Artur Lastaev adam qúqyqtary bólimining ózeginde prezumpsiya nevinovnosty túruy tiyis dep sanaydy.

Qazaqstanda Konstitusiyagha engizilui mýmkin ózgerister talqylanyp jatqan tústa, Adam qúqyqtary jónindegi uәkil Artur Lastaev negizgi zanda qanday normalar mindetti týrde kórinis tabuy kerektigin aitty. Onyng pikirinshe, adam qúqyqtary turaly bólimning ózeginde prezumpsiya nevinovnosty qaghidaty túruy tiyis.

Kinәsizdik - adam ýshin «әdepki jaghday»

Artur Lastaevtyng aituynsha, Konstitusiyada adam sot kinәsin dәleldegenge deyin kinәsiz dep sanalatyny naqty әri ekiúshty emes týrde bekitilui qajet.

«Adam qoghamnyng kóz aldynda әdepki týrde kinәsiz dep sanaluy tiyis. Ol qylmys ýstinde ústalghan bolsa da, kinәsin moyyndap aryz jazsa da, sot onyng kinәsin dәleldemeyinshe, qylmysker bolyp sanalmaydy», – dedi ol.

Ombudsmenning aituynsha, bloger de, jurnalist te, ministr de, tipti uәkiletti túlghalar da adamdy qylmysker dep ataugha qúqyly emes. Múnday sheshimdi tek sot qana shyghara alady.

Búl qaghida, onyng sózinshe, adamdy qoghamnyng erte aiyptauynan qorghaydy jәne onyng abyroy-bedelin saqtaugha mýmkindik beredi, әsirese rezonans tudyrghan ister kezinde.

«Bir qúqyq búzushylyq - bir ghana jaza»

Artur Lastaev әdildik pen jaza sorazmerligi qaghidattary da Konstitusiya dengeyinde bekitilui tiyis ekenin atap ótti. Onyng ishinde bir qúqyq búzushylyq ýshin qayta-qayta jazalaugha jol berilmeui negizgi qaghida boluy qajet.

«Múndaghy basty ústanym - bir әreket ýshin eki ret jaza qoldanugha bolmaydy. Bir qúqyq búzushylyq - bir ghana jaza», – dedi ol.

Ombudsmen búl normalar negizgi zanda aiqyn jazylsa, olardy búrmalap qoldanu mýmkindigi azayatynyn aitty.

Ózine qarsy kuәlik bermeu - negizgi qúqyq

Uәkilding pikirinshe, Konstitusiyada adamnyng ózine jәne jaqyn tuystaryna qarsy kuәlik bermeu qúqyghy «qaramen jazylyp, tasqa qashalghanday» naqty kórsetilui tiyis.

«Adam óz kinәsin dәleldeuge mindetti bolmauy kerek. Ol ózine de, jaqyndaryna da qarsy kuәlik bermeuge qúqyly», – dedi Artur Lastaev.

Sonymen qatar, búl norma diny qyzmetkerlerge de qatysty boluy tiyis. Yaghni, olargha tәube kezinde aitylghan qúpiya aqparatty jariyalaugha mәjbýrleuge jol berilmeui kerek.

Lastaevtyng aituynsha, búl qaghida Konstitusiya dengeyinde bekitilse, ol ózin-ózi aiyptaudan qorghaytyn myqty qúqyqtyq qalqangha ainalady.

Nelikten búl manyzdy

Sarapshylar búl úsynystar halyqaralyq adam qúqyqtary standarttaryna tolyq sәikes keletinin aitady. Eger atalghan normalar Konstitusiyada naqty bekitilse, búl tek qúqyq qoldanu tәjiriybesine ghana emes, qoghamdaghy rezonansty isterding talqylanu mәdeniyetine de әser etui mýmkin.

Yaghni, sot sheshimi shyqpay túryp, adamdy kópshilik aldynda aiyptau ýrdisine zandyq әri moralidyq tosqauyl qoyylady.

Abai.kz