Beysenbi, 1 Qazan 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107908. Jazylghandar — 102874. Qaytys bolghandar — 1725
Bilgenge marjan 5541 3 pikir 14 Tamyz, 2020 saghat 15:05

Kremasiyanyn Islam dinindegi ýkimi qanday?

Kremasiya (lat. crematio, cremare – órteu) – mәyitti arnauly tәsilmen órteu әdisi. Alghash ret songhy neolit pen qola kezenderinde payda bolghan (b.z.b. 3 – 2-myn jyldyqtar). Ejelgi grekter men rimdikter adam mýrdelerin órteudi keninen qoldandy. Japoniyada, Ýndistan men Ontýstik-Shyghys Aziyanyn basqa da elderinde kremasiya erteden bar. Kremasiya budda dininin ólik jóneltu qaghidalarymen baylanysty qalyptasqan. Europa elderinde kremasiya hristian shirkeui shamandyq, yaghniy «dinsiz» halyqtardyn salty dep jariyalandy. Onyn ýstine, hristiandar úghymynda kremasiya bibliyalyq «qayta tirilu», «o dýniyedegi ómir» ilimderine qayshy keletin boldy. Tek 19 ghasyrdyn ekinshi jartysynda ghana Europada kremasiya qaytadan qoldanyla bastady. Arnauly peshter –krematoriylar keninen tarady (alghash ret 1876 j. Milan qalasynda salyndy). Europada órtengen mәyittin kýlin jerge kómedi nemese arnauly urnalarda saqtaydy.

Qaytys bolghan adamnyn denesin arnayy peshte órtep, kýlin jerleu; kóptegen ejelgi zaman halyqtaryndaghy «jalynmen jerleu», sonyn ishinde ejelgi slavyandardyn jerleuinin bir týri.

Islam sharighatynda músylmandardyn mýrdelerin kremasiya (órteu) arqyly jerleuge bolmaydy. Búl – adamzat jaratylysynyn ardaqtylyghyna qayshy keletin is. Jaratqan IYemiz Qúranda adamzatty ardaqty etip jaratqanyn aytady.[1]

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلا.

«Sóz joq. Biz Adam balalaryn ardaqtadyq. Qúrlyqta, tenizde alyp jýrdik, jaqsy nәrselerden rizyq berdik әri jaratqandarymyzdyn kóbinen olardy ýstem ettik»[2], - deydi.

Ári Payghambarymyz (oghan Allanyn salauaty men sәlemi bolsyn) qanday da bir jәndikti otpen jazalaugha bolmaytynyn eskertken. Basqa hadiste Payghambarymyz (oghan Allanyn salauaty men sәlemi bolsyn) bylay deydi: «Ólgen adamnyn sýyegin syndyru – tiri adamnyn sýyegin syndyrghanmen ten»[3]. Yaghni adam balasy tiri bola ma, dýniyeden ótken bola ma qúrmetke iye.

Jalpy músylman ýmmeti adam dýniyeden ótken son ony jerleu kerektigine bir auyzdan kelisken. Al ony órteu bolsa mәyitti, qorlau, azaptau bolyp sanalady. Tipti Alla elshisi qabirdi baspandar degen. Búl da bolsa dýniyeden ótken marqúmgha qúrmet retinde aytylghan.

Qúran Kәrimde jerleu ýlgisi Abyl men Qabyl oqighasynda bayandalghan. Sharighatymyz boyynsha adam balasy dýniyeden ótse onyn denesin jer qoynauyna tapsyrady. Al ólgen adamdy órteu dinimizge jat.

Derekkózi: fatua.kz

Abai.kz

3 pikir