2026 جىلدىڭ 23 تامىزىندا ونلاين فورماتتا ۆەتنامداعى The «Rosy Hub ءبىلىم بەرۋ» ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىسى ءارى اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى نگوك تحاو نگۋە(Ngọc Thảo Nguyễn)  جانە قازاقستانداعى اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى ماعجان قابدىل باۋىرجانۇلىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «Customs of Love and Marriage in Kazakhstan»، ياعني، «قازاقستانداعى ماحاببات پەن نەكە سالت-داستۇرلەرى» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق ۆوركشوپ ءوتتى.

اتالمىش ۆوركشوپقا قازاقستاندىق اعىلشىن ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى ماعجان قابدىل باۋىرجانۇلى قازاقستان اتىنان تۇڭعىش بولىپ سپيكەر رەتىندە قاتىستى. ۆوركشوپ بارىسىندا قابدىل ماعجان باۋىرجانۇلى ۆەتنامنان قاتىسقان ستۋدەنتتەرگە قازاق حالقىنىڭ ماحاببات، نەكە جانە وتباسىعا بايلانىستى داستۇرلەرى تۋرالى ايتىپ بەردى.  تولىعىراق مالىمەتتى قابدىل ماعجان باۋىرجانۇلىنىڭ وزىنەن سۇراۋدى ءجون كوردىك.

– جاقىندا ءسىزدىڭ قازاقستان مەن ۆەتنام اراسىندا مادەنيەتارالىق باعىتتا حالىقارالىق دەڭگەيدە ۆوركشوپ وتكىزگەنىڭىز تۋرالى قۋانىشتى حاباردى ەستىدىك. ۆورشوپتى ۇيىمداستىرۋ تۋرالى يدەيا قايدان كەلدى؟

ماعجان قابدىل:

– حالىقارالىق تاجىريبەمنىڭ ءبىر ماڭىزدى بولىگى – ۆەتنام ستۋدەنتتەرىنە ارنالعان «The Rosy Passport» مادەني الماسۋ جوباسىنىڭ العاشقى ۆوركشوپىن وتكىزۋىم بولدى. ۆەتنامداعى «The Rosy Hub» ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى نگوك تحاو نگۋەنمەن (Ngọc Thảo Nguyễn) 2026 جىلعى 28–31 مامىر ارالىعىندا وتكەن AsiaTEFL حالىقارالىق كونفەرەنتسياسىندا تانىستىم. كونفەرەنتسيا بارىسىندا ءبىلىم بەرۋ، اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋ جانە حالىقارالىق تاجىريبە تۋرالى پىكىر الماستىق. ورتاق كاسىبي قىزىعۋشىلىقتارىمىزدىڭ ارقاسىندا كەيىن بايلانىسىمىزدى جالعاستىرىپ، بىرگە حالىقارالىق جوبا ۇيىمداستىرۋ تۋرالى وي پايدا بولدى.

سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى.

– بۇل كىمنىڭ باستاماسى بولدى؟ سول جايىندا ايتىپ وتسەڭىز.

ماعجان قابدىل:

– نگوك تحاو نگۋەننىڭ باستاماسىمەن ۆەتنام ستۋدەنتتەرىنە الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىنىڭ مادەنيەتى مەن داستۇرلەرىن تانىستىرۋعا باعىتتالعان «The Rosy Passport» جوباسى قولعا الىندى. جوبانىڭ باستى ماقساتى – ستۋدەنتتەرگە تەك اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرۋ ەمەس، سونىمەن قاتار الەمنىڭ ءارتۇرلى ەلدەرىنەن كەلگەن مۇعالىمدەرمەن جانە سپيكەرلەرمەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس جاساپ، مادەني تاجىريبە الماسۋ ارقىلى دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋ بولدى. بۇل جوبانىڭ العاشقى سپيكەرى رەتىندە مەن قازاقستاندى تانىستىردىم. ياعني «The Rosy Passport» مادەني ساياحاتى قازاقستاننان باستالدى. بۇل مەن ءۇشىن زور مارتەبە ءارى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك بولدى، سەبەبى شەتەلدىك ستۋدەنتتەرگە وسى جوبانىڭ اياسىندا ءوز ەلىمنىڭ مادەنيەتىن العاش بولىپ تانىستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىم.

