بۇگىن پرەزيدەنت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋىن جاريالادى.

وندا پرەزيدەنت:

«اشىعىن ايتساق، بۇگىندە تاۋەلسىزدىگىمىز بەن ەگەمەندىگىمىزدى قورعاۋعا قاتىستى بارلىق ماسەلە ءالى تولىقتاي شەشىمىن تاپقان جوق. بۇل – الدىمىزدا كوپتەگەن وزەكتى مىندەت تۇر دەگەن ءسوز. جۇمىستى ويداعىداي ورىنداۋ ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، بۇكىل قوعامىمىز تاتۋ بولۋى كەرەك. بىرلىك پەن كەلىسىم بولماسا، ەشقانداي رەفورما جانە ىلگەرىلەۋ بولمايتىنى ايدان انىق»، - دەدى.

پرەزيدەنت ءوز سوزىندە قازىر جاھاندىق سىن-قاتەرلەر الدەقايدا قاۋىپتى سيپات العانىن، بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ابىروي-بەدەلى ۇلكەن توقىراۋعا ۇشىراعانىن ايتتى.

«قازىرگى تاڭدا الەم ەلدەرى اراسىندا اقىلعا قونىمسىز جالعان ايىپتاۋلار، استىرتىن تەكەتىرەستەر كۇشەيدى، ال الپاۋىت، ىقپالدى مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا جاپپاي ءوزارا سەنىم داعدارىسى پايدا بولدى.

باقىلاۋسىز، جۇيەسىز كوشى-قون اعىندارى الدەقايدا كوبەيدى، بۇل بىرنەشە ەۋروپالىق ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ۇلكەن زيان كەلتىرگەنىنە كوزىمىز جەتتى. بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ابىروي-بەدەلى ۇلكەن توقىراۋعا ۇشىرادى. حالىقارالىق قۇقىقتىڭ قۇندىلىعى تومەندەپ كەتتى. قىسقاسى، قازىرگى الەم بۇلىڭعىر داۋىرگە اياق باستى، ونىڭ كەلەشەگى قانداي بولاتىنى تۋرالى ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار اراسىندا ءبىرتۇتاس پىكىر جوق. كۇللى الەم جۇرتشىلىعى الاساپىران كەزەڭدە ءومىر ءسۇرىپ جاتىر دەسەك، ارتىق بولماس. مۇنداي كۇردەلى، بولجامسىز احۋال «قىرعي-قاباق سوعىس» كەزىندە دە بولماعان ەدى»، - دەدى توقاەۆ.

وسىنداي قۇبىلمالى زامانعا قاراماستان، قازاقستان ەل دامۋىنىڭ جاڭا داۋىرىنە ۇلكەن سەنىممەن قادام باسىپ، كەڭ اۋقىمدى ساياسي رەفورمانى ىسكە اسىرىپ جاتقانىن ايتتى.

«الداعى ۋاقىتتا دا ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىن نىعايتۋىمىز كەرەك. بۇل – قازىرگى الەمدەگى بۇلىڭعىر احۋالدا ىشكى تۇراقتىلىقتى ساقتاي وتىرىپ، ءوسىپ-وركەندەۋ دەگەن ءسوز. وسىنداي جاعدايدا مەملەكەتتىك اپپارات پەن قۇقىق قورعاۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءرولى اسا ماڭىزدى ەكەنى بارشاڭىزعا تۇسىنىكتى.

باسقاشا ايتقاندا، قازىرگى بۋىن وكىلدەرى، ياعني ءبىز كەلە جاتقان جاس ۇرپاقتارعا جوسپارلار مەن تۇجىرىمدار ەمەس، ەكونوميكاسى قۋاتتى جانە قارقىندى، جوعارى تەحنولوگيالارى دامىعان، ءبىلىم مەن عىلىمعا نەگىزدەلگەن، زاڭدى مويىندايتىن، جاسامپاز ءارى وزىق، گەوساياسي تۇرعىدان كۇشى مەن ىقپالى بار قازاقستاندى قالدىرۋىمىز كەرەك. بۇل – ۇلتىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ناعىز ستراتەگيالىق مىندەت»، - دەدى پرەزيدەنت.

تۇزدىق:

بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ الاڭى – الەمدىك ساياسات پەن ءتارتىپتى تالقىلايتىن باستى ساياسي ديالوگ الاڭى ەكەنى امبەگە ايان.

