Senbi, 22 Aqpan 2020
46 - söz 2706 30 pikir 28 Qañtar, 2020 sağat 10:53

Biz 30 jılımızdı öltirip aldıq...

Osı kitaptı oqu barısında basıma mıñ-million oy keldi desem artıq aytpağandıq bolar. Sol oylarmen qatar sonşalıqtı zañdı swraqtar da tuındap jattı. Sol swraqtardıñ birazına öz bilgenimşe jauap tauıp jattım. Bilmegenderimdi bilgenderden swrap jattım, biraq eñ negizgi degen swraqtarğa jauap bäribir tabılmadı. Al olardıñ bir şoğırı mınalar edi:

1) Älemdegi qazba baylıqqa tolı biregey memleket bola twra nege osınşama twralap qaldıq?

2) 18 aq million halıqtı nege auzı mwrnınan şıqqan bay jasamasaq ta, qarapayım bir päteri bar, 10 sotıq jeri bar, köligi armeniyalıq emes jasay almadıq?

3) SSSR dıñ fundamentaldı bilim jüyesin enşilep qalğan elimiz, täuelsizdik jıldarı qalay jappay sanasızdıqqa, toğışarlıqqa, nadandıqqa wrındıq?

4) Eñ qarapayım häm eñ qiın swraqtıñ biri: Mwnay 150$ bolğanda benzin 75 teñge de, mwnay 50$ bolğanda benzin nege 170₸?
Nege 30 jıldıq täuelsizdik işinde eñ bolmasa bir MÖZ
(mwnay öndiru zauıtı) sala almadıq?

5) Keñestik jüyi bas ayağı 20 jıldıñ işinde 300 millionğa juıq eldi tolıq sauattı qılıp şığarsa, biz 30 jıldıñ işinde sauattı, joğarı bilimdi az ğana öz QAZAĞIMIZDI qazaqşa söylete almay, Ä.Bökeyhannıñ 100 jıl bwrın kötergen qazaq tiliniñ jağdayın tüzey almadıq?

6) Nege är salada deñgeysiz, tipti sauatsız basşılar bilik tizginin aldı? Nege öz isiniñ şeber mamanı tentirep bos jüretin, al ortañqol maman jwmıspen qamtılatın jağdayğa jettik?

7) Jäne eñ negizgi swrağım, ne degen mädenietten jwrday el boldıq? Ne dini, ne ädebi, ne adami mädeniet qalmağan jabayılarğa qalay aynalıp şığa keldik?

Swraq tipti köp. Biraq osımen şektele twrayın. Osılarğa mardımdı jauap estisem de şükir eter em.

Meniñ bir tüsingenim, bizdiñ elden Şoqandar, Älihandar, Ahmetter, Dinmwhamedtter, Jwmabekter, Altınbekter şıqsa şıqqan şığar. Biraq endi jaqın arada şığa qoyadı degenge sene almaymın. Bizdiñ Li Kuan YUimizdiñ türi anau. Bizdiñ Tetçerimizdiñ türi mınau... jılağım keledi.

Nege senbeytinimdi ayta keteyin. 31-33 jıldardağı orasan zor şığınnıñ zardabın endi körip jatqanımızday, 37 jılğı "qaymaqtan" ayırılu zardabı qazirgi teksizdikke wlasqanı sekildi, 1990- 2010 jıldar arasındağı qiyanattıñ zardabı keyin şığadı. Batpandap twrıp şığadı äli. Ol ğılım men bilim, ädebiet pen mädeniet, ar men ojdan tbb-lardıñ bärinen körinis tabadı.

50 jılda el jañaruı kerek edi, al jüz jılda qazan! Biraq ökinişke oray biz 30 jılımızdı öltirip aldıq. Qwy kelis, qwy kelispe, aqiqat osı.

Astananıñ qar basqan köşesine, qalay bolsa solay qoyılğan auladağı kölikterge terezeden qarap twrıp elden bezip ketkim keldi. Aqırı öz isiniñ mamanı edi, osını jwmıssız qaldırmayıqşı degen adamdı da qoğamdı da körmedim.

Nartay Saudanbekwlınıñ äleumettik jelidegi jazbasınan

Abai.kz

30 pikir