Senbi, 28 Naurız 2020
Jañalıqtar 2209 0 pikir 30 Jeltoqsan, 2011 sağat 06:03

Mwhtar Şerim. Aldar Köse alday beredi...

(Jiırma seriyalı telekomediya)

MAHABBATQA ŞÖLDEP KELEMİN!

 

Mahabbat degen-janıp twrğan ot qoy, ot! Lapıldap janıp ketesiñ nemese jwrttıñ soñında salpaqta-ap, qalıp ketesiñ! Mahabbat degen-ol köterilis! Bükil sezimiñ - bir maqsatqa jetu üşin köteriliske şığadı. Mahabbat - miting. Mi­ıñ­da milliondağan oylar mitingige şığıp,  mi palau bolasıñ... Mahabbat üşin suğa sekiresiñ, mahabbat üşin bireuge  jekiresiñ... Mahabbat üşin tipti ası­lıp qalasıñ, mahabbat üşin barıñdı berip, şaşılıp  ta qalasıñ... Ma­habbat - bal. Jalay beresiñ, jalay beresiñ  de, tausılıp qala ma dep, jan-jağıña qaray beresiñ!  Mahabbat - keyde u, keyde gazdanbağan jäy su...

Al, Aldar Köseniñ mahabbatı bal bola ma, älde aytqan jerden aulaq, u boladı ma, onı qazir köresizder...

Bir küni Aldar Köse körşi auılda twratın süyiktisi Şiegüldiñ üyine keştetip keldi. Qora janında siır sauıp otır eken. Äkesi de, şeşesi de qatal, qaq mañdaydan bir peruden nemese jatqızıp alıp, ayaqtarı mayısqanşa tebuden tayınbaydı. Osını bilgen Aldar Köse öristen qaytqan qoylarmen birge  qora işine eñbektey kirip ketti.  Bir kezde äkesi keldi. Qora işindegi qoylarına qarap twrıp:

- Qatın-äy,  qoramızğa böten qoy kirip ketipti, bildirmey soyıp alayıq ta?-dep swradı.

(Jiırma seriyalı telekomediya)

MAHABBATQA ŞÖLDEP KELEMİN!

 

Mahabbat degen-janıp twrğan ot qoy, ot! Lapıldap janıp ketesiñ nemese jwrttıñ soñında salpaqta-ap, qalıp ketesiñ! Mahabbat degen-ol köterilis! Bükil sezimiñ - bir maqsatqa jetu üşin köteriliske şığadı. Mahabbat - miting. Mi­ıñ­da milliondağan oylar mitingige şığıp,  mi palau bolasıñ... Mahabbat üşin suğa sekiresiñ, mahabbat üşin bireuge  jekiresiñ... Mahabbat üşin tipti ası­lıp qalasıñ, mahabbat üşin barıñdı berip, şaşılıp  ta qalasıñ... Ma­habbat - bal. Jalay beresiñ, jalay beresiñ  de, tausılıp qala ma dep, jan-jağıña qaray beresiñ!  Mahabbat - keyde u, keyde gazdanbağan jäy su...

Al, Aldar Köseniñ mahabbatı bal bola ma, älde aytqan jerden aulaq, u boladı ma, onı qazir köresizder...

Bir küni Aldar Köse körşi auılda twratın süyiktisi Şiegüldiñ üyine keştetip keldi. Qora janında siır sauıp otır eken. Äkesi de, şeşesi de qatal, qaq mañdaydan bir peruden nemese jatqızıp alıp, ayaqtarı mayısqanşa tebuden tayınbaydı. Osını bilgen Aldar Köse öristen qaytqan qoylarmen birge  qora işine eñbektey kirip ketti.  Bir kezde äkesi keldi. Qora işindegi qoylarına qarap twrıp:

- Qatın-äy,  qoramızğa böten qoy kirip ketipti, bildirmey soyıp alayıq ta?-dep swradı.