راسىندا بۇل تاقىرىپ تاپ قازىر وتە-موتە وزەكتى. ويتكەنى، دۇنيە دۇرلىگىپ، الەم استاڭ-كەستەڭ بولىپ جاتقان قازىرگىدەي قاقتىعىستار كەزەڭىندە الەمدى تارتىپكە شاقىرۋى ءتيىس بىردەن-ءبىر بالاماسىز ۇيىم ءوزىنىڭ قاۋقارسىزدىعىن كورسەتتى. جاھانعا جىلدام جايىلىپ جاتقان مەملەكەتتەر اراسىنداعى سوعىستا – بۇۇ ءبىرلى-جارىم قارار قابىلداپ، ايىپتاۋ اكتىلەرىن شىعارۋمەن شەكتەلدى. ناقتى ءىس تە، باتىل ۇسىنىس تا بولعان جوق. سايكەسىنشە، بۇۇ مىندەتىن ءۇشىنشى ەلدەر ءوز موينىنا الىپ، جاۋلاسۋشى تاراپتارعا اراعايىندىق جاساۋعا تىرىستى. ۋكراينا-رەسەي سوعىسىندا اراشاعا جارامادى. يزرايل-يران، يران-اقش سوعىسىندا اۋىز اشىپ، الاڭ ۇسىنا المادى. تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىستاردا، تىنىق مۇحيتى توڭىرەگىندەگى ەسكالاتسيالاردا، افريكا قۇرلىعىنداعى قارۋلى قاقتىعىستاردا بۇۇ ءوزىنىڭ شاراسىزدىعىن كورسەتتى.

ال بۇۇ – الەمدى تارتىپكە شاقىرىپ قانا قويماي، سول ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىن قاداعالايتىن، مەملەكەتتەردى داۋمەن ەمەس، ديالوگپەن بايلانىستىراتىن الەمدە تەڭى جوق بىردەن-ءبىر حالىقارالىق ۇيىم ەمەس پە ەدى؟ انىعى – بۇۇ –نىڭ كيەلى ميسسياسى دا وسى ەدى.

باس اسساميبلەياسى ءبىر باسقا، قاۋىپسىزدىك كەڭەسى جانە بار. حالىقارالىق سوتى تاعى كۇش. سەكرەتارياتى مەن وزگە دە قۇرىلىمدارى بۇۇ-عا زور مۇمكىندىكتەر بەرەتىن قۇقىققا، قۇزىرەتكە يە ەدى. بەيبىتشىلك پەن قاۋىپسىزدىك، ادام قۇقىعى مەن حالىقارالىق قۇقىق، گۋمانيتارلىق ميسسيالار مەن تۇراقتى بەيبىتشىلىك باسقا الاڭداردا ەمەس، تاپ وسى بۇۇ الاڭىندا شەشىمىن تابۋى ءتيىس-ءتىن.

وكىنىشكە وراي، حالىقارالىق قۇقىق ءتارتىبى – «كۇش اتى ديىرمەن تارتادى» دەيتىن اگرەسسيۆتى تارتىپكە ۇلاسىپ كەتكەندە، بۇۇ-نىڭ شەشىمگەرلىگىنە جوعارىدا ايتىلعان سەنىم دە سەيىلە باستاعانى جاسىرىن ەمەس.

سوندىقتان، بۇۇ اتىنا ايتىلىپ جاتقان سىن دا ورىندى. ال گەگەموندار الەمدىك ۇستەمدىككە ۇمتىلۋدا. الدىلەر السىزدەرگە اگرەسسيا كورسەتۋدە. مۇنىڭ بارلىعىن كورىپ، ءبىلىپ وتىرمىز. مۇنداي كەزدە بەيبىت ءھام بەيراتاپ ساياسات ۇستاناتىن قازاقستان سەكىلدى ورتا دەرجاۆالار مەن دامۋشى شاعىن مەملەكەتتەردىڭ ارقا سۇيەپ بارار جالعىز الاڭى - وسى بۇۇ. وعان بالاما ۇيىم ازىرگە جوق. ترامپ قۇرعان «بەيبىتشىلىك كەڭەسى» بۇل ءرولدى اتقارا المادى.

سول سەبەپتى دە، قازىرگىدەي الاعاي دا بۇلاعاي كەزەڭدە قازاقستان ءۇشىن ەڭ ءتيىمدى جول - كوپجاقتى سىرتقى ساياساتتى بەرىك ۇستانۋ. بۇل ءبىز ءۇشىن قاۋىپسىزدىك كەپىلدىگى ىسپەتتى. ونان سوڭ ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق ارتىقشىلىعى مەن ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنا باس تىگۋ، تەڭگەرىمدى، ءتيىمدى ارىپتەستىكتى كوبەيتۋ. بۇل داۋسىز..

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى

Abai.kz