Senbi, 30 Mamır 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 10382. Jazılğandar — 5220. Qaytıs bolğandar — 38
Ädebiet 2271 2 pikir 6 Säuir, 2020 sağat 10:46

Nesipbek Aytwlı. Tañğı şıqtıñ tağdırı

Nesipbek Aytwlı,

Memlekettik sıylıqtıñ laureatı.

Tañğı şıqtıñ tağdırı

Jarıq dünie jalğasınday,
Ay nwrınan tamdı süt.
Qara tünniñ köz jasınday,
Möldiregen tañğı şıq.

Sezetindey köp twrmasın,
Dirildeydi tizilip.
Jel terbese şöptiñ basın,
Jerge tüser üzilip.

Bar tirşilik şöl qandırar,
Tögilgende tañ nwrı.
Kimdi biraq tolğandırar,
Tañğı şıqtıñ tağdırı?..

Tañ küzetip

Medet kütip jarılqauşı Iemnen,
Öz otıma künde janıp-küyem men.
Talıqpastan tañ küzetip şığadı,
Qara közim kirpigine süyengen.

Jas säbidiñ janarınday twnıq bir,
Möldir sezim jırda ğana twnıp twr.
Şaqtarımda qattı şarşap qalğığan,
Ua, Täñirim, kirpigimdi tınıqtır!

Janım nege, janım nege jaralı?
Köñil nege, köñil nege qaralı?
Ruhımnıñ mülgip ketpey janarı,
Kirpigine süyene alsa jaradı..

Qasım Amanjolovqa arız aytu

Köteril, twr ornıñnan, söyle, Qasım,
Ölgen dep eşkim seni oylamasın!
Salsa da ot pen suğa janı siri,
Mına jwrt aqındarmen oynamasın!

Jağa ma bwl jalğanda pende köpke?
Qısılsam qolıñdı soz, kel kömekke!
Toqımday tozıp bitken laqtırıp ket,
Wltıma jaramasam men kerekke.

Wşqınday senen qalğan örtten jetken,
Janımdı meniñ-dağı dert meñdetken.
Kürkildep körpe astında jatqanımdı,
Sırtımnan qaydan bilsin ötken-ketken?

Öleñniñ kök nöseri – örşil, ağa,
Mağan da ezuiñnen ber sıbağa!
Bürkittey borandatıp bir soğıp ket,
Qanatı qayırılğan qarşığağa.

«Barıñ da, baqıtıñ da öleñ edi»,
Jwldızday jarqırağan töbedegi.
Aqınğa altın-kümis jaraspaydı,
Jaratqan odan artıq ne beredi?

Özgeden seniñ ornıñ bölek edi,
Kigeniñ jırtıq-tesik kenep edi.
Bizdiñ de üstimizden tüser bir kün,
Bes kündik bwl pänidiñ kebenegi.

«Kök börik, kök jağanıñ zamanında»,
Qara bwlt üyirildi qabağıñda.
Aytqanıñ seniñ zarlap bılay qaldı,
Qara jer zır aynaldı tabanımda.

Köz jazıp kökjaldarım qayran jerden,
Atudan qalğandarı aydauda ölgen.
Solardıñ kebin kiip qalmas üşin,
Aldımen seni izdeymin maydan körgen!

Kürkirep nayzağayday bwlttı jarıp,
Körinseñ qalar edi jwrt quanıp.
Namıstıñ sen bardağı qızıl örti,
Mayşamday sığırayıp bitti janıp.

Köbeydi jılmañdağan jaña pısıq,
Aspanğa şildiñ boğı baradı wşıp.
Köbimiz jürgendeymiz osı küni,
Qualap qarañğıda qara mısıq.

Qanatıñ jel twrğızsa samwrıqtay,
Qalmaydı qu zamannıñ şañı bwqpay.
Qazaqtıñ qasiretin qaydan wqsın,
Öskender özge tügil özin wqpay.

Şarq etip şamırqanğış, şamşıl ağa,
Qayğımdı men aytpayın, sen swrama.
Betiniñ qıtığı joq bezbüyrektiñ,
Etinen et kesseñ de qan şığa ma?!

Bir jwmbaq balıqşı bar

Tirige jayğan torı körinbeytin,
Bir jwmbaq balıqşı bar ölim deytin.
Öluge jaralğan soñ ökinbeysiñ,
Kör qazıp, jwrtıñ bolsa kebindeytin.