- «Qızğa qwşaq, qoyğa pışaq dayın» degen sözim bar, soysaq, soyıp alayıq,- de­gen äyeliniñ dausı şıqqanda, mana  tereze twsında jayulı twrğan qoy teri­sin jamılıp alıp, qoylarmen qatarlasıp twrğan Aldardıñ janı mwrnınıñ wşına kelip, közderi jıpılıqtadı.

- Qoranıñ işi qarañğı, lämpeçkesi küyip ketipti. Ashana işine jasırıp  soyamız-au...

Osılay degen otağası Aldardıñ janına kelip, üstine jamıla salğan qoydıñ te­ri­sin sipalap qoydı. Sosın qwyrıq jağınan wstap,  «qwyrıqtı» ekenin bil­gi­si keldi ğoy deymin, mıtıp-mıtıp jibergende, Aldekeñ şıday almay:

- Oybay...-dep qaldı.

- Oybay!-dedi otağası da qorqıp ketip.

- Wyat emes pe, ağası? Qwyrığımdı wstağanı nesi...

- Oybay! Böten qoy söylep ketti!-degen otağası ot alğan traktorday sekirip-sekirip aldı da, twra qaştı. Äkesin körgen Şiegül de sütin aqtarıp aldı. Qı­­zı da, äkesi de, biri -  äyeliniñ, biri -  şeşesiniñ  artına jasırındı. Bwl kezde «mañırağan»  Aldar Köse tört ayaqtay qoradan şığıp, jartılay aşıq twrğan darbazanıñ esiginen şığıp bara jattı. Äşeyinde, «batırsınğan» otağası mwnı körgende, talıp qaldı... Äyeli bolsa, «Ket şaytan, ket! Qaytıp kelme!» dep artınan şelektep su şaştı.  Biraz jerge deyin eñbektep barğan Aldar Köse  arıqtıñ jağasında alqınıp otırdı. Süyiktisi Şiegülge qalay jolıq­sa eken a? Bwl auılda wyalı telefon da  tolqın wstamaydı...  Aqırın jürip, darbazanıñ tesiginen sığalap twr edi, bireu iığınan  wstadı. Bwl onıñ qolınan qağıp jiberdi, qarağan da joq. Anau iığınan tağı wstadı. Bwl onıñ  qolın tağı qağıp jiberdi. Qarağan da joq. Tesikten sığalap älek. Osı auıldıñ jigiti  ızalandı bilemin, Aldardı qapsıra qwşaqtap, äudem jerge laqtırıp jiberdi.

- Öy, sen kimsiñ?-dep swradı Aldar Köse.

- Öziñ kimsiñ?

- Aldar Kösemin. Öziñ şe?

- Osı auıldıñ bozbalasımın. Şiegüldiñ ğaşığımın.

- Qoyşı-ey?-dep közderin sığırayta qaradı Aldar Köse,- Şiegül sağan ğaşıq pa?

- Ölerdey ğaşıq!

- Ölerdey?

- Iya. Ötkende meni oylap, öleyin dep jatqanda, auzına su tamızıp ketkenmin...

- Qoyşı-ey?

- Öziñ  ne istep jürsiñ mwnda?

- Şiegüldiñ şeşesine ğaşıqpın... Ötkende meni oylap, öleyin dep jatqanda  auzına qwrt salıp ketkenmin.

- Şeşesine? Küyeui öltiredi ğoy!

- Mahabbat jasqa qaramaydı,  basqa qaraydı.

- Öziñ bwl auıldıñ  jigiti emes siyaqtısıñ?

- Körşi auıldanmın. Şiegüldiñ şeşesin oylap, mazap ketti...

Aldar Köse özi qatarlı jigittiñ qoltığınan alıp, oñaşa jerge  barıp sıbırlastı.

- Bılay bolsın,- -dedi Aldar,- Şiegüldi körgiñ keledi me?

- Iya.

- Meniñ de körgim keledi.

- Nege? Şiegülge kelip jürgen qu emessiñ be? Teriñdi sıpırıp, satıp jibe­rey­in be?-degen şoyın qara  tez twtandı.

