بۇگىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۆولونتەرلەر فورۋمىندا ءسوز سويلەدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا وتىرىستارىندا اتا زاڭىمىزعا قاتىستى كوپتەگەن پروگرەسسيۆتى، يننوۆاتسيالىق ۇسىنىستار بەرىلگەنىنە نازار اۋداردى.

«حالىقتان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردى جۇيەلەپ، جيناقتاۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا بارلىق ايماقتىڭ وكىلدەرى مەن ءتۇرلى ساناتتاعى ازاماتتار، حالىق قالاۋلىلارى، ورتالىق اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى، قۇقىقتانۋشى عالىمدار، ءتىل ماماندارى جانە بەلسەندى جاستار كىردى.

قوعام وكىلدەرىن قامتۋ اۋقىمى، كاسىبيلىك مەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك تۇرعىسىنان العاندا، مۇنداي كوميسسيا ەلىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى.

كوميسسيا جۇمىسى ەلىمىزدىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە تىڭ سەرپىن بەردى. كوميسسيا مۇشەلەرى كونستيتۋتسيالىق رەفورماعا قاتىستى ءار ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى قاراپ، جان-جاقتى تالقىلاپ، اۋقىمدى جۇمىس اتقارىپ جاتىر. وسىعان دەيىن كوميسسيانىڭ 5 وتىرىسى ءوتتى. ونىڭ ءبارى الەۋمەتتىك جەلىدە تىكەلەي ەفيردەن كورسەتىلىپ، اقپارات قۇرالدارى ارقىلى كەڭىنەن تاراتىلدى.

مەن تالقىلاۋ بارىسىن مۇقيات قاداعالاپ وتىرمىن. وسى ورايدا، اتا زاڭىمىزعا قاتىستى كوپتەگەن پروگرەسسيۆتى، يننوۆاتسيالىق ۇسىنىس بەرىلدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. تۇپتەپ كەلگەندە مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ اتا زاڭىنا نەگىز بولادى. بۇل الەمدە قالىپتاسقان قازىرگى كۇردەلى كەزەڭدە ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقىنا باعىت سىلتەيتىن ماڭىزدى قۇجاتقا اينالادى دەپ سەنەمىن»، - دەدى توقاەۆ.

پرەزيدەنت ەگەر بولاشاقتا كونستيتۋتسياعا قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر، ءتىپتى، شاعىن وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك بولىپ جاتسا، ونداي قادامدى تەك رەفەرەندۋم ارقىلى عانا جاساۋعا بولادى دەگەن ويىن ايتتى.

«كونستيتۋتسيا، بۇل – كەز كەلگەن ەلدىڭ ەڭ باستى جول كورسەتەتىن قۇجاتى، تەمىرقازىعى. كونستيتۋتسيانى ءبارىمىز ءبىلۋىمىز كەرەك، باعالاۋىمىز قاجەت. سوندىقتان ەگەر بولاشاقتا كونستيتۋتسياعا قانداي دا ءبىر وزگەرىستەر، ءتىپتى، شاعىن وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك بولىپ جاتسا، ونداي قادامدى تەك رەفەرەندۋم ارقىلى عانا جاساۋعا بولادى دەگەن ويدامىن. بۇل دا حالقىمىزدىڭ ازاماتتىق قۇقىعىن كۇشەيتۋدىڭ ماڭىزدى ءتاسىلى دەپ سەنەمىن.

تاعى ءبىر ايتا كەتەتىن ماڭىزدى جايت: كوميسسيا كونستيتۋتسياعا قاتىستى ۇسىنىستىڭ ءبارىن مۇقيات سارالاپ شىقتى. مۇقيات ويلاستىرىلعان تۇزەتۋلەر كونستيتۋتسيانىڭ بارلىق نەگىزگى بولىمدەرى مەن باپتارىن، پرەامبۋلاسىن تۇگەل قامتيتىن بولادى»، - دەدى.

پرەزيدەنت ءوز سوزىندە قولدانىستاعى اتا زاڭ قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتىپ، جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋىمىز كەرەكتىگى تۋرالى ايتتى.

«كەشەگى وتىرىستاعى پىكىرتالاستا كوميسسيا مۇشەلەرى «اتا زاڭعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر اۋقىمىنا قاراساق، جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋىمىز كەرەك» دەگەن بايلام جاسادى. شىن مانىندە، ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر جوباسى ەلدى ينستيتۋتسيونالدىق-قۇقىقتىق تۇرعىدا جاڭعىرتۋمەن عانا شەكتەلمەيدى.

سونىمەن بىرگە بۇل قادام تۇتاس مەملەكەتتىك جۇيەنى قايتا تۇزۋگە جول اشادى. تۇبىرىمەن وزگەرگەن مۇلدەم جاڭا قۇجاتتىڭ بەينەسى قالىپتاستى. اتا زاڭىمىزدا جارقىن بولاشاققا نىق قادام باسقان بۇگىنگى قازاقستاننىڭ تۇعىرى ابدەن بەكىگەن مەملەكەت رەتىندەگى يدەالدارى، قاعيداتتارى مەن باسىمدىقتارى كورىنىس تابادى.

