Düysenbi, 6 Säuir 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 629. Jazılğandar — 45. Qaytıs bolğandar — 6
Qauip etkennen aytamın 10288 28 pikir 24 Aqpan, 2020 sağat 16:14

Daudıñ bası Daurovtıñ hatı bolıp twr...

QR Bas prokuraturasınıñ,

QR Wlttıq qauipsizdik komitetiniñ,

«Nwr Otan» partiyası törağası

birinşi orınbasarınıñ nazarına!

Qorday audanında orın alğan şetin oqiğa qazaq qoğamın dür silkindirdi. Otız jılğı olaq sayasattıñ saldarınan tuındağan osı oqiğa twsında düngenderdi zardap şeguşi, qazaqtı zoreker etip körsetkisi keletinder köp bolıp twr. Bwl sözdi biz oydan şığarıp otırğan joqpız. 20 kün boyı äleumettik jeli men resmi BAQ-ta tili jetkenniñ bäri bwl oqiğağa özinşe bağa beruge tırıstı. 

Ölimdi oylamay auruın jasırumen älek bolğan bizdiñ bilik qaqtığıstıñ sebebi qarapayım twrmıstıq kikiljiñ dep bağa berdi. Jaltaq bilik pen jalğan internacionalisterge äu bastan qazaqqa qarsı jwmıs jasaytın reseylik BAQ, Mäskeuge qarap boy tüzeytin elimizdegi keybir orıs tildi basılımdar men ayırtildi alaökpe ağayındar qosıla ketti. Söytip, jan-jaqtan jasalğan aqparattıq agitaciya «Qorday oqiğasın» qolamtası bıqsığan küyinde qaldırdı.

8 aqpan küni Qorday audanındağı oqiğa saldarın joyu jönindegi ükimet komissiyası qwrıldı. Komissiya qwramına jauaptı şendilermen qatar «Düngen qazaqstandıq qoğamı» qoğamdıq birlestiginiñ törağası Abubakir Voince de kirdi. Osıdan-aq, bwl oqiğanı qazaq biligi qalay şeşkeli otırğanı belgili bolğan. Berdibek Saparbaev bastağan komissiya aldımen düngen jwrtımen kezdesip, solardıñ köñilin auladı. Qırğız asa qaşqan aq taqiyalı azamattardı jalınıp-jalpayıp jürip, qaytarıp äkeldi. Sınğan-joğalğan mülkin tölep beruge uäde etti. Üy-jayın, qora-qopsısın qayta salıp beretinin ayttı. Qısqası, qaqtığısta qaytıs bolğan azamattardı tiriltip beruden basqanıñ bärin ükimet öz moyınına aldı. Sol üşin byudjetten 1 mlrd. 700 mln. teñge bölindi.

Osı kömekten keyin Qordaydağı düngen azamattar ükimetke dän riza bolıp raqmet aytar, bwğan deyin jasap kelgen «zañsız» äreketterin tıyıp, biliktiñ «birligi jarasqan köpwlttı memleket» wranına şınayı üles qosar dep ümittengen edik. Alayda bwl ümitimiz aqtalmaytın sekildi.

Olay deuimizge sebep te joq emes. Sözimizge dälel retinde düngen qauımdastığınıñ törağası An' Husay Daurov degen adamnıñ äreketin aytsaq ta jetip jatır. Bwl adam bildey Qazaqstan halqı assambleyası, düngen qauımdastığınıñ basşısı eken. Däl osı adam Qazaqstan azamatı bola twra, zar jılap şetelden, Qıtaydan qarjılay kömek swraptı. Anığın aytsaq, Husay Daurovtıñ Qıtaydan kömek swrap jazğan üşbu hatı äleumettik jelilerge tarap ketti.

«Süyikti dostar, ağa-bauır, äpke-qarındastar, barşa bauırlar!
Qıtay elinde apattı jağday orın alıp, on mıñdağan adam qorqınıştı aurudı jwqtırıp, mıñdağan adam ajal qwşqan qiın kezde, bizdiñ Qazaqstanda da qayğılı oqiğa orın aldı.