- E, joğa, -dedi Aldar Köse,- qazaqta «Şeşesin körip, qızın al...» degen söz bar. Men şeşesin köremin, sen qızın alasıñ ğoy. Şiegüldiñ şeşesi bwrın küyeuge tiip, onısı  asqazan jarasınan qaytıs bolıp ketipti degendi estidim. Mına küyeuiniñ de äyeli asqazan jarasınan qaytıs bolğan eken. Şiegül artınan erip kelgen qız. Solay ğoy? Endeşe, men Şiegüldiñ şeşesiniñ  qaytıs bolıp ketken küyeuiniñ köñildesinen tuğan balasımın. Qarındasımdı izdep kelgen betim osı. Senimen äskerde birge bolğanmın. Kelistik qoy?  Meni ertip, üyge kir...  Qoy soyadı, et jeymiz degendey... Äri ğaşığıñmen söylesip qalasıñ degendey...

- Sen keşir meni, oynap ayta salıp edim, ol mağan emes, men oğan sırttay ğaşıqpın. Estuimşe körşi auıldan bir jigiti bar deydi. Sen onı tanımaysıñ ba?

- Tanısam talqan jep tüyileyin. Al, basta! Atıñ kim edi seniñ?

- Almabek.

- Nemene päle, bwl auıldıñ adamdarınıñ attarı ılği jemis-jidek..,

- Şiegüldiñ äkesiniñ atı-- Pistebek, äyeliniñ atı-- Pistegül...

Ne kerek, ekeui aulağa kirdi.

- Köke,- dep dauıstadı Almabek.

- Kökeñ köje işip otır, jäy jürsiñ be, Almabek?-dep swradı ashanadan şıqqan Şiegüldiñ şeşesi.

--Mına jigit sizdiñ bwrınğı küyeuiñizdiñ köñildesinen tuğan bala eken. Qarın­dasın izdep kelipti.

- Kötek! Ne deydi?-degen Pistegül betin şımşıdı.

- Apay, men marqwm äkemniñ köñildesinen tuğan balamın. Atam Aldar Köse...

- Kim-äy, esik aldında alqınıp twrğan?-dep Pistebek te şıqtı.

- Köke, mına jigit jeñeşemniñ bwrınğı küyeuiniñ köñildesinen tuğan bala eken. Sizderdi izdep kelipti. Ekeumiz äskerde birge bolğanbız,- dep sarnadı Almabek.

- Nemene? Ne dep twrsıñ öziñ?-degen Pistebektiñ közderi atızday boldı. Äyeline qarap edi, onıñ közderi qılilanıp ketipti. Qılilanbay qaytsin, eki keştiñ arasında bireu üyiñizge kelip: «Apay, men sizdiñ bwrınğı küyeuiñizdiñ köñildesinen tuğan balamın..» dep twrsa, közderiñiz üş bwrıştı, nemese kubik bolıp keter me edi?  Artınşa Şiegül körinip, Aldardı kördi de tañ qaldı. «Oy, mwnda nege jürsiñ?» dep qalıp edi, Aldar  bayqatpay közin qısa qoydı. Äkesi qızına bwrıldı:

- Şiegül, sen ne, mına jındı bastı tanisıñ ba?

- Joğa.

- «Mwnda nege jürsiñ?» dediñ emes pe?

- Almabekke ayttım.

- A-a...-dedi äkesi.

- E-e...-dedi Almabek.

- O-o...-dedi Aldar Köse. Söytti de, Şiegülge qaray qwşağın aşa jürdi:

- Qatqan nanday bolğan qarındasım meniñ! Aq tamaq qarlığaşım meniñ! Bir äkeniñ kindiginen jaralğan tuısım meniñ! Seni de, mına jaqtırmay twrğan ögey äkeñdi de, mına solıp qalğan qiyarday kögerip ketken anañdı da köretin kün bar eken-au!

Şiegül tüyeniñ üstine şığıp ketkendey, eşteñe tüsine alar emes. Añırıp twrğan äkesine, bir metr tayaq jwtqanday qaqiıp qalğan şeşesine  kezek-kezek qarap,  özin qwşaqtay alğan jigitiniñ qwşağında balqı-ı-ıp twra berdi.

