Seysenbi, 14 Shilde 2026
Arylu 297 0 pikir 14 Shilde, 2026 saghat 15:12

Taghy da tanymaldylyq jayynda…

Suret: pinterest.com saytynan alyndy

Osy tanymaldylyq degen ne? Tanymal bolu ýshin ne isteu qajet? Búl súraq boyynda azdap bolsa da talanty bar kim-kimdi de mazalaytyn haq. Qyzyq. Bireuler tau kóterip, tas qoparsa da halqyna, qoghamgha tolayym, eren enbegimen qyzymet etse de enbegi elenbeydi, eleusiz qalady. Aty da zaty da shyqpaydy. Esimin eshkim bilmeydi. Tipti ómirde osynday jannyng bar ekenimen eshkimning sharuasy da joq. Al endi bireuler asyp bara jatqan talanty bolmasa da dem arasynda tanymal bop jatady. Tanymaldylyqqa búl zamanda tanghalmaytyn boldyq qoy. Býginde keremet dauysy bolmasa da kóptegen jas әnshiler tanymal, júldyzgha ainalyp jatady. Tipti estrada janryn alsaq, kenestik kezde qazaq estradasynda ataqqa shyqqan әnshiler ýsh-tórt әnshiden aspaytyn. Osy kýni jyrtylyp aiyrylatyn tanymal әnshilerding ýlken shoghyry bar.

Osy tanymaldylyqqa baylanysty esime orystyng shoqtyghy biyik jazushysy Chehovtyng bir әngimesi oralyp otyr. Birde poyyzdyng halyqaralyq jayly kupesinde eki jolaushy saparlap kele jatady. Eki jolaushy da eki minezding iyesi. Bir-birine úqsamaydy. Kupening alghashqy jolaushysy sabyrly, salmaqty kóp ýndemeytin kisi. Úzaq jolda kózine pensnesin kiyip alyp, ýnemi gazet qaraumen bolady. Tek anda-sanda shay aldyryp ishedi.

Kupege ekinshi kirgen jolaushy ashyq minezdi, sózuar adam bolyp shyqty. Ózin tolghantqan mәselelerdi jayyp salatyny kórinip-aq túr. Ol birden ekinshi jolaushymen tanysyp, aqyryndap ony әngimege tarta bastady. Shay aldyrdy.

Taghamdardy ortagha qoydy. Jol sómkesinen koniyak sharabyn alyp, eki rumkege toltyryp qúidy da, bireuin jana serigine úsyndy. Ekinshi jolaushy sypayy izetpen onyng qonaqjaylylyghyn qabyldap, ózine qúiylghan rumkeni auzyna aparyp, ortalap iship qoydy. Arjaghyna qyzu barghan birinshi jolaushy endigi qyzu әngimening tiyegin aghyta jóneldi.

  • Siz Kirkunov degen sәuletshini búryn-sondy estidiniz be?
    • Joq. Birinshi estuim.
  • Týsinikti. Estimegensiz. Estimeseniz, al paqyrynyz myna aldynyzda otyrghan adam bolady. Bilmeytininizdi ózimde jobalap edim. Al endi bilesiz be, men osy tanymaldylyq jóninde kóp oilandym. Tanymaldylyqqa aparar baspaldaq retinde osy mamandyqty tandadym. Men elimizdegi sәulet, qúrylys salasynyng ýlken mamanymyn. Sәulet, qúrylys, injenerlik geometriya salasynda kóptegen ghylymy maqalalar, arnayy enbekter jazdym. Keybireuleri shet elderde jariyalandy. Týkte ózgergen joq. Tanymaldylyqtyng auyly alys eken. Qansha tyrbansamda, tar salanyng adamdary bolmasa, bylayghy júrt osy bir salanyng ýlken mamany dep meni tany qoyghan joq. Osyny oilaghanda tipti salyng sugha ketedi eken. Kirkunov atalatyn ekinshi jolaushy osy jerde әngimesin sәl ýzdi de, bosap qalghan rumkelerge koniyaktan qúiyp, ekinshi jolaushygha alyp qoiyn úsyndy. Ekinshi jolaushy keyinirek ishemin dep ishara jasady. Kirkunov ózining aldyndaghy rumkesin qaghyp salyp, azdap ashyrqandy da, әngimesin qayta jalghady.

