۋاشىلىعى اۋىل شارۋاشىلىعى جالپى ءونىمىنىڭ 39%-ىن قۇرايدى. ءىرى قارا مال باسىنىڭ 2,4%-عا جانە ۇساق مال باسىنىڭ 1,6%-عا شامالى ءوسۋى بايقالادى. ءسۇت ءوندىرىسى 5% وسىممەن شامامەن 3,8 ملن توننانى قۇرادى، ەت ءوندىرۋ كولەمى 1,2 ملن تونناعا جەتتى، بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 2,6%-عا جوعارى.

الايدا، جالپى ءونىمنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 2-3% دەڭگەيىندە ساقتالۋى سالانىڭ الەۋەتىن تولىق اشپاي وتىر.

كەشەندى جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ ءىرى قارا مال سانىن 7,9 ملن-نان 12 ملن باسقا جانە ۇساق مال سانىن 20,2 ملن-نان 28 ملن باسقا دەيىن ۇلعايتۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق، ەت ءوندىرىسىنىڭ 1,2 ملن-نان 1,8 ملن تونناعا دەيىن ءوسۋى جانە ونىڭ ەكسپورتىنىڭ 82 مىڭنان 165 مىڭ تونناعا دەيىن ەكى ەسە ۇلعايۋى كۇتىلۋدە.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ ماقساتتى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىرقاتار باعىت بويىنشا سالانى قارجىلىق قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەنى ۇسىنىلاتىنىن باياندادى.

• اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ اسىل تۇقىمدى مال باسىن ساتىپ الۋعا جىلدىق 6% جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قارجىلاندىرۋعا جىلدىق قاجەتتىلىك 300 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل شارانى جۇزەگە اسىرۋ تابىننىڭ جاڭارۋىن جەدەلدەتۋگە جانە مال شارۋاشىلىعىنىڭ گەنەتيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
• شالعايداعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جانە جايىلىمدىق ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن بيىل قارجىلاندىرۋ كولەمى 50 ملرد تەڭگە بولاتىن جىلدىق مولشەرلەمەسى 6%-بەن بىرىڭعاي جەڭىلدىكتى نەسيە بەرۋ كوزدەلگەن.
• قوسىمشا 50 ملرد تەڭگە كولەمىندە مال ازىعىن دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىن ساتىپ الۋعا جىلدىق مولشەرلەمەسى 5%-بەن جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
• سونداي-اق مال شارۋاشىلىعىنىڭ باعىتتارى بويىنشا اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ ءۇشىن جالپى سوماسى 225 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن، جىلدىق مولشەرلەمەسى 5%-بەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديتتەۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قارجىلاندىرۋدى قولجەتىمدى ەتە ءتۇسۋ ءۇشىن «دامۋ» قورى ارقىلى قارىزدارعا كەپىلدىك بەرۋ تەتىگىن قولدانۋ كوزدەلگەن.

سونداي-اق كەشەندى جوسپاردىڭ جوباسىندا سالانى كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ، مال شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى ءۇشىن الەۋمەتتىك جاعدايلار جاساۋ، ونىڭ ىشىندە شوپاندار مەن باقتاشىلاردىڭ 55 جاسقا تولعاننان كەيىن ارنايى الەۋمەتتىك تولەمدەر الۋ قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ، ماماندار ءۇشىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ جانە تاعى دا باسقا شارالار كوزدەلگەن.

بۇدان بولەك، ءتيىمدى ماركەتينگتىك ينفراقۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. ۆەتەريناريالىق قاۋىپسىزدىك ەكسپورتتىق نارىقتارعا شىعۋدىڭ مىندەتتى شارتى بولىپ سانالادى. وسى باعىتتا ۆەتەريناريالىق نىسانداردى جاڭعىرتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى، سونداي-اق ساۋدا وبەكتىلەرىندە كۇندەلىكتى باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. مال يەلەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا.

جوسپاردىڭ ءىس-شارالارى نەگىزىنەن بيۋدجەتتە كوزدەلگەن قاراجاتقا، بيۋدجەتتىك نەسيەلەر جانە قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ وبليگاتسيالارى بويىنشا كۋپوندىق سىياقىنى سۋبسيديالاۋ باعدارلامالارى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.

ولجاس بەكتەنوۆ كەشەندى جوسپاردىڭ شارالارى ىشكى نارىقتى وتاندىق ونىممەن جۇيەلى تۇردە قانىقتىرۋدى جانە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-تۇلىك تاۋارلارى بويىنشا بولجامدى باعا تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سونداي-اق قايتا وڭدەۋدى دامىتۋ جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ۇلعايتۋ قاجەت. ءوندىرىس پەن ءونىم اينالىمىنىڭ بارلىق كەزەڭدەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى. ۇلتتىق اۋىل شارۋاشىلىعى ساناعىنىڭ ناتيجەلەرىن تسيفرلىق پلاتفورمالارعا بىرىكتىرۋ جانە ولاردى بىرىڭعاي ەسەپكە الۋ كوزى رەتىندە پايدالانۋ تاپسىرىلدى.

پرەمەر-مينيستر مەملەكەت باسشىسىنىڭ پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن قايتارۋ ماسەلەسى جونىندەگى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋىنا نازار اۋداردى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ جەردىڭ ۇتىمدى پايدالانىلۋىن تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن باياندادى. استىق ەگەتىن ءۇش ءوڭىر بويىنشا 330 شارۋاشىلىق جوعارى باقىلاۋدا. ماقساتسىز پايدالانۋ فاكتىلەرى انىقتالعان جاعدايدا ۋچاسكەلەر ازاماتتارعا ودان ءارى قايتا ءبولۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قورعا قايتارىلاتىن بولادى.

جيىن قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەت مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2026-2030 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن ماقۇلدادى. پرەمەر-مينيستر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ جۇمىستى ۇيلەستىرۋدى جانە بارلىق كوزدەلگەن شارالاردىڭ ساپالى ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.

بۇعان دەيىن مال شارۋاشىلىعىندا ەڭبەك ەتەتىن ازاماتتار ءۇشىن زەينەت جاسىن تومەندەتۋ ۇسىنىلعان ەدى.

Abai.kz