Bizdiñ biraz auıldarımız bir retki bülinşilik pen qan tögiske wşıradı. 11 adam ölip, 100-den astam adam jaralandı, üyler men sauda ortalığı qirap, maşinalar örteldi.

Bir kişigirim janjal üşin (bwl mäsele sol küni şeşilgen) köptegen arandatuşılar men Qazaqstannıñ beybit damuın köre almauşılar äleumettik jeliler men baylanıs qwraldarında osı jolğı bülinşilik pen qırğınşılıqtı wyımdastırdı.

Qazir Qıtay viruspen küresip, kömekke mwqtaj bolıp twrğandıqtan, biz de Qıtayğa gumanitarlıq kömek körsettik.

Osınday qiın sätte Qıtaydan kömek swrağımız kelmegen. Biraq Qıtaydıñ är öñirinen köptegen dostar, äriptester bizge tileulestik bildirip, kömekteskisi keletinin bildirude. Bizdiñ düngen qauımdastığınıñ esepşotı bar. Biraq köpşilikke qolaylı bolu üşin özimniñ jeke bank şotımdı jariyalap otırmın. Jinalğan barlıq kömek ziyandaluşılarğa beriledi», - dep jazıptı-mıs Husay Daurov. Qıtaydıñ viçat äleumettik jelisinde (DAUROV KHUSEEY atındağı bankşotı körsetilgen).

Qazaq biligi äsire wlıqtap, tipti Qazaqstannıñ negizgi Zañ şığaruşı organı - Parlamentine deputat kirgizip otırğan Qazaqstan halqı assambleyası degen äydik wyımnıñ müşesi Husay Daurovtıñ Qıtayğa qarata jazğan bwl jazbası el tınıştığın müddeli ärbir azamattıñ köñiline ekiwday oy saladı.

Birinşiden, Qazaqstan azamattarı ne üşin şetelden qarjı swrap otır? Qazaqstan öz azamattarın as-auqatpen asıray almay otır ma? Bağa almadı dese joğarıda aytqan 1 mlrd 700 mln teñge qayda? Bwl soma Qordayda bülingen qwrlıstardı (äri ketse 20-30) jöndep, şığındı tolıqtay öteuge jetedi. Jetetinin biz tügili, Ükimettiñ özi eseptep berdi de. Endeşe düngender qauımdastığı Qıtaydan aqşa swrağanın qalay tüsinuge boladı? Äytpese, qalay tüsindiredi?

Ekinşiden, düngender basşısı oqiğağa sıñarjaq bağa bergen. Oqiğağa kişigirim janjal sebep boldı, onıñ özi sol küni şeşilgen dep özinşe twjırım tüyedi. Bwl jerde eki ötirik bar. Aldımen mwnday qaqtığıstıñ tuındauına atalğan aymaqtağı wzaq jıldan bergi qordalanıp qalğan äleumettik mäseleler sebep bolğan. Onıñ birsıpırasın Ükimettik komissiyanıñ müşesi, Mäjilis deputatı Baqıtbek Smağwl tizip aytqan edi.  Sonday-aq, Husay aytqan «kişigirim» janjal - policiyanıñ jağasına jarmasu isi boyınşa küdikterlerge qatıstı tergeu 18 aqpanda ğana ayaqtaldı. Mwnı sol küni şeşilgen deuge kelmeydi. Onıñ üstine zañ boyınşa policiyağa qol köteru kişigirim mäsele emes.

Husay Daurov osı mälimdemesimen-aq, şetelge qazaq halqın bülikşi etip körsetip, eldegi özge diaspora ökilderine qısım jasalıp jatqanday söyleydi. An' Husay müşe bolıp otırğan Qazaqstan halqı assambleyasınıñ mindeti eldegi barlıq wlttıñ tatulığın saqtau. Biraq Daurov halıqtıñ tatulığın saqtauğa emes, arasına ot jağuğa jwmıs istep otırğanday.

Däl osı Husay Daurovtıñ äleumettik jelidegi paraqşasına kirseñiz, onıñ Qazaqstan azamatı ekenine kümändanasız, tipti. Paraqşası «qıp-qızıl». Onda Qazaqstan prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ emes, Qıtaydıñ kösemi Si Czin'pinniñ sureti tolıp twr. Şi basşınıñ söylegen sözderi, ötkizgen jinalıstarı, kezdesuleri t.b. bäri bar. Onıñ jazbalarınan Qıtay telearnaların da üzbey baqılap otıratının bayqauğa boladı.