- Qarındasım-au, şeşemdi oñbağan bir kamaz mıjıp ketip, ölerine on minut, on sekund qalğanda: «Aldarjan, sağan sırımdı aytayın, pälen degen auılda twratın tügen degen kisi seniñ äkeñ boladı. Biraq äkeñ asqazan jarasınan qaytıs boldı. Şeşeleriñ bölek bolğanımen, äkeleriñ bir qarındasıñ bar, atı Şiegül dep edi...  O, jaratqan iem, endi men öle bersem de boladı!»-degen Aldar köse:

- Köke üyde mıltıq bar ma?- dep swradı.

- Onı qayteyin dep ediñ?

- Baqıttan basım aynalıp baradı! Endi atılıp ölsem de armanım joq...

- Tek... O ne degeniñ? Ölgeni nesi? Bizdiñ üyde ölseñ, biz de jauaptı bolarmız...

Almabektiñ eki közi Şiegülde... Közderimen şeşindirip, közderimen kiindirip äure... Qara torınıñ ädemisi... Şirkin, meniñ äyelim bolsa, moynıma mingizip alıp, eki ayağın salaqtata üydi aynala jügire berer edim, jügire berer edim... dep te qiyaldandı.  Bir kezde ol:

- Şiegül, bauırıñmen tabısqanıña quanıştımın!-dedi.

- Rahmet Almabek,- degen Şiegüldiñ eki beti qızarıp, tömen qaradı. Bağanalı beri «tormoz» bolıp qalğan Pistegüldiñ esi endi jiılsa kerek:

- İşke kireyik, şäy işeyik,--dedi.

- Qarındasım meniñ! Ögey äkeñdi keremet aqköñil dep estidim, qazir meniñ qwrmetime bir qoy soyayın, soyayın dep qalıp twr...

Qızdıñ äkesi men şeşesi üyge bwrın kirip ketti de, Aldar Köse  bögelip qal­dı. Üyge kirip kele jatqan Almabektiñ aldın kes-kestedi.

- Sen qayda barasıñ?

- Endi... Üyge kirip, et jep degendey...

- Aştan öldiñ be ne? Ne, üyiñde et joq pa? Şiegül, sen mına jigitke ölerdey ğaşıq ekensiñ ğoy? Özi ayttı...

- Kim? Men be? O, quğınbay!-degen Şiegül Almabektiñ basına  şıbın wrğışpen salıp qaldı.

- Kördiñ be? Ötirik örge baspaydı. Bar, bar endi, men Şiegüldiñ «ağasımın» ğoy,  äytpese...

Almabek aşu degen ayğırdı erttep minip aldı.

- Nemene äytpese? Men qazir kökem men jeñeşeme bärin aytamın. Köke... Kö...-dep kele jatır edi, Şiegül şıbın wrğışpen auzına salıp qaldı. Aldar Köse artınan kelip, qapsıra qwşaqtap, qwyrığına tizesimen tepkilep, köşege şığarıp jiberdi. Osı kezde Pistegül sırtqa şıqtı:

- Üyge kir, şaqırılmağan  qonaq jigit...

Aldar üyge kirse, Pistebek jarıluğa şaq twr eken.

- Iya, köñildesten tuğan bala. Ne üşin keldiñ?

- Qarındasımdı köruge...

- Kördiñ be? Endi qayqay!

- Qaytip qayqayamın? Sizdi mwnday sarañ dep estimegen edim... Bir qoy soyma­sañız, ketpeymin!

- Mınau ne deydi, Pistegül?

Pistegül Aldardıñ qolınan wstap, jalına bastadı:

-         Aynalayın, kimnen tusañ da, bizge bäri bir, qazir kelgen jağıña qayta ber! Jaña Almabektiñ közinşe wyaldıq... Elge jayılıp kete me dep...

Şiegül ernin tistelip twrğan:

- Apa, tün işinde qayda baradı? Qonıp ketsin...-dedi. Şeşesi jalt qaradı.