– ۆوركشوپتىڭ باعدارلاماسى قازاقستان مادەنيەتى تۋرالى قانداي تىڭ تاقىرىپتاردى قامتىدى؟ ءىس-شارا بارىسىندا ۆەتنام ستۋدەنتتەرى تاراپىنان سۇراقتار تۋىندادى ما؟

ماعجان قابدىل:

– ۆورشوپ بارىسىندا مەن «قۇدا ءتۇسۋ»، «سىرعا سالۋ»، «ۇيلەنۋ تويى» سياقتى سالت-داستۇرلەرگە توقتالىپ، ولاردىڭ قازىرگى قازاقستانداعى كورىنىسى تۋرالى دا ءبولىستىم. الايدا ۆوركشوپ تەك مەنىڭ قازاقستان تۋرالى اڭگىمەممەن شەكتەلگەن جوق. ءىس-شارا بارىسىندا كوپتەگەن ينتەراكتيۆ ۇيىمداستىرىلدى: ستۋدەنتتەر قازاق مادەنيەتىنە بايلانىستى ۆيكتوريناعا قاتىسىپ، سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى، پىكىر الماستى جانە ءتۇرلى تاقىرىپتاردى تالقىلادى. ەڭ قىزىعى ۆەتنامدىق ستۋدەنتتەردىڭ وزدەرى دە ۆەتنامداعى ۇيلەنۋ سالتتارى مەن داستۇرلەرى تۋرالى ءبولىستى. ولار ءوز ەلدەرىندەگى ۇيلەنۋ راسىمدەرى، وتباسىلىق قۇندىلىقتار جانە قازىرگى جاستار اراسىنداعى نەكە داستۇرلەرى جونىندە ايتىپ بەردى.

– اتالمىش ۆوركشوپ نەسىمەن ەرەكشە ەستە ساقتالدى؟ ۆوركشوپتىڭ باسقا جوبالاردان ەرەكشەلەگى قانداي؟

ماعجان قابدىل:

– بىزدە بىرجاقتى ءدارىس ەمەس، قازاقستان مەن ۆەتنام مادەنيەتىنىڭ اراسىنداعى بايلانىس تۋرالى شىنايى ديالوگى قالىپتاستى. مەن ولارعا قازاقستاندى تانىستىرسام، ولار ماعان ۆەتنامدى تانىتتى. ەكى ەلدىڭ داستۇرلەرىندەگى ۇقساستىقتار مەن ايىرماشىلىقتاردى بىرگە تالقىلاپ، ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ مادەنيەتىمىزگە قاتىستى سۇراقتار قويىپ، ءوز كوزقاراستارىمىزبەن بولىستىك. ۆوركشوپتىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ەرەكشەلىگى – ونىڭ اعىلشىن تىلىندە ءوتۋى. ستۋدەنتتەر ءبىر مەزەتتە اعىلشىن ءتىلىن جەتىلدىرىپ، باسقا ەلدىڭ مادەنيەتىمەن تانىستى. بۇل شەتەل ءتىلىن ۇيرەنۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولدارىنىڭ ءبىرى، ونى ناقتى كوممۋنيكاتسيا مەن مادەنيەتارالىق قارىم-قاتىناس بارىسىندا قولدانۋ ەكەنىن كورسەتتى.

– ۆورشوپتىڭ باستى يدەياسى نەگە سايادى؟ جوبانىڭ قۇندىلىعى نەدە دەپ ويلايسىز؟

ماعجان قابدىل:

–  «The Rosy Passport» اتاۋىنىڭ ءوزى جوبانىڭ يدەياسىن جاقسى كورسەتەدى. بۇل ۆەتنام ستۋدەنتتەرىنىڭ الەمدى «ساياحاتتاپ»، ءارتۇرلى ەلدەردىڭ مادەنيەتىمەن تانىسىپ، سول ەلدەردىڭ وكىلدەرىمەن تاجىريبە الماسۋىنا ارنالعان مادەني-ءبىلىم بەرۋ سەرياسى. ءاربىر جاڭا ۆوركشوپ ولار ءۇشىن جاڭا ءبىر ەلگە جاسالعان ساياحات ىسپەتتى. ال وسى مادەني ساياحاتتىڭ العاشقى ايالداماسى قازاقستان بولعانى مەن ءۇشىن ەرەكشە قۋانىشتى. قازاقستاننان كەيىنگى باعىتتاردىڭ ءبىرى – اۆستريا، وسىلايشا، جوبا ءبىر ەلمەن شەكتەلمەي، ۆەتنام ستۋدەنتتەرىنە الەمنىڭ ءارتۇرلى مادەنيەتتەرىن بىرتىندەپ تانىستىرۋدى جالعاستىرادى.

مەنىڭ ويىمشا، مۇنداي جوبالاردىڭ قۇندىلىعى جاستارعا الەمدى تەك كىتاپتان نەمەسە ينتەرنەتتەن ەمەس، سول ەلدىڭ مادەنيەتىن وزدەرى تانىستىراتىن ادامدار ارقىلى تانۋعا مۇمكىندىك بەرۋىندە. مادەني الماسۋ بارىسىندا ءبىر ەل ەكىنشى ەلگە ءوز قۇندىلىقتارىن كورسەتىپ قانا قويمايدى، ەكى تاراپ تا ءبىر-بىرىنەن ۇيرەنەدى. مەن ءۇشىن بۇل جوبا قازاقستاندى حالىقارالىق اۋديتورياعا تانىستىرۋدىڭ تاعى ءبىر مۇمكىندىگى بولدى. بولاشاقتا دا وسىنداي حالىقارالىق ءبىلىم بەرۋ جانە مادەنيەتارالىق جوبالارعا بەلسەندى قاتىسىپ، قازاقستاندى الەمگە تانىستىرىپ قانا قويماي، الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسىن قازاقستان جاستارىنا جەتكىزگىم كەلەدى. سەبەبى مەن ءۇشىن حالىقارالىق ءبىلىمنىڭ باستى قۇندىلىعى – الەمدى قازاقستانمەن، ال قازاقستاندى الەممەن بايلانىستىراتىن كوپىر بولۋ.

