جاقىندا رەجەپ تايىپ ەردوعان قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلىپ، ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا باعىتتارىن تالقىلادى.

سونىڭ ىشىندەگى ەڭ ماڭىزدى باستامالاردىڭ ءبىرى — قازاقستان مەن تۇركيانىڭ ANKA ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن بىرلەسىپ ءوندىرۋ تۋرالى كەلىسىمى بولدى. بۇل جوبا تەك اسكەري تەحنيكا ساتىپ الۋمەن شەكتەلمەي، قورعانىس ونەركاسىبىندەگى تەحنولوگيالىق ينتەگراتسياعا جول اشاتىن ماڭىزدى قادام رەتىندە باعالانۋدا. وسى ماسەلەنىڭ گەوساياسي، اسكەري جانە ەكونوميكالىق ماڭىزى تۋرالى حالىقارالىق ساراپشى جانات مومىنقۇلوۆقا حابارلاسىپ، پىكىر سۇرادىق.

«قازاقستان مەن تۇركيا اراسىنداعى ANKA ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن ءوندىرۋ جانە سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ جونىندەگى كەلىسىم ورتالىق ازياداعى اسكەري-ونەركاسىپتىك كووپەراتسيانىڭ جاڭا كەزەڭىن بىلدىرەدى. رەسمي مالىمەتتەرگە سايكەس، جوبا Turkish Aerospace جانە Kazakhstan Engineering كومپانيالارى اراسىندا جۇزەگە اسىرىلماق. وسى ارقىلى قازاقستان ANKA دروندارىن وندىرەتىن العاشقى شەتەلدىك الاڭداردىڭ بىرىنە اينالۋى مۇمكىن. ساراپشىلار مۇنى تۇركيانىڭ قازاقستانعا دەگەن ستراتەگيالىق سەنىمىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرادى»، - دەيدى جانات مومىنقۇلوۆ.

جانات مومىنقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇل كەلىسىم ەكى ەل اراسىنداعى اسكەري ارىپتەستىكتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرەدى. سەبەبى ماسەلە تەك دايىن ءونىمدى يمپورتتاۋ تۋرالى ەمەس، تەحنولوگيالىق ينتەگراتسيا جونىندە بولىپ وتىر. جوبا اياسىندا درونداردى بىرلەسىپ ءوندىرۋ، تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ، ينجەنەرلىك كادرلاردى دايارلاۋ جانە تەحنولوگيا ترانسفەرى قاراستىرىلعان. مۇنداي فورمات قازاقستاننىڭ قورعانىس ونەركاسىبىن جاڭعىرتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ءارى تۇركيانىڭ ورتالىق ازياداعى اسكەري-تەحنيكالىق ىقپالىن كۇشەيتەدى.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، بۇل باستاما تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى قورعانىس سالاسىنداعى بايلانىستى ينستيتۋتسيونالدىق دەڭگەيگە شىعارۋى دا ىقتيمال. سوڭعى جىلدارى تۇركيا ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى تەحنولوگياسىندا الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ بىرىنە اينالدى. اسىرەسە تۇرىكتىڭ Bayraktar جانە ANKA سەكىلدى دروندارى سيريا، ليۆيا، قاراباق جانە ۋكرايناداعى اسكەري وپەراتسيالاردا كەڭىنەن قولدانىلىپ، ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەدى.

«ANKA درونى — ورتا بيىكتىكتە ۇزاق ۋاقىت ۇشاتىن MALE class ساناتىنداعى بارلاۋ-سوققى اپپاراتى. ول شامامەن 30 ساعاتقا دەيىن اۋەدە بولا الادى، 9 مىڭ مەتر بيىكتىككە كوتەرىلەدى جانە 350 كەلىگە دەيىن پايدالى جۇك تاسىمالدايدى. سونىمەن قاتار اپپارات بارلاۋ جۇرگىزۋ، نىسانانى انىقتاۋ، شەكارانى باقىلاۋ جانە ءدال سوققى بەرۋ فۋنكتسيالارىن ورىنداي الادى. تۇرىك اسكەري دوكتريناسىندا ANKA بارلاۋ مەن سوققى وپەراتسيالارى اراسىنداعى ماڭىزدى بۋىن سانالادى.

قازاقستان ءۇشىن بۇل جوبانىڭ اسكەري ماڭىزى ەرەكشە. قازىرگى زامانعى سوعىس تاجىريبەسى، اسىرەسە رەسەي-ۋكراينا سوعىسى درونداردىڭ شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن كورسەتتى. وسىعان بايلانىستى ANKA اپپاراتتارى قازاقستان ءۇشىن شەكارا قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋدا، ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋدا، كاسپي ايماعىن قاداعالاۋدا، تەرروريزمگە قارسى وپەراتسيالاردا جانە توتەنشە جاعدايلار كەزىندە ماڭىزدى قۇرالعا اينالۋى مۇمكىن»، - دەيدى جانات مىرزا.

