ەل ىشىندە «ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن قارياعا دەيىن» دەگەن تىركەس بار. ەڭبەكتەگەن دەمەي-اق قويايىن، ەسى كىرگەن جىگىتتەن ەڭكەيگەن قارتقا دەيىن سوڭعى ەكى ايدا ساياساتتىڭ بەسىگىندە تەربەلگەنىمىز راس. «ماحابباتتىڭ بەسىگىندە تەربەلەيىك تاعى دا» دەگەن ءسوز دە ەسكىرىپ قالدى. سەبەبى بىزگە ەس كىردى... بۇرىن-سوڭدى ەستىپ-بىلمەگەن ەسىمدەر مەن پارتيالار جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي گۇر ەتە قالدى.

ەشقاشان ەسىگىنەن بوتەن ادام كىرمەگەن مەكەمەلەر مەن مادەنيەت وشاقتارىندا، مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىندا، ەگىس القاپتارى مەن زاۋىت-فابريكالاردا جۇمىسشىلار پارتيا وكىلدەرىمەن كەزدەستى. بىرەۋلەر ۋادە بەردى، ەندى بىرەۋلەر سوعان كۋا بولدى. قىزدى-قىزدىمەن ەسىپ سويلەگەندەر دە، ءبوسىپ سويلەگەندەر دە، ايقايلاپ سويلەگەندەر دە، ابايلاپ سويلەگەندەر دە بولدى. ءتىپتى بۇرىن-سوڭدى تەلەديدار فورماتىنداعى دەباتتى كورۋدى دە ماڭدايىمىزعا جازعان ەكەن. حالىق الدىنا شىعۋدىڭ، جاۋاپكەرشىلىكتىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەنىن كوبى ەندى ۇققانداي... تەلەديدار الدىندا تەرلەۋ، قينالۋ...

حوش دەلىك... سونىمەن، بۇگىن سايلاۋعا باردىق. «پارتيادا جوق ادامنىڭ پارتياعا داۋىس بەرگەنى قالاي؟» دەپ ويلاۋىڭىز مۇمكىن. ول دا دۇرىس ساۋال بولار. دەي تۇرعانمەن، مەنىڭ ويىم باسقادا... سايلاۋدىڭ 35 جىلدا ءتۇر-ءتۇرىن كوردىك قوي. دەگەنمەن، بۇل سايلاۋ ەرەكشە بولعان سىڭايلى.

مەنىڭشە، سايلاۋ دەگەنىمىز — ءۇمىتىڭدى ۇشىراتىن كۇن. ۇلىڭدى ۇياعا، قىزىڭدى قياعا ۇشىرعان سياقتى، ءۇمىتىمىزدى بۇگىن ءبىز دە ۇشىرىپ كەلدىك... ادامنىڭ ادامدىعى دا وسى ۇمىتتەن تۇرادى. پرەزيدەنتىمىز بۇگىن قىسقا دا نۇسقا بريفينگ وتكىزدى. ۆيتسە-پرەزيدەنتتەن باستاپ، ءبىراز دۇنيەنىڭ پەردەسىن اشقان سياقتى. كوڭىلگە تاعى دا ءۇمىت ۇيالاتتى. «كوپ ءومىر سۇرگەننەن سۇراما، كوپتى كورگەننەن سۇرا» دەگەن ءسوز بار عوي...

قاسىم-جومارت كەمەلۇلى — وسى كورگەن-تۇيگەنى كوپ، سەزىمتال كىسى... الەمنىڭ الپاۋىت مەملەكەتتەرىنەن باستاپ، ۇلكەندى-كىشىلى دەموكراتياسى دامىعان ەلدەردى كوزىمەن كوردى. كوپ كوردى... تاڭداندى، تامساندى... «ءبىزدىڭ ەل قاشان وسى مەملەكەتتەردەي بولادى ەكەن؟» دەپ قيالدادى، قينالدى، ارماندادى... قيسىنى كەلمەسە، قي دا تۇتانبايدى. ءبىز — سوڭعى 100 جىلدا باعى اشىلماعان ەلدەردىڭ ءبىرىمىز. ونىڭ سەبەپ-سالدارىنا توقتالىپ جاتپاي-اق قويايىن... بىراق بىرەۋدىڭ جىبەرگەن قاتەسىن بىرەۋ تۇزەمەسە، پروگرەسس تە، ادامگەرشىلىك تە بولمايدى. مىنە، سونىڭ ءساتى ەندى ءساتتاپ كەلگەندەي... اق سارباس!