Birde elimizdegi bir qalada mening jobammen salynghan kópir qúrylysy ayaqtalyp, sonyng ashylu saltanatyna shaqyru qaghaz aldym. Shaqyrudy alghan song birden jýrip kettim. Janyma kónildes bir әnshi әieldi aldym Áketip bara jatqan talanty da joq, ortaqaldy әnshi.

Bar bitiretini iship-jeu, odan qaldy úiyqtau. Jayly ómirge ýirengen. Kópirding ashylu saltanatyna kóp halyq jinalypty. Kópirding ashylu saltanatyna jaqyndap qalghanda, janymda kónildes, әnshi әiel bar, bizde jettik, júrt sonadaydan bizdi kórip, shulap qoya berdi. Siz bilesiz be, olardyng kimge shulaghanyn? Eng qyzyghy osynda.

  • Joq, bilmedim. Mýmkin sizdi kórip shulaghan shyghar.
  • Joq, meni tanysa kónilim ósip qalar edi. Alghashynda osy júrt meni tanyp, aighaylap túrghan shyghar dep, kónilim tolqyp, qobaljyghanday edim. Qalay degenmen de ýlken kópir qúrylysynyng avtory men ghoy. Sóitsem bәri beker eken. Júrt janymdaghy әnshi әieldi tanyp, quanghannan aighaylap túr eken. Osy әielden qalay qoltanba alsaq eken degen abyr-sabyr qarbalas bastalyp ketti deysing bir. Meni kerek te qylmady.

Osyghan qatty kýiinip, zyghyrdanym qaynady. Ne shara? Amalyng bolsa iste! Osyghan úqsas ekinshi bir jaghday mynaday boldy.

Sankt-Peterburgke jaqyn bir qalada mening jobammen bir ghimarat bitip, ashylu saltanatyna taghy da shaqyru qaghazyn aldym. Janymda bayaghy kónildes, әnshi әielim bar, poyyzben jýrip kettik. Qalagha bir-eki stansiya qalghanda, kezekti bir stansiyadan týsip, kioskiden jana shyqqan gazetterdi satyp aldym. Gazetterge ýnilsem, gazetterding bәri jabyla bәlen degen qaladaghy ghimarattyng ashylu saltanatyna mening kónildes, әnshi әielimning kele jatqandyghyn jarysa jazypty. Ghimarat jobasynyng avtory men turaly joq ashpapty. Tek bir qyzyghy әnshi әielge ilesip, onymen kónildes Krikunov degen әldebireu ilesip kele jatyr depti. Gazetterdi laqtyryp jiberdim.

Mәssaghan.Ánshi әieldi men ilestirip emes, ol meni ilestirip kele jatyr eken. Onyng ýstine mening Kirkunov atty tegimdi Krikunov dep búrmalap beripti. Búghan ne aitarsyn? Kýlesing be, jylaysyng ba? Amalyng bolsa iste? Osydan keyin tanymaldylyqqa qolymdy silteytin boldym. Búghan ne aitasyz? Tanymaldylyqqa degenim ghoy.

Ekinshi jolaushy asyqpay, Kirkunovtyng әngimesin sabyrmen tyndady da, jyly shyraymen, kýlimsirep, shoqsha saqalyn saumay sipap, kózindegi pensnesin alyp, qalta oramalymen múqiyat, bipazday, bappen sýrtti de kózine ilip, ózining mayda, qonyr dausymen әngimeni әri qaray jalghady.

– Jaqsy, jauap bereyin. Aytqan әngimeniz әserli eken. Men әdebiyettanushy professormyn. Ghylym Akademiyasynyng tolyq mýshesimin. Sankt-Peterburg uniyversiytetinde, elimizding basqa da ýlken qalalaryndaghy bedeldi uniyversiytetterde әdebiyetten dәris oqimyn. Ádebiyettanu mәseleleri jayynda kóptegen teoriyalyq zertteu maqalalarym ghylymy jurnaldarda jariyalanyp túrady. Arnayy teoriyalyq zertteu enbekter de jazdym. Sheteldik basylymdargha da kóp materialym shyghyp túrady. Mine men turaly jaqsy mәlimet aldynyz. Al mening tegimning kim ekenin bilesiz be? Mening tegim – Pushkov. Búryn sondy estip kórdiniz be? Al, jauap beriniz.

– Joq, estigen joqpyn. Osy uaqytqa deyin estip kórgen joqpyn. Óz auyzynyzdan birinshi ret estip otyrmyn.

