Beysenbi, 20 Mausım 2019
Jañalıqtar 2240 0 pikir 30 Mausım, 2009 sağat 21:36

Janay AMANTURLIN. Şegirtke kelip şüylikti

BÜGİNDE SARI DALANI SAYAQ ŞEGİRTKE ŞARLAP, ÖSİMDİKTİ OTAP JATIRĞAN KÖRİNEDİ. JÄNDİKTİÑ OSI TÜRİ BWL MEZGİLDE KÜŞİNE ÄBDEN ENİP, AUIL ŞARUAŞILIĞINA KÜLDEY ZIYAN KELTİRUDE. JAQINDA BAQŞA ÖNİMİN OTAP TA ÜLGERİPTİ. ENDEŞE OSI TURALI ÄÑGİMELEP KÖRELİK.
ŞARUAGER QINALIP QALDI
Onsız da halıqtı azıq-tülikpen qamtamasız etu özekti mäsele sapında twrğanda, egistik pen jayılımdıq, şabındıqtı şegirtkege jem etu jaqsılıqqa soqtırması anıq. Jaqında «Masqar» şarua qojalığınıñ baqşasına tüsken şegirtke biraz şığınğa wşıratıptı.
Qojalıq törağası R.Nığımedinova:

BÜGİNDE SARI DALANI SAYAQ ŞEGİRTKE ŞARLAP, ÖSİMDİKTİ OTAP JATIRĞAN KÖRİNEDİ. JÄNDİKTİÑ OSI TÜRİ BWL MEZGİLDE KÜŞİNE ÄBDEN ENİP, AUIL ŞARUAŞILIĞINA KÜLDEY ZIYAN KELTİRUDE. JAQINDA BAQŞA ÖNİMİN OTAP TA ÜLGERİPTİ. ENDEŞE OSI TURALI ÄÑGİMELEP KÖRELİK.
ŞARUAGER QINALIP QALDI
Onsız da halıqtı azıq-tülikpen qamtamasız etu özekti mäsele sapında twrğanda, egistik pen jayılımdıq, şabındıqtı şegirtkege jem etu jaqsılıqqa soqtırması anıq. Jaqında «Masqar» şarua qojalığınıñ baqşasına tüsken şegirtke biraz şığınğa wşıratıptı.
Qojalıq törağası R.Nığımedinova:
- Biıl 12 gektar jerge 200 mıñday teñgege gollandıq twqım alıp septik. Qarbız, qauın, qızanaq, bwrış, tağısın tağı degendey. Beyneti şaş etekten bwl istiñ jemisi qalay kelerin künge qaqtala jürgen eñbekkerler ğana bileri anıq. Beyneti öz aldına, jaqında baqşamızğa şegirtke tüsip, janımızdı auırttı. Dereu tiisti orındarğa habar jetkizdim. Biraq äli künge alınıp jatqan şara joq. Jalpı auıl şaruaşılığı salasın qorğau, qoldau, wyımdastıru isi bizde mardımsız. Mınau sonıñ däleliniñ biri ğana,- deydi şaruager. Al eltaylıq T.Serikqaliev bwrındarı şegirtke ösimdiktiñ soyauın qaldıruşı edi, qazir onı birge otap, jılan jalağanday etedi eken. Men onı jaqında qoy kezekke şıqqanda bayqap, jağamdı wstadım. Jayılımdı şegirtke otasa sonda auıl malı qayda barmaq, tört tülik tığırıqqa tirelse, künköris qalay bolmaq, - dep qınjıladı ol.
Bwl - qol jetken mälimet. Al daladağı şabındıq qanday küyde. Jaqında biraz jerdi ört şarpığanı turalı estip bilgenbiz. Odan qalğanın şegirtke qwrtsa, körer künnen ümit azaymaq. Endi osı jöninde tiisti orındar ne deydi eken. Qağazğa qanday mälimet tüsip jatır, soğan nazar salalıq.
ŞEGİRTKENİÑ ALDINDA ŞARASIZ BOLIP OTIR
