Särsenbi, 11 Jeltoqsan 2019
Jañalıqtar 1478 0 pikir 21 Aqpan, 2013 sağat 08:47

Latın älipbii: Mwzafar Älimbaevqa aşıq hat

Qwrmetti Mwz-ağa!

Jwrtpen birge Şahanovtıñ latın älipbiine qatıstı aşıq hatına qol qoyğan ekensiz. («Jas Alaş», №13, 19 aqpan 2013 jıl). Soğan oray öziñizge bir auız söz aytuğa rwqsat etiñiz.

1940 jılı qazaq halqın latın älipbiinen kirillicağa nege köşirdi dep oylaysız? Onıñ sırı, bizge özderine tän v,c,ç,ş jäne t.b. 9 ärpin tıqpalap, bizdiñ töl dıbıstaluımızdı tübirimen özgertudi maqsat etken. Söytip, biz «bagon» degendi orıstarşa «vagon», «sirkti» «cirk» dep taza orısşa dıbıstaytın halge jettik. Söytip, özimizge tilimizge tän ündestikten ayrılıp qaldıq. Qazirde orıs tiline qarınğa jabısqan talaqtay bolıp, ayırılmay qalğandığımızdıñ bir sırı sol. Endi latın älipbii arqılı özimizge tän dıbıstaluğa köşsek, basqa sebeptermen birge orıstıñ tildik ekspansiyasınan qwtılamız ba degen bir ümit tuıp edi ğoy. Ärine, basqa da sebepteri tolıp jatır.

Keñes ökimeti bizdi aştan öltirmey, tegin oqıtıp, tegin emdep, tegin «mädenietti adam» etip tärbielegenimen eñ tüpki maqsatı: wlt retinde joyu bolatın. 50 jılda (1939 jılı wlttar men wlıstar 192 bolsa, 1989 jılı 102 ğana qalğanın bilesiz) 90 wlttı joyğan jalmauız sovettik jüye kelesi 50 jılda tağı sonşa halıqtı qwrdımğa jibereri sözsiz edi. Sonıñ işinde biz de ketip bara jattıq (20 payızdayımız ketip te qaldı).

Qwrmetti Mwz-ağa!

Jwrtpen birge Şahanovtıñ latın älipbiine qatıstı aşıq hatına qol qoyğan ekensiz. («Jas Alaş», №13, 19 aqpan 2013 jıl). Soğan oray öziñizge bir auız söz aytuğa rwqsat etiñiz.

1940 jılı qazaq halqın latın älipbiinen kirillicağa nege köşirdi dep oylaysız? Onıñ sırı, bizge özderine tän v,c,ç,ş jäne t.b. 9 ärpin tıqpalap, bizdiñ töl dıbıstaluımızdı tübirimen özgertudi maqsat etken. Söytip, biz «bagon» degendi orıstarşa «vagon», «sirkti» «cirk» dep taza orısşa dıbıstaytın halge jettik. Söytip, özimizge tilimizge tän ündestikten ayrılıp qaldıq. Qazirde orıs tiline qarınğa jabısqan talaqtay bolıp, ayırılmay qalğandığımızdıñ bir sırı sol. Endi latın älipbii arqılı özimizge tän dıbıstaluğa köşsek, basqa sebeptermen birge orıstıñ tildik ekspansiyasınan qwtılamız ba degen bir ümit tuıp edi ğoy. Ärine, basqa da sebepteri tolıp jatır.

Keñes ökimeti bizdi aştan öltirmey, tegin oqıtıp, tegin emdep, tegin «mädenietti adam» etip tärbielegenimen eñ tüpki maqsatı: wlt retinde joyu bolatın. 50 jılda (1939 jılı wlttar men wlıstar 192 bolsa, 1989 jılı 102 ğana qalğanın bilesiz) 90 wlttı joyğan jalmauız sovettik jüye kelesi 50 jılda tağı sonşa halıqtı qwrdımğa jibereri sözsiz edi. Sonıñ işinde biz de ketip bara jattıq (20 payızdayımız ketip te qaldı).

Sondıqtan latın älipbiine köşu - bizdiñ wltqa özimizşe dıbıstau erekşeligimizdi qwtqaruğa jasalğan bir jaqsı qadam edi. Al, Siz aqsaqal basıñızben Şahanovqa erseñiz - barlıq bedelden jwrday bolasız. Eger prezident «latın älipbiine köşpeymiz» dese, ol köşu kerek dep jar salar edi. Söytip te atın şığarar edi.

Sizdiñ latın älipbiine köşsek bügingi jazılğan dünielerdi bolaşaq wrpaq oqi almay qaladı degen qaupiñiz negizsiz. Mirjaqıptıñ «Baqıtsız Jamalı», Jüsipbektiñ «Aqbilegi» t.s.s. halıqqa qajetti dünielerdiñ bäri kirillicamen basılmasa da keyin audarılıp, qayta basıldı. YAğni, kerekti dünie kereksiz bolıp qalmaydı. Sonıñ işinde sizdiñ danalıqtarıñız da bolaşaqta qazaq qanday älipbidi wstansa da soğan audarıladı. Oğan seniñiz.

A.Aytalı, Ş.Eleukenov, M.Mırzahmetov, Q.Jwmadilov siyaqtı ağalarğa da sonı aytar edim. Mäseleniñ bayıbına barmay, betin qalqıp bos şuıldap jürgenderge ere körmeñizder, aqılman ağalar.

Janaşır inileriñiz

Abai.kz

0 pikir