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، جوبا قازاقستاننىڭ اسكەري تاۋەلسىزدىگىن كۇشەيتۋگە دە اسەر ەتەدى. قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن مەملەكەتتەر اسكەري تەحنولوگيالاردى تولىق يمپورتتاۋعا تاۋەلدى. ال ANKA جوباسى ارقىلى قازاقستان ءوز ينجەنەرلىك كادرلارىن دايارلاپ، قورعانىس وندىرىسىنە جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىپ، بولاشاقتا ءوزىنىڭ UAV ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك الادى. بۇل ۇزاق مەرزىمدە ەلدىڭ اسكەري-ونەركاسىپتىك الەۋەتىن ارتتىرۋى مۇمكىن.

«وندىرىستىك-سەرۆيستىك ورتالىقتىڭ ناقتى قاي جەردە ورنالاساتىنى ءالى تولىق جاريالانعان جوق. دەگەنمەن الدىن الا مالىمەتتەر بويىنشا، نەگىزگى الاڭ رەتىندە اقتوبەدەگى 406-شى ازاماتتىق اۆياتسيا جوندەۋ زاۋىتى قاراستىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار استانا ماڭىندا دا وندىرىستىك بازا قۇرۋ مۇمكىندىگى تالقىلانۋدا. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ورتالىق تەك قۇراستىرۋمەن عانا اينالىسپاي، بولاشاقتا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جوندەۋ حابىنا اينالۋى مۇمكىن.

ونىمدىك ۇلەستىڭ بولىنۋىنە كەلسەك، الەمدىك تاجىريبەدە مۇنداي جوبالار بىرنەشە كەزەڭ ارقىلى جۇزەگە اسادى. العاشقى كەزەڭدە نەگىزگى كومپونەنتتەر تۇركيادان جەتكىزىلىپ، قازاقستاندا قۇراستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. كەيىن لوكاليزاتسيا دەڭگەيى ءوسىپ، كەيبىر بولشەكتەر مەن بايلانىس جۇيەلەرى قازاقستاندا وندىرىلە باستايدى. ال ۇزاق مەرزىمدە ينجەنەرلىك قىزمەت، تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ جانە جەكەلەگەن مودۋلدەردى دەربەس ءوندىرۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىق تەرەڭدەي ءتۇسۋى ىقتيمال»، - دەيدى ساراپشى.

دەگەنمەن قازىرگى جاعدايدا تەحنولوگيالىق ۇلەستىڭ باسىم بولىگى تۇركيا جاعىندا قالاتىنى تۇسىنىكتى. سەبەبى قوزعالتقىش، اۆيونيكا، باسقارۋ جۇيەلەرى جانە وپتيكالىق كەشەندەر سەكىلدى ەڭ كۇردەلى كومپونەنتتەر Turkish Aerospace باقىلاۋىندا بولادى. سوعان قاراماستان، قازاقستان ۋاقىت وتە كەلە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ، كادر دايارلاۋ جانە بولشەكتەر ءوندىرىسى بويىنشا ءوز ۇلەسىن ارتتىرا الادى.

گەوساياسي تۇرعىدان العاندا، بۇل جوبا قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى قورعانىس ساياساتىنىڭ جالعاسى رەتىندە باعالانىپ وتىر. استانا رەسەي، قىتاي، باتىس جانە تۇركيا اراسىنداعى اسكەري-تەحنيكالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا ۇمتىلادى. وسى تۇرعىدان ANKA جوباسى قازاقستاننىڭ تەك قارۋ يمپورتتاۋشى ەل ەمەس، ايماقتىق اسكەري-ونەركاسىپتىك حابقا اينالۋ نيەتىن دە كورسەتەدى.

الايدا ساراپشىلار جوبانىڭ تابىستى بولۋى بىرنەشە فاكتورعا بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. اتاپ ايتقاندا، تۇراقتى قارجىلاندىرۋ، تەحنولوگيا ترانسفەرىنىڭ ناقتى دەڭگەيى، ءوندىرىستىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى جانە كادرلىق بازا شەشۋشى ءرول اتقارادى. ەگەر بۇل باعىتتار جۇيەلى تۇردە دامىسا، قازاقستان ورتالىق ازياداعى درون ءوندىرىسىنىڭ ماڭىزدى ورتالىقتارىنىڭ بىرىنە اينالۋى مۇمكىن.

ايىم الماسقىزى

Abai.kz