Aldımen audandıq auıl şaruaşılığı böliminiñ bastığı B.Qaşqınovqa habarlasıp, bwl twrğıda nendey şaranıñ jasaqtalıp jatqanı jöninde bilgimiz kelgen. –Jıldağığa qarağanda köp şegirtke kirdi degen şarua qojalığınıñ jerin kördik. Onday köp mölşerde zaqım etpegen. Qazir tiisti mamandar şarasın aluda. Qısqaşa jauap osılay. Al alıstağı jayılımdıq, şabındıq jerlerdiñ ne bolıp jatqanın swrağanımızben, ol jağınan bastıq habarsız bolıp şıqtı.
Osı ziyankespen tikeley aynalısatın audanda «RFD j BÄO»-nıñ audandıq filialı bar. Onıñ direktorı İ.Şamwratovtıñ aytuınşa, audan köleminde auılşaruaşılıq daqıldarına asa qauipti zyankesterdiñ bes türi bar eken. Olar aziat şegirtkesi, ital'yan prusı, kişi sarşwnaq, tışqan tektes kemirgişter jäne kolorad qoñızı bolsa, aziat pen ital'yan prusınıñ tabiği oşağı bar. Sondıqtan da jıl sayın olardıñ oşağı anıqtalıp, yadohimikattarmen ulanılıp twradı eken. Mısalı, ötken jılı 240 mıñday gektar jerge zertteu jwmıstarı jürgizilip, aziat şegirtkesi men ital'yan prusı qonıstanğan 3 mıñ gektar jer zalalsızdandırılıptı. Sonday-aq atbasarlıq sayaq şegirtkeniñ qonıstanğan dernäsilderin öñdeuge 1790 gektar jer boljanıp, joğarı jaqqa mälimeti berilipti. Al bügingi jağdayğa baylanıstı swrağımızğa:- Bwl sayaq şegirtkeniñ dernäsilderi 2-3 jas satısında. Olar 5 jas satısında qanattanıp ketedi. Biraq bwl asa qauipti ziyankester qatarına jatpağandıqtan qarjı tek jergilikti byudjetten bölinui tiis. Degenmen biz öz tarapımızdan jwmıstı atqarıp, tiisti orındarğa joldadıq. Solar şarasın aladı, - deydi ol.
ARQANI KEÑGE SALIP JÜR…
Bwl jöninde audandıq aumaqtıq inspekciyasınıñ ösimdikti qorğau jönindegi bas mamanı T.Mahmetov pikirin bılay bayan etedi.
- Biıl sayaq şegirtkeniñ köptigi jasırın emes. Zertteu nätijelerine qarağanda, 1790 gektar jer ulanu kerek edi, jergilikti byudjetten qarjı bölu mümkin bolmağandıqtan bwl is ayaqsız qaldı. Qazir şegirtkeniñ bwl türi qanattanıp ketken soñ endi onıñ ziyandığı joyıladı. Biraq ol dernäsilin tastap ketedi. Sonı joyu qajet.
Al qazir aziat prusına qarsı Aqtöbe kölinen 700 gektarğa, ital'yan prusına 1900 gektarğa oblıstan tender ötip, onıñ qorıtındısı boyınşa «Fitosanitariya» RMK mekemesi jeñimpaz tanılıp, küni erteñ kelgeli otır. Jalpı ital'yan prusınıñ oşağı Narın qwmın jağalay «Burağa» qaray tartadı. Jaqın jer emes. Degenmen jwmıs jasaluı tiis. Dabıl qağarlıqtay şegirtke dalanı otap jatqan joq,-deydi maman.
Qalay degende de, jasalğan istiñ minsiz bolmağı qajet. Bilik onı nazardan tıs qaldırmaytını da belgili. Biraq şegirtkeniñ dernäsili der kezinde joyılmasa, qolıñdı mezgilinen keş sermegeniñnen payda joğı sözsiz. Qaladağı jwmıs qadağalaudıñ özinde oqsamay jatqanda daladağı istiñ nätijesi bir qwdayğa ğana ayanı tağı bar-au?

 


Janay AMANTURLIN
«Atırau» oblıstıq gazeti

0 pikir