- Sen qız tiegi tüsip qalğan dombıra bolmay, tınış twr!

Aldar  basın şayqadı. Şiegülge tağı da közin qısıp qoyıp:

- Eger meni qonaq etpeseñizder, eger mağan qoy soymasañızdar, onda qarğay­mın. Erkektiñ qarğısı qattı boladı...-dedi de:

- O, täñirim!-dep qolın jaydı, - Mına erli -zayıptılardıñ kirpikteri qısqa bolsın, aytatın sözderi nwsqa bolsın, itteri ürmesin, dwşpandarı külmesin!  Şirigen bay bolsın, aldarında qaymaq pen may bolsın!  Qoyları şulap, mañıray bersin, esekteri esik aldında añıray bersin! Oşaqtarında ot bolsın,  köktemde qauın egip, qoldarında şot bolsın, kigen kiimderi  kün sayın toza bersin, auılğa koncert kelse, moyındarın soza bersin! O, Täñirim...

- Boldı, boldı, qarğısıñ alğıs siyaqtı eken, - dedi Pistebek, -jaraydı, bir qoy soyalıq, äytpese, bükil auılğa «sarañ edi...» dep jayıp ketersiñ.

Ol ornınan twrıp jatıp tağı da:

-         Pistegül,  eks-küyeuiñniñ tınış jürmegenin qaraşı...-dep qosıp qoydı. Aldar  qulana jımidı. Şiegül oğan jäudirey qaradı. Endi qaytsin, «körşi auıldıñ jigitine ğaşıq eken, bir küni qaşıp ketedi-au!» degen sıbıstı estigeli, äkesi de, şeşesi de üyden qarğa adım şığarmay qoydı emes pe?

Äkesi men şeşesi qoy soyu qamımen sırtqa şığıp ketkende, Şiegül Aldardı qwşaqtay aldı.

- Janım-au, - dedi üzdigip, -Mına qılığıñdı qalay tüsinemiz?

- Köşeñnen bılay ötip ısqıramın, olay ötip ısqıramın, kezdesuge şıqpay qoydıñ ğoy tegi, -dep Aldar Şiegüldi qwşağına qısa tüsti.

- Äke-şeşem meni osı auıldıñ betke wstarınıñ balasına bermek. Olar qwda tüsip qoydı... Balası qaladağı qarjı policiyasında jwmıs isteydi, halıqtıñ qaltasın qaqsa da aştan öltirmeydi deydi...

- Solay ma? Onda men seni bügin tünde alıp qaşamın!

- Arqalap pa?

- Arqalap!

- Jayau?

- Jayau!

- Qalay?

- Mine bılay, min arqama!

Aldar Köse eñkeye qalıp edi, Şiegül arqasına ırğıp minip, jabısa  qaldı.  Söytti de, ekeui üydi bastarına kötere daudırasıp, bölmeni aynala berdi, aynala berdi... Bir kezde bölmege kirip kele jatqan Şiegüldiñ şeşesin qağıp ketip, şalqasınan tüsirdi. Özderi de omaqasa qwladı. Mäseleniñ män-jayın tüsine almağan Pistegül: «Oybay, kötek!» dedi de, aşılıp qalğan baltırın etegimen jauıp, ornınan twra almay, ıqılıq attı da qaldı. Şiegül betin basıp, dalağa qaray jügirdi. Aldar Köse bolaşaq enesin qoltığınan demep twrğızdı da:

- Keşiriñiz apay, qarındasım ekeumiz balalıq şağımızda birge bolmadıq qoy, at bolıp, onı arqalap ta oynamadım... Sol olqılıqtıñ ornın toltırayıq dep...-dedi miñgirlep...

- Qızımdı arqalap alğanı nesi... Wyat-ay... Äy, Şiegül, qaydasıñ, qoydıñ işek qarnın tazalasıp jiber! Sonı aytuğa kelip edim... O, nesi-äy...-degen Pistegül ayağı auırıp qalsa kerek, sırtqa qaray aqsañday basıp bara jattı...

- Keşiriñiz, sizdiñ qızıñız bolsa, meniñ qarındasım...