قازاقستان ەرتەڭ ۇلكەن قۇرىلىس الاڭىنا اينالادى دەپ قالدى... قۇرىلىس — قۇرىلىس ەمەس. ەندى بىزگە سەرپىلىس پەن تالپىنىس كەرەك. پرەزيدەنتتىڭ بۇل باستاماسى — ەلىمىزدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن، كەلەشەك ۇرپاق ءۇشىن قاجەت. بۇل ءۇمىت — كەشەگى ءاليحان مەن ابايدىڭ، احمەت پەن تۇراردىڭ، ماعجان مەن ساكەننىڭ، مۇحتار مەن باۋىرجاننىڭ ءۇمىتى... «ۇكىلى ءۇمىت» دەيدى. شاشاق تاققان ەمەس، قاستەرلى ءۇمىت دەيدى مۇنى...

قاي پارتيانىڭ الدا، قايسىسىنىڭ ارتتا قالعانىن ەرتەڭ بىلەمىز. الايدا بۇگىن — بارشا ءۇمىتتىڭ ءبىر ارناعا توعىسقان كۇنى. بiر سوزبەن ايتقاندا — ءۇمىت كۇنى... قاي پارتيانى الساڭ دا، جارعىسىندا، سوزىندە، كوزىندە ەلگە قىزمەت ەتسەك دەگەن تىلەك پەن نيەت بار ەكەن... اق جول! شىندىق پەن ىزگىلىك بىرەۋ، ال وعان اپارار سوقپاق ءارتۇرلى...

دەي تۇرعانمەن، وسىنداي شاقتا ەسىمە وتكەن-كەتكەن ءتۇسىپ وتىر... مىسالعا دەيمىن دە... عاني مۇراتباەۆ ەلگە قىزمەت ەتكەندە جيىرمانىڭ ىشىندە، ماعجاندار وتىزدا ەدى... كەشەگى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا دا جيىرمادان اسقانداردىڭ ەرلىك جاساعانى ايان...

ال نەگە وسى پارتيالاردىڭ ىشىنەن جارق ەتكەن تۇلعا كوزگە تۇسپەدى؟ (توبەلەستى ايتپاي-اق قويايىن...) مۇمكىن بار دا شىعار... مەنىڭ ايتپاعىم باسقا دۇنيە. سوڭعى كەزدە الەمدىك ساياساتقا جاڭا تۇلعا كەلدى. امەريكادا وتىزعا تولار-تولماس نيۋ-يوركتىڭ مەرى شىقتى. ول — زوحران مامداني، ۋگاندادا ومىرگە كەلگەن مۇسىلمان جىگىت. الايدا ول ۇلكەن مەگاپوليسكە مەر بولدى عوي... تۇنىپ تۇرعان وراتور! ەل-جۇرتپەن قالاي ءتىل تابىسادى دەسەڭشى... كوپ ءتىل بىلگەن جاقسى، الايدا حالىقتىڭ ءتىلى دە باسقاشا عوي... «وتىزىندا وردا بۇزباعان، قىرقىندا قىر اسا المايدى» دەگەن ءتامسىلدى دە مەن شىعارعان ەمەسپىن. مىنە — تۇلعا! مىنە — باق!

ءبىز سوڭعى 35 جىلدا تامسانۋدى دا، پاڭدانۋدى دا كورىپ باقتىق... ەندى بىزگە قۇر تامسانۋ مەن پاڭدانۋ ەمەس، بىزگە مامداني سياقتى جاستار كەرەك... ءيا... ساياساتقا جول-جونەكەي ەمەس، سايلانىپ، دايىندالىپ كەلگەن دۇرىس. بۇل جول — ابىلاي مەن جاڭگىر حاننىڭ، ءاليحان مەن احمەتتىڭ جولى... باسىن بايگەگە تىگەر، ەلى ءۇشىن ەڭىرەپ تۋعان تۇلعانىڭ جولى... ءيا، مەنىكى جاي عانا پىكىر... «مەن جاستارعا سەنەمىن» دەگەن ماعجاننىڭ ءسوزى تاعى ءبىر جاڭعىردى.

وسىنى سەن جادىڭدا ۇستا، جاس جىگىت!

تالعات تەمەنوۆ،

قازاقستاننىڭ حالىق ءارتيسى، كينورەجيسسەر

Abai.kz