Husay Daurov jaylı Qıtay aqparat qwraldarında mälimetter az emes eken. Qıtaydıñ izdeu jüyesindegi (Baidu.com) derekterge sensek, An' Husay Qazaqstan halqı assambleyasınıñ müşesi, düngen qauımdastığınıñ basşısı ğana emes «Şen'si auılı» degen özgeşe aymaqtıñ 6-şı törağası eken. Tipti düngender bwl lauazımdı «han» deñgeyinde qwrmetteytin körinedi.

«Şen'si auılı» - Jambıl oblısı, Qorday audanında. Bwl atau düngenderdiñ Qıtaydağı mekeni Şen'si provinciyanıñ atauına baylanıstı qoyılğan. Cin äskerleriniñ qırğındauına wşırap, Qazaqstanğa qaşıp ötken düngender jaña qonıstarın da «Şen'si auılı» dep atap alğan. Basşıların öz tilinde «töre» dep ataydı eken.

Qıtaylıq derekterde, An' Husay 1994 jıldan bastap Şen'sige barıp, ata-babasınıñ mekenin izdey bastağan. Tipti tapqan da körinedi. Qayta-qayta barıp, wzaq uaqıt izdep jürip, atalas tuıstarın tauıp, kezdesken eken.

An' Husay Qıtaydıñ Şen'si qalasına jii-jii qatınap, sol elden boyau şığaratın, kirpiş jasaytın maşinalar men jabdıqtar äkep, zauıttar qwrıptı. 1997 jılı Qazaqstanğa Şen'siden jılıjay tehnologiyasın (teplica) engizip, kökönis ösirgen. Qazaqstanda ösiriletin sañırauqwlaqtardıñ barlığı «Şen'si auılınan» satıp alınadı eken.

Basqasın aytpağanda, däl osı Husaydıñ bastamaşılığımen jıl saytın düngen jastarı Qıtaydıñ joğaru oqu orındarında bilim aladı. Qazaqstandağı 120 mıñ düngen Qıtay tilin bilgenimen, jaza almaytın bolğandıqtan Qıtayğa jiberip, qıtayşanı jüyeli üyretedi eken. Bwl ürdis 2000 jıldan beri jalğasıp kele jatqan körinedi. Bwl jastar Qazaqstanğa oralğan soñ qıtay tili men mädenietiniñ düngender arasında taraluı men saqtaluına küş saladı-mıs.

Videoda Qıtayda oqitın qazaqstandıq düngen studentter (Husay Daurovtıñ facebook paraqşasınan alındı). Qıtay tilinde qıtayğa qoldau bildirip twr. 

Söz soñında aytarımız, bizdiñ elde özge diaspora ökilderi qwrğan qoğamdıq wyımdar men birlestikterdiñ şetelge büyregi bwrıp twruı qanşılıq zañdı?! Bwğan deyin Reseydi pir twtatın, Reseyde twrıp jatqanday jwmıs isteytin birlestikter jaylı habardar edik. Endi sırtqa qarap möñireytinder qatarına düngenderdi de qosuğa bolatın sekildi. Bwlar Qıtaydı özderiniñ atajwrtı dep sanaydı. Sol eldiñ tilin üyrenip, mädenietin wlıqtaydı. (Joğarıdağı videodağı düngen studentter Qıtaydı ata-jwrtımız dep aşıq jazğan).

Husay Daurov Qazaqstan azamatı, QHA müşesi bola twra özge elmen tığız baylanıs wstap, özge elden qarjılay kömek swraptı. Bireudi naqaq ayıptap, arazdıq şaqıru oyımızda joq. Äleumettik jelilerdegi ärtürli äñgimelerdiñ anıq-qanığın qwzırlı organdar anıqtauı kerek. Bwl mäselege bizdiñ Wlttıq qauipsizdik komiteti, Bas prokuratura nazar audaruı tiis!

Quanış Qappas

Abai.kz

28 pikir