Senbi, 25 Qañtar 2020
Körşiniñ köleñkesi 3827 26 pikir 29 Qaraşa, 2019 sağat 12:33

Ortaq odaq. Ortaq futbol... Endigi kezekte ortaq azamattıq pa?

Keşe Qazaqstan futbol federaciyasınıñ keñsesinde Atqaru komitetiniñ otırısı ötti. Qatardağı köp jinalıstıñ biri bolsa, bwnı jazıp söz şığındamas edik. Alayda aladoptıñ aynalısında jürgen şendiler qazaq futbolına «qastandıq» jasap jatqanın köre twra ünsiz qala almadıq...

Atalğan otırısta bası daudan arılmağan legioner mäselesin odan äri uşıqtıratın şeşim qabıldanıptı. Bwl turalı futbol federaciyasınıñ baspasöz qızmeti habarladı.

«QFF atqaruşı komitetiniñ müşeleri Euraziyalıq ekonomikalıq odaqqa (EAEO) müşe elderdiñ azamattarı bolıp tabılatın futbolşılar üşin «Qazaqstan futbolınıñ tülegi emes» märtebesin joyu turalı şeşim qabıldadı», - delingen federaciyanıñ saytında.

Bwl degeniñiz EAEO eleri - Resey, Belarus', Armeniya jäne Qırğızstannıñ futbolşıları bizdiñ elge kelip dop tepse legioner sanalmaydı degen söz. Demek, atalğan eldiñ ayaqdopşıları otandıq oyınşılarmen birdey mämilege kenelmek.

Qazirgi qoldanıstağı erejege say, Qazaqstan Prem'er-ligasında är klub mausımğa 8 şeteldik oyınşı tirkey aladı. Onıñ altauı bir uaqıtta alañğa şığa aladı. Eger QFF-ğa qajetti qarjısın tölese 9-şı legionerdi de tirkeuge rwqsat. Oğan qosa, bizdiñ elde dağdığa aynalğan özge eldiñ ekinşi-üşinşi sorttı oyınşılarına azamattıq berip, «jaña qazaq» jasau ürdisi tağı bar.

Osılayşa, är komandada onsız da 10-nan astam şeteldik oyınşılar öner körsetip jürgen. Endi oğan qazaqstandıqtarmen teñ qwqılı bolatın EAEO oyınşıları qosılmaq. Bwlardıñ sanına da şekteu qoyıladı dep jatır. Mümkin 10, mümkin 12. Al eseptey beriñiz, är komanda mausımğa 8 legioner, 10 EAEO elderiniñ futbolşısın tirkese, komandadağı şeteldikter sanı 18-den 20-ğa deyin jetui mümkin. Klubtıñ birinşi qwramında 25 futbolşı bolatının eskersek, öz oyınşılarımızğa 5-7 orın ğana qalıp otır. Sonda Qazaqstannıñ futbol klubtarında qazaqstandıq oyınşılarğa orın tabılmaytın sekildi...

Bwl «dänişpan» ideyanıñ avtorı QFF prezidenti Ädilbek Jaqsıbekov körinedi. Biraq Jaqsıbekov bwl «köregen» şeşimdi özi oylap tapqan joq. Reseyden aldı! Esinese de, teristikke qarap esineytin qazaq şendileriniñ qaşanğı ädeti ğoy. Jaqında ğana Resey biligi futboldan, basketboldan, voleyboldan, gandboldan, su polosınan jäne hokkeyden Reseydegi bükilreseylik jarıstarda EAEO elderiniñ sportşıları legioner retinde sanalmaytın zañ qabıldağan. Bwl zañ 2020 jıldıñ 1 qañtarınan bastap küşine enedi.

Atalğan zañ qazan ayınıñ soñında qabıldandı. Osını esti sala tınışı ketken qazaq biligi bwl ideyağa «ğaşıq» bolıp qalğan. Halıqqa paydalı şeşimderdi aylap-jıldap qabılday almaytın bizdiñ bilik, Reseydiñ ülgisin bir ayğa jetkizbey, tura sol qalpında qoldanısqa engizip otır, mine.

Qazaq futbolınıñ qos tizginin qolına alğan qazirgi basşılıq bilmese, biz aytayıq. Bwl zañ Resey üşin paydalı bolğanımen, Qazaqstan üşin mülde tiimsiz.

Birinşiden, Resey Prem'er-ligasınıñ deñgeyi EAEO elderi arasında eñ joğarı. Demek, Resey çempionatına atalğan elderdiñ eñ mıqtı degen sportşıları ğana bara aladı. Al Qazaqstan futbolınıñ hal-jağdayı bärimizge belgili. Bwl zañ küşine engen künniñ erteñinde-aq bizge Reseydiñ tömen sorttı futbolşıları qaptaydı. Bwdan qazaq futbolına keler kök tiın payda joq...

Ekinşiden, bizdiñ elde futbolşılarğa tölenetin jalaqı öte joğarı. Reseyden özge elderdiñ eşqaysısı futbolğa aqşa böluden bizdiñ aldımızğa tüse almaydı. Demek, qazaq futbolındağı ırğın aqşağa ıqılası auğan körşi eldiñ futbolşıları körpe-jastığın arqalap bizdiñ eldi betke aları sözsiz.

UEFA aqparatına süyensek, Qazaqstanda Prem'er-liga klubtarın qamtamasız etu üşin jıl sayın memlekettik byudjetten 30-40 milliard teñge bölinedi. Tağı bir mälimet boyınşa, elimizde dop tebetin futbolşılar orta eseppen jılına 148 513 dollar (ayına 12 376 dollar) tabıs tabadı. Bwl ortaşa esep. Bwlardıñ arasında ayına 50-100 mıñ, jılına 1 mln dollarğa deyin jalaqı alatındar da bar. Endi, osınşa mol qarjı qaptağan qalıñ şeteldiktiñ qaltasında ketkeli twr.