Tünniñ bir uağında buı bwrqırap, quırdaq keldi. Aldar jwtınıp sala berdi. Biraq Pistebek te, Pistegül de  ündegen joq, tımırayıp otırdı da qoydı. Quırdaqtan da auız  timedi. Şiegül quırdaqqa qolın soza berip edi, şeşesi qolımen onıñ qolınıñ üstine şart etkize wrıp jiberip:

- Qonaq osınıñ bärin jep ketedi deysiñ be? Qaladı ğoy, ädeyi twzın uday qıldım. Erteñ suğa şayıp jiberip, qayta quıramız..-dedi.

- Oye-ba-ay... «Şeşesin körip, qızın al» degen bayağınıñ sözin, büginde: «qızın körip, qızın ala ber, şeşesin qaytesiñ?» dep özgertken dwrıs-au. Mına qarındasımnıñ bolaşaq küyeui enege jarığan eken...-degen Aldar Köse quırdaqtıñ bir tüyirin piyalayındağı ıstıq şayına batırıp, qasıqpen mıjğılap, twzın ketirip barıp jey berdi.

Quırdaq jelinip bolğan soñ, Aldar Kösege törgi bölmege tösek salındı.  Üy ieleri men Şiegül esik aldındağı jatın jayğa, nardıñ üstine  jata ketisti. Şeşesinen bölekteu jatqan qızdıñ köñili jigitte. Aldardıñ da wyqısı keler emes. Bir kezde arı aunap, beri aunap, aqırında, oybaylap, sırtqa atıp şıqtı...

- Ne boldı? Nemene boldı?- dep swradı Pistebek.

- Ana bölmede qızdar jür...

- Qanday qızdar, oybay?-dep atıp twrdı Pistegül.

- Eki qız... Şaytan qızdar.. Üstime şığıp alıp, ayran işip otır...

- Bizdiñ üyde şaytan, jın-jıbır joq, keşe adıraspandap tastağanmın, -degen Pistegül bölmege kirdi. Artınan Pistebek keldi.

- Jat, osı jerge jabısıp! Qanday qonaqsıñ öziñ?-degen Pistegül ernin şüyire şığıp ketti. Pistebek te ızalanıp baradı. Tünniñ bir uağında Aldar Köse tağı da oybaylap atıp şıqtı.

- Nemene pälesiñ öziñ?-dedi Pistebek wyqısı şayday aşılıp.

- Ana jaqta eki kişkentay-kişkentay quırşaq kempirler... Şaytan kempirler üstime şığıp alıp, jün tütip otır.

- Qwdayım-ay, endi ne iste deysiñ bizge?-dedi Pistegül közin tırnap aşıp.

- Qorqamın... Aralarıñızğa jatayınşı...

- Bolmaydı! Somaday bolıp, o nesi-ey... Äy, Şiegül, beri jat. Şetke ağañ jatsın, jabısqır päle!

Tañ atar aldında Aldar Köse Şiegüldi türtip oyattı.

- Äke-şeşeñ qorılğa bastı. Dayınsıñ ba?-dep swradı.

- Jigit dayın bolsa, qız dayın!

Ekeui tösekterinen aqırın twrıp,  endi jüre bergende, qız äkesi ıñıranıp barıp, wyqılı-oyau basın köterip:

- Bwl kim?-dep swradı.

- Men ğoy. Ketip baramın, köke...

- A-a, sen be? Qasıñdağı kim?

- Köleñkem ğoy...

- Köleñkeñ de, öziñ de qwrı!

Aldar Köse köleñkesindey bolıp twrğan Şiegülin jetektep, auladan jügire şıqtı.  Şarbaqqa baylanğan atına ırğıp minip, süyiktisin artına mingestirip aldı da, auılına qaray şaba jöneldi. Şauıp bara jatıp, tañğı dauısı jañğıra şıqtı:

- O, mahabbat, men sağan da, twzı küşti quırdaqqa da şöldep kelemin! Toyğa keliñizder ağayın, toyğa!

«Abay-aqparat»

0 pikir