Jeksenbi, 15 Jeltoqsan 2019
Jer dauı 1952 20 pikir 11 Qaraşa, 2019 sağat 16:05

Jer jekede. Malşılar jayılımdı qaytedi?

Abai.kz saytınıñ äleumettik jelidegi paraqşasına Almatı oblısı, Qarasay audanınan Nwradil Rahmetolla deytin azamat üşbu hat jazıp, dat aytıptı.

Älgi hattan wqqanımız, Fabriçnıy, Qasımbek auıldarınıñ mañındağı jayılımdıq jerdi Telman esimdi jeke şarua qojılıqtıñ iesi aynalasın 3 metr or qılıp qazıptı. Auıl twrğındarı bwğan narazı körinedi.

Bizge şağım aytıp, hat jazğan Nwrädil Rahmetolla mırzanıñ özine habarlasıp, mäseleniñ män-jayın swrap bildik.

Nwradil Rahmetolla, Qarasay audanınıñ twrğını:

- Men Nwradil Rahmetolla, Almatı oblısı, Qarasay audanı, Rayımbek auılında twramın. Jeke käsipkermin. Meniñ Jambıl audanı, Qasımbek auılına qarastı jayılım jerlerde jeke şarua qojalığım bar. Meniñ qasımda şağın-şağın basqa da şarua qojalıqtar bar.

Bizdiñ janımızda Telman degen wltı äzirbayjan azamattıñ şarua qojalığı da bar bolatın. Ol jer - Qarasay men Jambıl audandarınıñ tüyisken twsı. Sol jerdegi 700 gektar jayılımdı meniñ jeke menşigim dep aynaldıra qorşap, üş metrdey tereñdikte qazıp tastadı. Qorşalğan jerdiñ işinde meniñ de qojalığım qalıp qaldı.

Ol jerdegi tau, özen, su bärin qazıp ötip ketti. Ar jağında Fabriçnıy auılınıñ jayılımdıq jeri bar. Eldiñ malı jayılatın, su işetin jeri tügel aynaldıra qazıldı.

Biraq, şarua qojalıqtıñ iesi Telman "ol meniñ jeke menşik jerim" deydi. Biz onıñ qwjattarın körgen joqpız. Söytip ol, bükil Fabriçnıy, Qasımbek auıldarınıñ mañındağı bwrınnan mal jayılımdıq jerlerdi 3 metr or qılıp qazıp tastadı. Qazılğan jerdiñ tereñdigi sonday, ana jerge mal tügili adam tüsip ketse aman qalmaydı.

Biz qojalıqtıñ qojayının körgen joqpız. Tek, adamdarın jiberip qazdırdı. Bükil Fabriçnıy auılınıñ twrğındarı qarsı şıqtı. Biraq, eşteñe jasay almağan. Sol küyi qaldı.

Meniñ şarua qojalığımnıñ gosaktisi boyınşa, ol jerdiñ bir jaq bwrışı memlekettiñ jeri. Sonda ol memlekettik jerlerdi qorşap tastaytın kim? Kimnen rwqsat alğan? Jäne ol jayılım jerdi jırtıp, egis egedi. Oğan jayılım jerdi egistikke aynaldıruğa kim rwqsat bergen?

Sosın meniñ şarua qojalığımnıñ qasında köl bar. Ol - barlıq auıldıñ malı kelip su işetin jer. Taudan ağıp kelip jatqan özen. Sonıñ bärin qazıp ötip ketti.

Bwl jağdayğa eki audannıñ qosılğan twsındağı Fabriçnıy, Qasımbek, Bekbolat, Sauınşı auıldarınıñ barlıq halqı qarsı şığıp jatır.

Tağı aytarım, ol jerdi qazu üşin rwqsat alu kerek. Älgi qojalıqtıñ iesi rwqsat almağan. Ekinşiden, öz jerin qorşağısı kelse setka tartıp, basqalarğa jol qaldıru kerek. Öytkeni ana jayılım Üşqoñırdıñ tauınan bwğı, elikter tüsip jüretin jer. Sol suattı qazıp tastağan.

Bılayşa aytqanda, soğısqa dayarlıq jasağanday qılıp şamamen, 20 km jerdi qazdı.

Bwl qanday Zañsızdıq? Eger osılay kete berse, biz bolaşaqta vertoletpen wşıp jüruimiz kerek şığar, onda?

Nwradil mırza bwl mäsele boyınşa Jambıl audanınıñ äkimi Baqıt Qazanbasovqa, Almatı oblısınıñ äkimi Amandıq Batalovqa jäne Auıl şaruaşılığı ministrligine şağımdanğan. Almatı oblısı äkimdigi bwl mäseleni resmi qarastıruğa jibergeni turalı jauap jazğan.

Biz joğarıda söz bolıp otırğan şarua qojalığınıñ qojayını Telman mırzanıñ özine habarlasıp, atalğan mäsele boyınşa ol kisiniñ sözin tıñdadıq.

Soy atın aytudan bas tarttı. "Onı neğılasız, men qazir şeteldemin. Kelgen soñ kezdeseyik. Kezdeskende aytamın, körsetemin...", dedi.