Mäselen, biıl Qazaqstan Prem'er-ligasında baq sınağan 12 komanda sapında 107 şeteldik oyınşı dop tepti. Onıñ 92-si resmi legioner retinde tirkelgen. Al qalğanı Qazaqstan azamattığına qol jetkizgender. Qazaqstan azamattığın alğan oyınşılar Qazaqstanda ötkizgen az uaqıttan keyin kelgen jerine keri oraladı. Qaytadan öz eliniñ azamattığın aladı. Qazaqstannıñ kök pasportın laqtıra saladı. Qısqası, kök pasport köp aqşa tauıp alğanşa ğana kerek. Mısal üşin osıdan birneşe jıl bwrın almatılıq «Qayratta» oynağan Mihail BakaevZaurbek Pliev jäne Dmitriy Homiç degen reseylikterdi aytuğa boladı.

Aytpaqşı, elimizde «legioner» wğımınıñ joğalğanına da bes jıl boldı. Sebebi federaciya 2014 jılı «qazaqstandıq futboldıñ tülegi» kategoriyasın oylap tapqan bolatın. Bwl atau Qazaqstan futbolımen qanday da bir qatısı bar oyınşılarğa elimizde legioner atanbauğa mümkindik berdi. Mäselen, Qazaqstanda tuıp, keyin özge elde wzaq uaqıt öner körsetken oyınşılar elimizge qayta kelse, legioner sanalmaytın jağdaylar boldı.

Mısalı: ötken jılı «Tobılda» Belarus' qwramasınıñ oyınşısı Mihail Gordeyçuk öner körsetti. Futbolşı Qarağandınıñ Saran qalasında düniege kelgen. Mansabın «Şahter» sapında bastağın ol 19 jasında özge eldiñ namısın qorğauğa attandı. 10 jıl boyı Belarus' qwraması sapında öner körsetti. Osıdan keyin ğana Qazaqstanğa qayta kelgen. Bir qızığı, özge eldiñ qwramasında 10 jıl öner körsetken futbolşı bizdiñ elde legioner sanalmaydı eken! Gordeyçuk «qazaqstandıq futboldıñ tülegi» bolıp şığa keldi.

Bizdiñ şendiler şetten futbolşı şaqıruğa nege qwmar degen swraq tuındaytını sözsiz. Biletinderdiñ aytuınşa, bwl sıbaylas jemqorlıqqa jol aşatın ülken mümkindik. Mäselen, elimizdegi futbol şeneunikteri atı belgisiz äldebir şeteldik oyınşını öz komandasına şaqırıp, öte mol jalaqı wsınadı. Äri bwnıñ belgili mölşerin özi alatının aytadı. Öñi tügil tüsinde körmegen aqşa berip otırğan soñ, jañağı ortañqol legioner bwl wsınısqa quana kelisedi. Söytip, bizdiñ komandada salpaqtap bir jıl jüredi de, qaltasın qampaytıp öz eline qaytadı. Öziniñ ğana emes, jergilikti şeneuniktiñ de mwrtın maylap ketedi. Bwl el auzındağı söz. Anıqtalmağan aqparat, biraq qisınğa keledi...

Tağı bir ayta keterligi, EAEO - atı aytıp twrğanday tek qana ekonomikalıq odaq. Endeşe, ol elderdiñ ökilderi eşqaşan da Qazaqstan azamattarımen birdey mämilege ie bolmauı, ol elderdiñ sportşıları eşqaşan qazaqstandıqtarmen teñ qwqılı bolmauı kerek. Öytkeni biz belgili odaqtıñ qwramındağı el emes, Täuelsiz memleketpiz.

Soñğı kezderi Resey tarapınan futboldan ortaq birinşilik wyımdatırsaq degen wsınıs jiilep ketti. EAEO elderiniñ üzdik komandaların jinap, odaq çempionatın ötkizu oyın reseylik futbol şeneunikteri ğana emes, ministr, deputattarı da aytıp jür. Bwğan bizdiñ elden ün qosqandar da tabıldı. Qazirgi tañda qazaqstandıq komandalar hokkey, basketbol, su dobın Reseymen birge oynap jür. Endi osınıñ qatarına futboldı da qosıp almaq...

Onıñ üstine, Reseydiñ EAEO elderine ortaq aqşa engizeyin dep qılqıldap jürgenine az bolğan joq. Endi sol ortaq valyuta wranına ortaq çempionat, oyınşılardıñ özara legioner sanalmauı degen mäseleler qosılıp otır. Osınıñ bäri bolaşaqtağı ortaq sayasi odaq degen tüsiniktiñ qazirden bastap sızılıp jatqan kartinası emes pe? Bwnıñ bäri bizdiñ täuelsizdigimizge töngen qauip ekeni aytpasa da tüsinikti.

Anığında, bwl törde otırğan tört şeneunik aqıldasıp şeşe salatın mäsele emes. Eñ aldımen halıqtıñ qalauın bilu kerek. Sosın parlament talqılap, prezident maqwldauı qajet. El byudjetiniñ maylı jiligin müjip otırğan qazaq futbolınıñ tağdırı Jaqsıbekov bastağan bir top şendiniñ qolında twrğan joq. Sol üşin bwl şeşimdi qayta qaraudı talap etemiz. EAEO elderiniñ oyınşıları legioner sanatında qalğanı jön!

Quanış Qappas

Abai.kz

26 pikir