Kirkunov osy sózderdi aitqanda, onyng jýzine barlay qarap otyrghan, Pushkov emen-jarqyn, bar ynty-shyntymen qatty kýlip jiberdi. Mәn-jaydy týsingen Kirkunov te Pushkovpen birge qosyla, kózderinen jas aqqansha kýldi. Chehov әngimesi osylay ayaqtalatyn.

Búl әngimeden ne týnge bolady? Avtordyng aitqysy kelgeni ne? Chehov oqyrmandaryna mәsele tastap otyr. Bir-eki sessiyada әldebir pikir aitqan deputatta tanymal bop jatady. Bir-eki mýshәirada jenimpaz bop, júrt nazaryn audarghan әldebir aqyn da, әsirese júrt aldynda, sahnagha túnghysh ret shyghyp túrghan aitys aqyndaryn aitsanshy! Tanymal atanady. Júrt aldynda bir-eki pikir aitqan, sonshalyqty qabileti joq, әldebir ortanqol sayasatker men sayasattanushy da tanymal atanady. Qoyshy, sonymen әri qaray jalghastyra bersek, tanymaldylyq tausylyp bolmaydy.

Onyng ýstine tanymaldylyqtyng respublikalyq, oblystyq, audandyq, aimaqtyq, ónirlik dengeyleri bar degendey. Ásirese mәdeniyet, óner, sport salalarynyng әrdayym júrt nazarynda jýretindigin este ústau qajet. Tanymaldylyqqa óz ýlesin qosatyn eng birinshi nәrse kógildir ekran men internet, nasihat jaghyna mәn beretin produsserlik pen imidjmeykerler. Piar tehnologiyalardyng orny da erekshe. Piar tehnologiyada әldebir túlghanyng bekgraundtyq (ótken tәjiriybesi, ataq-danqy, marapaty) sipaty alynady. Mekeme, firmalar da ózderining bekgraunder sipatyn piar tehnologiyalar arqyly jarnamalaugha qúmar.

Biz jogharyda sóz etken Chehov keyipkerleri әtteng búl zamangha jetpey qalyp otyr. Sonymen tanymaldylyq degenimiz ne? Bireuge sor, bireuge baq bop jabysatyn taghdyrdyng qiytúrqy qaljyny ma, joq әlde basqa ma, osy arasyn naqty bile almadyq.

Sәbit Jәmbek

Abai.kz

Osy tanymaldylyq degen ne? Tanymal bolu ýshin ne isteu qajet? Búl súraq boyynda azdap bolsa da talanty bar kim-kimdi de mazalaytyn haq. Qyzyq. Bireuler tau kóterip, tas qoparsa da halqyna, qoghamgha tolayym, eren enbegimen qyzymet etse de enbegi elenbeydi, eleusiz qalady. Aty da zaty da shyqpaydy. Esimin eshkim bilmeydi. Tipti ómirde osynday jannyng bar ekenimen eshkimning sharuasy da joq. Al endi bireuler asyp bara jatqan talanty bolmasa da dem arasynda tanymal bop jatady. Tanymaldylyqqa búl zamanda tanghalmaytyn boldyq qoy. Býginde keremet dauysy bolmasa da kóptegen jas әnshiler tanymal, júldyzgha ainalyp jatady. Tipti estrada janryn alsaq, kenestik kezde qazaq estradasynda ataqqa shyqqan әnshiler ýsh-tórt әnshiden aspaytyn. Osy kýni jyrtylyp aiyrylatyn tanymal әnshilerding ýlken shoghyry bar.

Osy tanymaldylyqqa baylanysty esime orystyng shoqtyghy biyik jazushysy Chehovtyng bir әngimesi oralyp otyr. Birde poyyzdyng halyqaralyq jayly kupesinde eki jolaushy saparlap kele jatady. Eki jolaushy da eki minezding iyesi. Bir-birine úqsamaydy. Kupening alghashqy jolaushysy sabyrly, salmaqty kóp ýndemeytin kisi. Úzaq jolda kózine pensnesin kiyip alyp, ýnemi gazet qaraumen bolady. Tek anda-sanda shay aldyryp ishedi.

Kupege ekinshi kirgen jolaushy ashyq minezdi, sózuar adam bolyp shyqty. Ózin tolghantqan mәselelerdi jayyp salatyny kórinip-aq túr. Ol birden ekinshi jolaushymen tanysyp, aqyryndap ony әngimege tarta bastady. Shay aldyrdy.

