Jwma, 24 Qañtar 2020
46 - söz 2350 8 pikir 11 Jeltoqsan, 2019 sağat 12:08

Sayasi mädenieti joğarı wlt qaydan şığadı?

Erlan Karinniñ jazğanın oqıp şıqtım. Bizge pragmatikalıq közqaras kerek depti. Provincialdı oylau jüyesinen ketudi aytıptı.

Jalpı pragmatik, sayasi mädenieti joğarı wlt qaydan şığadı? Jauabı da qarapayım. Sayasi konkurenciyanı, ädil saylaudı, partiyalar arasındağı sauattı bäsekeni praktikada körgen sayasi jüyeden şığadı. Qazirgi biz aytıp jürgen "Uaqıt öte kele demokratiyalı el bolamız" degen äñgime bos söz eger sayasi jüyemizde konkurenciya bolmasa äri onı halıq praktikada körmese. Däl qazirgi temppen biz aldağı 40-50 jılda da köp ilgeri ketpeymiz. Artta qalğan üşinşi sorttı eldiñ deñgeyinde qalamız. Nege? Jauabı da qarapayım. Sebebi, halıq eşteñe körgen joq. Eldiñ körgeni "Nwr Otan" men Elbası. Bitti. Onıñ özinde Elbasını sınauğa qorqadı. Qızmetten ösu üşin "Nwr Otanğa" qattı söz aytpau kerek. Tınış jüru qajet. Mwnday belgili ramka men şablonnıy jüyedegi wlttıñ sayasi sanası, mädenieti qalay ösedi?.. Öspeydi! Sol deñgeyde qaladı. Bwl joldıñ jauabı da, barar jeri de belgili.

Jalpı, partiya degenimiz ne? Partiya - bilik üşin talasatın sayasi institut. Partiya basşılığında kimder boladı? Bilimdi, oqığan, är saladan jan-jaqtı habarı bar twlğalar, ekonomister, sayasattanuşılar, bir-bir salanıñ mamandarı jinaladı. Partiyada "Erteñ bilikke kelsek Garvardtı bitirgen, 10 jıl ekonomikada jwmıs istegen täjiribeli mına mamanımız ekonomika ministri, KazGu-dı bitirgen, sayasatta 15 jıl jürgen mına mamanımız sırtqı ister ministri boladı" degen sekildi qoğamdı özine tartar äñgime aytıladı. Partiyanıñ ekonomikanı, auıl şaruaşılığın, işki sayasattı, halıqaralıq qatınastı osı bağıtta damıtamız degen bağdarlaması, onı iske asıra alar bilikti kadrları boladı. Osınıñ bäri jinaqtalıp bilikpen sauattı konkurenciyağa şığadı. Osı qarapayım sayasi jüye jwmıs istegende bäseke payda boladı. Halıq feysbukta är jerden bir şıqqan aqılmandardı emes, naqtı partiyanıñ bilimdi mamandarın, sauattı liderin tıñday bastaydı. Salıstıradı. Kökirek közi aşıladı. Saylauda wnağan partiyağa, liderge dauıs berip biligin auıstıradı. Osınıñ bärin praktikada körgende halıqtıñ sayasi sanası ösedi, pragmatikalıq bağıtta közqarası qalıptasadı. Konkurenciya bolğannan keyin bilikke de, oppoziciyağa da qamşı basıp eki ese jwmıs isteuge tura keledi. Sebebi, jwmıs istemese wtılatının biledi. Bwl halıqqa tiimdi. El osılay damidı.

Bizdiñ qazirgi säl söylegen aqınnıñ, mıqtı jazğan blogerdiñ sözin tıñdap jamırap jürgenimiz sol sauattı sayasi jüyeniñ, bilikti kadrlar jinaqtalğan partiya men liderlerdiñ joqtığınan. Sauattı sayasi partiyanıñ bilikti kadrları sanaña qwyıp twrıp taldap berip jatsa aqımaqsıñ ba qaydağı bir feysbukte otırğan blogerdi tıñdap?..

Endi joğarıda atalğannıñ birin de Karin mırza aytpaydı. "Nwr Otan" bolsa da aytpaydı. Nege aytpaydı? Jauabı qarapayım. Konkurenciyağa şıdamaydı. Talqanı şığıp jeñiletinin biledi. Bwlar konkurentti ortada jwmıs istep üyrenbegen. Äkimşilik küş arqılı ğana el basqara aladı. Säl bası istegender, oligarhtar, bilimdi jastar şığıp real'no partiya qwrıp, bäsekeniñ iisin şığara bastasa twnşıqtıradı. Sebebi, el bwl jüyeden şarşağan. Jeñiletinin biledi. Özderi dayındap şığarğan Qosanovtan özderi wtılıp qalğan jüyeden basqa ne kütuge boladı?!

Eldegi kartina osınday ekeni bärimizge belgili. Mwnday jağdayda jüye ne isteydi? Jauabı da qarapayım. Ertegi aytadı. Qanday ertegi? "Bizge demokratiyağa erte. Halıqtıñ deñgeyi tömen. Demokratiya evolyuciyalıq jolmen kelui kerek. Äli 20-25 jıl jüretin jolımız bar. Keyin bäri jaqsı boladı" degen 2030, 2050 sekildi wzaaaq kütuimiz qajet ertegilerdi oylap tabadı. Basqa jolmen bilikte qala almaytını anıq qoy endi. Al, şındığında damu konkurenciya, ideyalar bäsekesi, aqıl oyını, osınıñ bärin eldiñ praktikada körui arqılı keletinin aytpay aynalıp ötedi. "Provincialdı oylaudan keteyik" degen sekildi aqıldı adamnıñ obrazına enedi. Biraq, provincialdı oylaudan ketu üşin sayasi jüyege sauattı bäseke kerektigin aytpaydı. Osılay 30 jıl jalğasıp keledi.

Qısqaşa, elge tüsinikti, qarapayım tilmen aytqanda "Halıqtı aqımaq qılıp basqaru" deydi mwnıñ atın. Bolğanı osı. Keybir azamattar mwnı biledi. Tüsinedi. Biraq ündemeydi. Nege ündemeydi? Jauabı qarpayım. Qorqadı jüyeden. Aqşa kerek. Qızmetten ösu qajet. Materialdıq qwndılıqtarğa jetu birinşi orında qısqası.

Bauırjan Serikbaydıñ äleumettik jelidegi paraqşasınan

Abai.kz

8 pikir