Beysenbi, 9 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 764. Jazılğandar — 55. Qaytıs bolğandar — 7
46 - söz 1424 9 pikir 17 Aqpan, 2020 sağat 12:42

Därigersiz qalıp jürmeymiz be?

Qaladağı til ortalıqtarınıñ bärinde derlik qazaq därigerleri ağılşın tilin jetik meñgeru üşin asqan belsendilikpen qwlşına kirisip jatır. Siz oğan bizdi emdeu üşin bilimderin jetildirip jatır eken dep quansañız, onıñız tım erte. Sebebi, olar ağılşın tilin jetik meñgerip alsa, Batıs Europa elderine, AQŞ-qa ketudi jön köredi eken. Onısın eşkim söge de almaydı. Sebebi, bizden özge elderdiñ köbinde därigerler öte auqattı ömir süredi. Bilimi men biligi joğarı bolsa, emdeu-sauıqtıru qabileti mıqtı bolsa, bükil baylıqtıñ kilti därigerdiñ şipalı alaqanına özi-aq kelip qonadı. Olay bolsa, jaqsı ömir sürudi kim qalamaydı? Eñbegine say aqı aluı ädilettilik.

Mısalı, AQŞ-ta jedel järdem şaqırsañız, kelip sizdiñ qan qısımıñızdı ölşep, keñes bergeni üşin oğan alğıs aytıp 25 dollar wsınasız. Ol jay bir şaylıq (çaevoy) yağni, raqmet aytu räsimi ğana. AQŞ-ta "qwr ayaqqa bata jürmeydi", "qwrğaq qasıq auız jırtadı" degen qazaqtıñ qağidaları is jüzinde täuir jolğa qoyılğan. Alğıs aytasıñ ba, 2 dollar bolsa da, qolına wstatıp aytasıñ. Emdeudiñ basqa tölemderin aytpay-aq qoyayın. Al, bizde jedel järdem därigerin şaqırıp alıp, wrıp-soğıp nemese itke talatıp jiberuleri de kädik. Ol az deseñiz, auruın asqındırıp jiberip o dünielik bolıp ketken marqwmdar üşin de därigerdi bir jaqtı kinälap sotqa süyreu, tildep jäbirleu bergi jağı.

Ökimettiñ olarğa berip otırğan jalaqısı tipti köñil könşitpeydi. Aytudıñ özi wyat. Qısqası, bizde tek däriger ğana emes, ärbir qazaq taban et mañday terin ayamay tırbıñdasa da adal eñbegiñ layıqtı bağasın almaydı. Kerisinşe, auırdıñ astı jeñildiñ üstimen jürgen masıldardıñ wpayları tügel. Qarjı wrlap, tender tügendep jürgender memlekettik qızmette şalqayıp otırıp-aq milliarder bola saladı. Bilik basında jürgenderdiñ belbalası, küyeubalası, kelini bolmay-aq, qwdasınıñ qwdası bolsañ da bay-quattı ömir süruge sonıñ özi jetkilikti. Mwnday sıbaylastıq pen jemqorlıq jaylağan qoğamda ärine, adal eñbegiñ soqır tiınğa tatımaydı. Osınday kereğarlıqtıñ saldarınan közi aşıq jastardıñ köbi şetelge ketip jatqanı barşağa mälim. Endi, olardıñ qatarına medicina qızmetkerleri qosıldı. Osılay kete bersek, onsız da jetispey jatqan medicina mamandarınıñ eñ tañdaulıları şetel asıp, därigersiz qalıp jürmeymiz be?

Tipti, medbikelerdiñ özi mwndağı tiın-tebennen twratın azğana aylığı şaylığına jetpese, til üyrenip alıp şekara asıp ketse, örkenietti elderde bizdiñ wyqışıl deputattardıñ eñbekaqısınan kem tüspeytin jwmıs taba aladı. Eñbekaqı töleudiñ tärtibi qayta qaralmasa, äleumettik ädildik ornamasa, eñ bergisin aytqanda, bas auırıp baltır sızdasa, sapalı em jasaytın därigersiz qalıp jürmeymiz be?

Quandıq Şamahaywlınıñ äleumettik jelidegi jazbasınan

Abai.kz

9 pikir