Taghamdardy ortagha qoydy. Jol sómkesinen koniyak sharabyn alyp, eki rumkege toltyryp qúidy da, bireuin jana serigine úsyndy. Ekinshi jolaushy sypayy izetpen onyng qonaqjaylylyghyn qabyldap, ózine qúiylghan rumkeni auzyna aparyp, ortalap iship qoydy. Arjaghyna qyzu barghan birinshi jolaushy endigi qyzu әngimening tiyegin aghyta jóneldi.

  • Siz Kirkunov degen sәuletshini búryn-sondy estidiniz be?
    • Joq. Birinshi estuim.
  • Týsinikti. Estimegensiz. Estimeseniz, al paqyrynyz myna aldynyzda otyrghan adam bolady. Bilmeytininizdi ózimde jobalap edim. Al endi bilesiz be, men osy tanymaldylyq jóninde kóp oilandym. Tanymaldylyqqa aparar baspaldaq retinde osy mamandyqty tandadym. Men elimizdegi sәulet, qúrylys salasynyng ýlken mamanymyn. Sәulet, qúrylys, injenerlik geometriya salasynda kóptegen ghylymy maqalalar, arnayy enbekter jazdym. Keybireuleri shet elderde jariyalandy. Týkte ózgergen joq. Tanymaldylyqtyng auyly alys eken. Qansha tyrbansamda, tar salanyng adamdary bolmasa, bylayghy júrt osy bir salanyng ýlken mamany dep meni tany qoyghan joq. Osyny oilaghanda tipti salyng sugha ketedi eken. Kirkunov atalatyn ekinshi jolaushy osy jerde әngimesin sәl ýzdi de, bosap qalghan rumkelerge koniyaktan qúiyp, ekinshi jolaushygha alyp qoiyn úsyndy. Ekinshi jolaushy keyinirek ishemin dep ishara jasady. Kirkunov ózining aldyndaghy rumkesin qaghyp salyp, azdap ashyrqandy da, әngimesin qayta jalghady.

Birde elimizdegi bir qalada mening jobammen salynghan kópir qúrylysy ayaqtalyp, sonyng ashylu saltanatyna shaqyru qaghaz aldym. Shaqyrudy alghan song birden jýrip kettim. Janyma kónildes bir әnshi әieldi aldym Áketip bara jatqan talanty da joq, ortaqaldy әnshi.

Bar bitiretini iship-jeu, odan qaldy úiyqtau. Jayly ómirge ýirengen. Kópirding ashylu saltanatyna kóp halyq jinalypty. Kópirding ashylu saltanatyna jaqyndap qalghanda, janymda kónildes, әnshi әiel bar, bizde jettik, júrt sonadaydan bizdi kórip, shulap qoya berdi. Siz bilesiz be, olardyng kimge shulaghanyn? Eng qyzyghy osynda.

  • Joq, bilmedim. Mýmkin sizdi kórip shulaghan shyghar.
  • Joq, meni tanysa kónilim ósip qalar edi. Alghashynda osy júrt meni tanyp, aighaylap túrghan shyghar dep, kónilim tolqyp, qobaljyghanday edim. Qalay degenmen de ýlken kópir qúrylysynyng avtory men ghoy. Sóitsem bәri beker eken. Júrt janymdaghy әnshi әieldi tanyp, quanghannan aighaylap túr eken. Osy әielden qalay qoltanba alsaq eken degen abyr-sabyr qarbalas bastalyp ketti deysing bir. Meni kerek te qylmady.

Osyghan qatty kýiinip, zyghyrdanym qaynady. Ne shara? Amalyng bolsa iste! Osyghan úqsas ekinshi bir jaghday mynaday boldy.

Sankt-Peterburgke jaqyn bir qalada mening jobammen bir ghimarat bitip, ashylu saltanatyna taghy da shaqyru qaghazyn aldym. Janymda bayaghy kónildes, әnshi әielim bar, poyyzben jýrip kettik. Qalagha bir-eki stansiya qalghanda, kezekti bir stansiyadan týsip, kioskiden jana shyqqan gazetterdi satyp aldym. Gazetterge ýnilsem, gazetterding bәri jabyla bәlen degen qaladaghy ghimarattyng ashylu saltanatyna mening kónildes, әnshi әielimning kele jatqandyghyn jarysa jazypty. Ghimarat jobasynyng avtory men turaly joq ashpapty. Tek bir qyzyghy әnshi әielge ilesip, onymen kónildes Krikunov degen әldebireu ilesip kele jatyr depti. Gazetterdi laqtyryp jiberdim.