Telman, Şarua qojalığınıñ iesi: 

- Tıñdañızşı, men öz jerimdi qazdım ğoy. Meniñ 3 mıñ qoyım, 200 jılqım bar. Mende barlığı tirkelgen. Men bwl jerlerdi jwrttan satıp aldım. Jeke twlğalardan satıp aldım. Joğarğı jaqtan fabriçnıylıqtar maldarın aydap tüsedi. Olar wltaralıq mäseleni köterip otır. "Türik, äzirbayjan... ketiñder" dep... Men şe? Men ne isteuim kerek? Men bireudiñ jerin qorşap alğan joqpın ğoy. Öz jerimdi qorşadım. 

Men sol auıldan, adamdardan satıp aldım. Mende qanşa gosakti bar. Jeke menşik. Olar: "Sen qazaq emessiñ, äzirbayjansıñ. Seniñ ol jerdi qazuğa haqıñ joq. Bwl qazaqtıñ jeri. Biz mwnda bwrın qalay mal baqsaq, qazir de solay bağa beremiz. Joq, biz seni örteymiz, pışaqtaymız (zarejem).." deydi. Bilmeymin, bwl ne äñgime?!

Meniki şamamen 500 gektarday jer.  İişinde 49 jıl degen bar. Ol şamamen 10 payızday. Maratoriy jariyalağan soñ, satıp ala almaytın boldıq qoy. Mine, sol 10 payız ğana. Al 90 payızı jeke menşigim. Men ol jerlerdi jeke azamattardan aldım. Memleketten eşteñe alğan joqpın. 

Olar menen mal aydap ötetin jer (progon) swradı. Adam siyaqtı swradı. Men wzındığı şamamen 3,50-3 killometr  jer (progon) qaldırdım. Al qazudı bastağanda olar mağan keldi. "Meyli, jeriñdi qorşap jatırsıñ. Endeşe biz mal aydap öte alatın jer (progon) qaldır. Qarasaydıñ jeri jağınan 20-40 metr jer qaldıra alasıñ ba" dedi. Men: "söz joq, jaqsı" dedim. Men plyus-minus qanşa jer keri şegindirdim. Olarğa "progon" qaldırdım. Bireudiñ bir metr jerin de alğan joqpın. 

Telearnanı da şaqırğan. Jer basqarmasınan adamdar şaqırttı. Olar da keldi. Kördi. Barlığı meniki dwrıs ekenin körsetti. Şekara bwzılğan joq.

Olar endi wltaralıq mäsele köterip otır. Tipti, meni "öltiruge" de dayın boldı. Men olarğa adam siyaqtı ayttım. Men öz malımdı jaylauğa aydap şığamın. Jazda üş ayğa, mausım, şilde, tamızda, keyde qırküyekke deyin. Sol aralıqta olar öz maldarın meniñ territoriyamda bağadı.

Men olarğa: "Jigitter, egin bolsın, şöp bolsın dep, men ädeyi öz malımdı jaylauğa alıp ketemin. Men ol jaqta jäne 150-200 gektarğa arpa, biday egemin. Kelsem, joq. Senesiz be, biıl men 40 tonna ğana arpa aldım. Al 200-250 tonna aluım kerek edi. Barlığın solardıñ maldarı taptap tastadı. Kelip, aytsam, mağan agressivti türde jauap beredi.  Bilmeymin, endi qalay jwmıs jasauım kerek?! 

Mende qwjattarımnıñ barlığı dwrıs. Telearna da kelgen. Qwjattardıñ barlığın teksergen. Äkimderdi, jer basqarmasınan adamdardı şaqırğan. Barlığı tekserdi. Bükil Jambıl audanı biledi. Mende barlığı zañdı. Ol jeke menşik. 

Aytpaqşı, olarğa äkimdik jer wsındı. Joğarğı jaqta qoqıs tögeteni orın (svalka) bolğan. Sol jaqtan jer bermek te boldı. Tipti, men öz tehnikamdı kömekke wsındım. ""Jigitter mende tiegiş (pogruzçik) bar. Öz esebimnen bereyin. Senderdi de tüsinemin. Senderdiñ jayılım jerleriñ edi" dedim. Audannıñ äkiminiñ közinşe ayttım. "Tiegiş (pogruzçik) jaldap bereyin, ol jerdi tazartıp bersin" dedim de. Joq. "Biz osında baqtıq, äri qaray da bağa beremiz" dep otır. 

Meniñ şarua qojalığım oblıstağı aldıñğı qatarlı. Men qoylarımdı Amerikadan, Angliyadan äkelgem. Mıñbaev institutımen de jwmıs jasaymın. Mağan şınımen jer jetpeydi. Memleketten dotaciya almaymın. Memleketten bir tiın da alğan emespin. 

Tüyin. Abai.kz aqparattıq portalı erkin aqparat alañı. Mwnday oy jarıstırıp, pikir almasuğa ärkim qwqılı.

Qos taraptıñ pikirin tıñdadıq. Biz, atalğan dauğa qatıstı kesip-pwşıp ükim aytatın Sot emespiz. Qwzırlı organ emispiz.

Redakciyamızdıñ äleumettik jelidegi paraqşasına üşbu hat jazıp, minber swrağan Nwradil Rahmatolla mırzanıñ da, ol söz etip otırğan Telman mırzanıñ da pikirin estidik. Jer dauına, jayılım dauına minber wsındıq. Mäseleniñ şeşimin jergilikti äkimdik, Amandıq Ğabbaswlı basqaratın Almatı oblısınıñ äkimdigi men ondağı qwzırlı organdar şeşui kerek-aq!

Nwrbike Bekswltanqızı

Abai.kz

20 pikir