23 تامىزدا وتەتىن قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋى – كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى كەزەڭى. سونىمەن قاتار بۇل سايلاۋ ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سولتۇستىك ماكەدونيالىق ساراپشى يۆان يۆانوۆتىڭ پىكىرىنشە، قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋى ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن ينستيتۋتتارعا، قوعامدىق ديالوگقا جانە مادەني ارتۇرلىلىكتى قۇرمەتتەۋگە نەگىزدەلەدى.

الداعى سايلاۋ جاڭا ءبىر پالاتالى قۇرىلتايدىڭ قۇرامىن ايقىندايدى. جاڭا كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن نەگىزگى قۇندىلىقتار مەن باعىتتاردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ ەندى وسى قۇرىلتايدىڭ مىندەتى بولماق. حالىقارالىق ساراپشىلار بۇل سايلاۋدى قازاقستانداعى ساياسي جانە مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋ ۇدەرىسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى دەپ باعالاپ وتىر.

يۆان يۆانوۆ – حالىقارالىق بالقان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى جانە «وركەنيەتتەر اليانسى» حالىقارالىق ورتالىعى اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ توراعاسى. ول ءوز كاسىبي قىزمەتىندە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار، ساياسي ديالوگ جانە قوعامنىڭ وزگەرىستەرگە بەيىمدەلۋ قابىلەتى اراسىنداعى بايلانىستى زەرتتەيدى.

كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردەن ناقتى ىسكە اسىرۋعا دەيىن

ساراپشى ناۋرىز ايىندا وتكەن كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋم مەن الداعى سايلاۋدى ءبىرتۇتاس ۇدەرىستىڭ ءوزارا بايلانىستى كەزەڭدەرى رەتىندە قاراستىرادى. ونىڭ پىكىرىنشە، قۇرىلتايدىڭ قۇرىلۋى كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن جاڭا ەرەجەلەردى قۇقىقتىق دەڭگەيدەن وكىلدى ساياساتتىڭ ناقتى تاجىريبەسىنە كوشىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«وسى تۇرعىدان العاندا، ناۋرىز ايىندا وتكەن كونستيتۋتسيالىق رەفەرەندۋم مەن الداعى جاڭا قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنىڭ سايلاۋىن قازاقستانداعى ساياسي جانە مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ اۋقىمدى ۇدەرىسىنىڭ ءوزارا بايلانىستى كەزەڭدەرى رەتىندە قاراستىرعان ءجون. جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋى ەلدەگى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنە جاڭا وزگەرىستەر ەنگىزدى. سونىڭ ىشىندە ءبىر پالاتالى قۇرىلتايعا كوشۋ – مەملەكەتتىك قۇرىلىمداعى ەلەۋلى وزگەرىس. سوندىقتان الداعى سايلاۋدىڭ ماڭىزى زور. ول كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرىپ، ازاماتتار مەن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», – دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.

ارتۇرلىلىك – قوعامدىق ديالوگتىڭ نەگىزى

يۆان يۆانوۆ قازاقستاننىڭ ءتۇرلى مادەني جانە گەوساياسي كەڭىستىكتەر توعىسىنداعى ورنىنا دا ەرەكشە توقتالدى. ونىڭ باعالاۋىنشا، مۇنداي ەرەكشەلىك قوعامدىق ديالوگتىڭ ماڭىزىن ارتتىرىپ قانا قويماي، ەلدەگى كەلىسىمدى نىعايتۋ ءۇشىن قوسىمشا مۇمكىندىكتەر بەرەدى.

«وركەنيەتتەر، مادەنيەتتەر مەن ءىرى گەوساياسي كەڭىستىكتەر توعىسىنداعى ەل رەتىندە قازاقستان ءۇشىن ديالوگتىڭ ماڭىزى ەرەكشە. ەلدەگى ارتۇرلىلىك جانە ءتۇرلى داستۇرلەر اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى ساقتاي ءبىلۋ قابىلەتى زاماناۋي ءارى ءبىرتۇتاس قوعام قۇرۋداعى ماڭىزدى ارتىقشىلىقتارعا اينالۋى مۇمكىن», –دەدى يۆان يۆانوۆ.

بۇل باعالاۋداعى مادەني ارتۇرلىلىك قازاقستانعا ءتان ەرەكشەلىك قانا ەمەس، سونىمەن بىرگە ماڭىزدى قوعامدىق رەسۋرس رەتىندە قاراستىرىلادى. ءارتۇرلى قاۋىمداستىقتار مەن داستۇرلەر اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى ساقتاي ءبىلۋ ىشكى قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتىپ، مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا ازاماتتاردىڭ سان الۋان مۇددەلەرىن ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ءتيىمدى ينستيتۋتتار جانە ءوزارا قۇرمەت

ساراپشى ءوز پىكىرىن قورىتىندىلاي كەلە، ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى، ديالوگتى جانە ءوزارا قۇرمەتتى ەلدىڭ تۇراقتى جاڭعىرۋىنىڭ نەگىزگى شارتتارى دەپ اتادى. سونداي-اق ول قازاقستان جۇرگىزىلىپ جاتقان وزگەرىستەر بارىسىندا وسى باعىتتاردىڭ بارلىعىن ءوزارا ۇيلەستىرە الاتىنىن اتاپ ءوتتى.

«تۇراقتى جاڭعىرۋ ءتيىمدى بولۋى ءۇشىن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار ءتيىمدى جۇمىس ىستەپ، قوعاممەن ديالوگ ورناتىلىپ، ءوزارا قۇرمەت ساقتالۋى قاجەت ەكەنىن ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. قازاقستان قازىردىڭ وزىندە وسى باعىتتاردى قاتار الىپ كەلە جاتقانىن كورسەتىپ وتىر. قازاقستان حالقىنا الداعى سايلاۋدىڭ ءساتتى ءوتۋىن تىلەيمىن. ينستيتۋتسيونالدىق دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭى بۇدان دا مىقتى، بارشاعا مۇمكىندىگى تەڭ ءارى بولاشاققا ۇمتىلعان قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن», – دەپ قورىتىندىلادى يۆان يۆانوۆ.

ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، قازاقستانداعى قازىرگى وزگەرىستەردىڭ باستى ەرەكشەلىگى – مەملەكەتتىك جۇيەنى جاڭارتۋمەن قاتار، قوعامدىق ديالوگ پەن ەلدەگى ارتۇرلىلىكتى قۇرمەتتەۋگە ءمان بەرىلۋىندە. 23 تامىزداعى سايلاۋ جاڭا پارلامەنتتىك جۇيەنىڭ ءىس جۇزىندە جۇمىس ىستەي باستاۋىنا جول اشادى. ال سايلاۋ ناتيجەسىندە قۇرىلعان قۇرىلتاي كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەن قاعيداتتار، مەملەكەتتىك شەشىمدەر مەن ازاماتتاردىڭ مۇددەلەرى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا مۇمكىندىك الادى.

Abai.kz