ارينە، قولدانىستاعى اتا زاڭ قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوستى. مۇنى ەشكىم جوققا شىعارمايدى. سوندىقتان بىلتىرعى 30 تامىزدا كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىن كەڭىنەن اتاپ وتتىك»، - دەدى پرەزيدەنت توقاەۆ.

پرەزيدەنت كونستيتۋتسيادا گۋمانيتارلىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى ەكەنىنە توقتالدى.

«كوميسسيا مۇشەلەرى ۇسىنعان زاڭنامالىق ەرەجەلەردە ادام قۇقىقتارى بارىنەن جوعارى تۇراتىنى جانە ادام كاپيتالى ەڭ قىمبات قۇندىلىق ەكەنى ايقىن كورسەتىلگەن. سونداي-اق ءار ازاماتتىڭ ءوز الەۋەتىن ىسكە اسىرۋعا تەڭدەي مۇمكىندىك بەرەتىن ءادىل قوعام قۇرۋدى كوزدەيدى. عىلىم-ءبىلىم، يننوۆاتسيا سالالارىن دامىتۋدىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىر. جاڭا تاريحي كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق داۋىرگە بەيىمدەلۋى جەتكىلىكسىز. جاساندى ينتەللەكت جانە باسقا دا وزىق تەحنولوگيالار ءبىزدىڭ قوعامعا قىزمەت ەتۋى قاجەت.

سوندىقتان دامۋ كوشىنىڭ باعىتىن ناقتى ايقىنداۋىمىز كەرەك. اتا زاڭىمىزدا ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى ەرەكشەلەپ، بولەك جازۋ ۇسىنىلدى. بۇل دا – وتە ماڭىزدى. باسقاشا ايتقاندا، ادام جاساندى ينتەللەكتىگە قىزمەت ەتپەيدى، كەرىسىنشە، ادامزاتتىڭ اقىل-ويىنان تۋىنداعان جاساندى ينتەللەكت تۇرمىس-تىرشىلىكتىڭ بارلىق سالاسىندا تولايىم تابىسقا جەتۋى ءۇشىن ازاماتتارعا كومەكتەسەدى. كونستيتۋتسيادا گۋمانيتارلىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى دەپ سانايمىن.

اتاپ ايتقاندا، جالپىۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋعا، تابيعاتتى ايالاۋعا باسىمدىق بەرۋ جونىندە ءسوز قوزعاپ وتىرمىز. بۇل ماسەلە بۇگىنگى بايانداماشىلاردىڭ سوزىندە قامتىلدى. يدەيالارىڭىزدى قولدايمىن. سونىمەن قاتار باي مادەني مۇرامىزدى ساقتاۋعا، دارىپتەۋگە باعىتتالعان ۆولونتەرلەرىمىزدىڭ قىزمەتىن دە قۋاتتايمىن»، - دەدى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر ەلىمىزدىڭ دامۋىن جاڭا ءارى ساپالى دەڭگەيگە كوتەرەتىنىن ايتتى.

«بۇكىل مەملەكەتتىك جۇيەنى قايتا قۇرىپ، بيلىك پەن قوعامنىڭ ىقپالداستىعىن جەتىلدىرە تۇسەدى. ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردىڭ ىشىندە جاۋاپتى ءارى جاسامپاز وتانشىلدىق تۋرالى يدەيا بار. پاتريوتيزم – قۇر ۇران ەمەس. بۇل قاسيەتتى ۇعىمعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراعان ابزال. مەن بۇل جايىندا جاقىندا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا ايتقان بولاتىنمىن. وتانشىل ازامات دەگەنىمىز – جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى جانە جاسامپاز ازامات. مەن ەلىمىزدەگى ءاربىر ەرىكتىنى – بارشاڭىزدى ءدال وسىنداي ناعىز وتانشىل ازاماتتار دەپ سانايمىن. جاۋاپتى ءارى جاسامپاز پاتريوتيزم يدەياسى ءاربىر ۆولونتەردىڭ جانىنا جاقىن. مەنىڭ بۇعان ەش كۇمانىم جوق. ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ جانە قوعامنىڭ يگىلىگى جولىندا كۇندەلىكتى ادال ەڭبەك ەتىپ، الەمدى جاقسارتا تۇسۋگە ۇمتىلۋعا ءتيىس. وتانعا دەگەن شىنايى سۇيىسپەنشىلىك – وسى. تانىمال قوعام قايراتكەرى پاستور مارتين ليۋتەر كينگ «I have a dream»، ياعني «مەنىڭ دە ارمانىم بار» دەگەن ەدى. سوندىقتان «مىنا الەمدى جاقسارتا تۇسەمىن» دەپ ارمانداڭىزدار. مۇراتتارىڭىزعا جەتەسىزدەر دەپ ويلايمىن»، - دەدى توقاەۆ.

Abai.kz