– ءسىزدىڭ اعىلشىن ءتىلى مەن ادەبيەتى مۇعالىمى ەكەنىڭىزدەن كوپشىلىك وقىرمان حاباردار. وسى ورايدا سىزگە قازىرگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى  تۋرالى سۇراق قويۋعا رۇقسات ەتسەڭىز. ءححى عاسىردىڭ مۇعالىمى قانداي بولۋى كەرەك دەپ ويلايسىز؟

ماعجان قابدىل:

– مەنىڭشە، ءححى عاسىردىڭ مۇعالىمى ەڭ الدىمەن ۇنەمى ءوسىپ، وزگەرىپ، بەيىمدەلىپ وتىراتىن مامان بولۋى كەرەك. مۇعالىم ءبىر ديپلوم الىپ، سول بىلىممەن بۇكىل ەڭبەك جولىن جالعاستىرا المايدى. قازىرگى زاماندا كاسىبي دامۋ مۇعالىمنىڭ قوسىمشا ارتىقشىلىعى ەمەس، ونىڭ جۇمىسىنىڭ اجىراماس بولىگى. مەن مۇنى ءوز تاجىريبەمنەن دە كورىپ ءجۇرمىن. حالىقارالىق ءىس-شارالارعا قاتىسۋ، ءارتۇرلى ەلدەردىڭ ماماندارىمەن جۇمىس ىستەۋ، كاسىبي بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ باعدارلامالارى مەن تاعىلىمدامالارعا قاتىسۋ ماعان ۇنەمى جاڭا نارسە ۇيرەنۋگە مۇمكىندىك بەردى. مۇعالىم دە وسىنداي ىزدەنىستەن توقتاماۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – قازىرگى بالالاردى ءتۇسىنۋ. بۇگىنگى وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعى، اقپاراتتى قابىلداۋ ءتاسىلى جانە الەمگە دەگەن كوزقاراسى وتە جىلدام وزگەرىپ جاتىر. كەيدە ارالارىندا ەكى-ءۇش جاس ايىرماشىلىعى بار وقۋشىلاردىڭ وزدەرى ءبىر-بىرىنەن ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەدى. سوندىقتان مۇعالىم ءار جاڭا بۋىنمەن بىرگە ءوزىنىڭ ادىستەمەسىن دە جاڭارتىپ وتىرۋى قاجەت. مەن ءۇشىن جاقسى مۇعالىم – تەك ءوز ءپانىن جاقسى بىلەتىن ادام ەمەس. ول وقۋشىنى تۇسىنۋگە تىرىساتىن، جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرەتىن، ءوز ءبىلىمىن ۇنەمى تولىقتىراتىن جانە وزگەرىستەن قورىقپايتىن مامان. ويتكەنى بالالار وزگەرىپ جاتقاندا، مۇعالىم دە ولارمەن بىرگە وزگەرۋى كەرەك.

– بولاشاعىڭىزدى قالاي ەلەستەتەسىز؟ كەلەشەكتە ماگيستراتۋرانى شەتەلدە وقۋ جوسپارىڭىزدا بار ما؟

ماعجان قابدىل:

–  بولاشاعىمدى ءبىلىم بەرۋ سالاسىمەن تىكەلەي بايلانىستىرامىن. مەن اعىلشىن ءتىلى مۇعالىمى رەتىندە باستاعان جولىمدى ماگيستراتۋرا ارقىلى اكادەميالىق تۇرعىدان جالعاستىرعىم كەلەدى. بىراق قاي ەلدە ءبىلىم السام دا، نەگىزگى ماقساتىم – ءوز سالامدا مىقتى مامان بولىپ قالىپتاسۋ جانە قازاقستانداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ. سوندىقتان الداعى ءۇش جىلدى تەك ديپلوم الۋ ءۇشىن ەمەس، كاسىبي تاجىريبە جيناقتاپ، حالىقارالىق بايلانىستار ورناتىپ، ءوزىمدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن پايدالانعىم كەلەدى.

– اڭگىمەڭىزگە كوپ كوپ راحمەت!

سۇحباتتاسقان، التىنشاش قۇرماناەۆا،

كوكشەتاۋ قالاسى، №2 مەكتەپ-ليتسەيىنىڭ قازاق ءتىلى مۇعالىمى.

Abai.kz