Tüspese ıqılası pendesine,
Täñirdiñ kim talasar bermesine?
Baqidıñ bas bwydasın tartıp ketken,
Köz jetti bwrınğınıñ kelmesine.

Sıylağan bireuge sor, bireuge baq,
Tağdırdıñ tüsi suıq küreñ qabaq.
Şañdatıp, şeruletip biz de ötermiz,
Qaların qay quısta kim añdamaq?

Er jigit eñbek etse el men jerge,
Kedeyi qayır swrap telmeñder me?
Baydıñ da balpañdağan küni biter,
Tıqqanmen qazınasın körden-körge.

Qu bolsañ qiyanattı köp jasağan,
Qaşsañ da şıbın janıñ qalmas aman.
Şın süyseñ, seni süyip senen de artıq,
Qwlıñday qızmet qılar el de sağan!

Su jwqpas qu bolsañ da, swm bolsañ da,
Tübinde bir tüsesiñ qwrğan torğa.
Halqıñdı zar qaqsatıp, zätte qılsañ,
Topıraq salatwğın kim bar sonda?

Jağda Babalıqtı eske alu

Uın jwtıp zamannıñ özegiñe qwyılğan,
Sarı atanday saz keşip, sürleu saldıñ qiınnan.
Tasqa soğıp tösiñdi, alıp şıqtıñ köşiñdi,
Örmekşiniñ torınday tağdır salğan şiırdan.

Qaraşa üydiñ bütindep arqan-jibin qiılğan,
Qazağıñdı qorğadıñ qaptay soqqan qwyınnan.
Wlt ümitin aqtadıñ, täbäriktey saqtadıñ,
Sınıq tüyme tabılsa, halqıñ twtqan bwyımnan.

Moynıñ ozıp swñqarday alqa topta jiılğan,
Olja saldıñ ortaña, Täñir bergen sıyıñnan.
Sağınğanmen büginde, söziñdi estip tiriñde,
Bizde de arman bar ma eken, sizden sarqıt bwyırğan,

Tilin tauıp uaqıttıñ, sauın sauğan tiınnan,
Qarız alıp jwrtıñ jür, keler jılğa biıldan.
Közimdi sap qarasam ötken menen ketkenge,
Öziñ qwsap bwrqıldap bu şığadı miımnan.

Beybit künniñ qadiri

Zäresi wşıp indet degen düleyden,
Bükil älem qaltıradı üreyden.
Äuejayda qañtarılıp wşaqtar,
Jartastardan aumay qaldı sileygen.

Ömir-ölim betpe-bet kep tiresti,
Poyızdardıñ, kemelerdiñ üni öşti.
Memleketter bir-birimen jaulasqan,
Bir-biriniñ amandığın tilesti.

Tura kelgen ajaldan kim bwltardı?
Adamzattıñ kök aspanın bwlt aldı.
Şekaralar, köşeler de jabıldı,
Terezeler, esikter de qımtaldı.

Köñiline uayım kirgen küyinde,
Paqır da otır, patşa da otır üyinde.
Beybit künniñ bilmeppiz ğoy qadirin,
İşken tamaq, mäz bop kigen kiimge.

Ar aldında esep berer kün keldi,
Qaraqşılar, jemqorlar da jım boldı.
Wmıtıldı soğıstar da keşegi,
Esten şığıp kim jeñildi, kim jeñdi?

Tüsken kezde auır tağdır tezine,
Şırqıradı şaytandardıñ özi de.
Tajaldar da täubasına kelip bir,
Şıbın janı elestedi közine.

Ey, bauırlar, qu düniege qwnıqpa,
Möñireme mänsap degen twlıpqa.
Qırğın tise köppen birge kebinsiz,
Qara jerge kireriñdi wmıtpa!

Adamzatqa kelgen tosın zobalañ,
Aulaq ketsin, bolsın barlıq el aman!
Dostıq qana bekitedi irgeñdi,
Qastıq qaşan qajetiñe jarağan?

Bir-biriñdi han-töredey kütiñder,
Tuısıña tapsañ qwstıñ sütin ber!
Meyrim ğana jetkizedi mwratqa,
Qayırım ğana qabırğañdı bütinder!

Abai.kz

2 pikir