Mәssaghan.Ánshi әieldi men ilestirip emes, ol meni ilestirip kele jatyr eken. Onyng ýstine mening Kirkunov atty tegimdi Krikunov dep búrmalap beripti. Búghan ne aitarsyn? Kýlesing be, jylaysyng ba? Amalyng bolsa iste? Osydan keyin tanymaldylyqqa qolymdy silteytin boldym. Búghan ne aitasyz? Tanymaldylyqqa degenim ghoy.

Ekinshi jolaushy asyqpay, Kirkunovtyng әngimesin sabyrmen tyndady da, jyly shyraymen, kýlimsirep, shoqsha saqalyn saumay sipap, kózindegi pensnesin alyp, qalta oramalymen múqiyat, bipazday, bappen sýrtti de kózine ilip, ózining mayda, qonyr dausymen әngimeni әri qaray jalghady.

– Jaqsy, jauap bereyin. Aytqan әngimeniz әserli eken. Men әdebiyettanushy professormyn. Ghylym Akademiyasynyng tolyq mýshesimin. Sankt-Peterburg uniyversiytetinde, elimizding basqa da ýlken qalalaryndaghy bedeldi uniyversiytetterde әdebiyetten dәris oqimyn. Ádebiyettanu mәseleleri jayynda kóptegen teoriyalyq zertteu maqalalarym ghylymy jurnaldarda jariyalanyp túrady. Arnayy teoriyalyq zertteu enbekter de jazdym. Sheteldik basylymdargha da kóp materialym shyghyp túrady. Mine men turaly jaqsy mәlimet aldynyz. Al mening tegimning kim ekenin bilesiz be? Mening tegim – Pushkov. Búryn sondy estip kórdiniz be? Al, jauap beriniz.

– Joq, estigen joqpyn. Osy uaqytqa deyin estip kórgen joqpyn. Óz auyzynyzdan birinshi ret estip otyrmyn.

Kirkunov osy sózderdi aitqanda, onyng jýzine barlay qarap otyrghan, Pushkov emen-jarqyn, bar ynty-shyntymen qatty kýlip jiberdi. Mәn-jaydy týsingen Kirkunov te Pushkovpen birge qosyla, kózderinen jas aqqansha kýldi. Chehov әngimesi osylay ayaqtalatyn.

Búl әngimeden ne týnge bolady? Avtordyng aitqysy kelgeni ne? Chehov oqyrmandaryna mәsele tastap otyr. Bir-eki sessiyada әldebir pikir aitqan deputatta tanymal bop jatady. Bir-eki mýshәirada jenimpaz bop, júrt nazaryn audarghan әldebir aqyn da, әsirese júrt aldynda, sahnagha túnghysh ret shyghyp túrghan aitys aqyndaryn aitsanshy! Tanymal atanady. Júrt aldynda bir-eki pikir aitqan, sonshalyqty qabileti joq, әldebir ortanqol sayasatker men sayasattanushy da tanymal atanady. Qoyshy, sonymen әri qaray jalghastyra bersek, tanymaldylyq tausylyp bolmaydy.

Onyng ýstine tanymaldylyqtyng respublikalyq, oblystyq, audandyq, aimaqtyq, ónirlik dengeyleri bar degendey. Ásirese mәdeniyet, óner, sport salalarynyng әrdayym júrt nazarynda jýretindigin este ústau qajet. Tanymaldylyqqa óz ýlesin qosatyn eng birinshi nәrse kógildir ekran men internet, nasihat jaghyna mәn beretin produsserlik pen imidjmeykerler. Piar tehnologiyalardyng orny da erekshe. Piar tehnologiyada әldebir túlghanyng bekgraundtyq (ótken tәjiriybesi, ataq-danqy, marapaty) sipaty alynady. Mekeme, firmalar da ózderining bekgraunder sipatyn piar tehnologiyalar arqyly jarnamalaugha qúmar.

Biz jogharyda sóz etken Chehov keyipkerleri әtteng búl zamangha jetpey qalyp otyr. Sonymen tanymaldylyq degenimiz ne? Bireuge sor, bireuge baq bop jabysatyn taghdyrdyng qiytúrqy qaljyny ma, joq әlde basqa ma, osy arasyn naqty bile almadyq.

Sәbit Jәmbek

Abai.kz

Osy tanymaldylyq degen ne? Tanymal bolu ýshin ne isteu qajet? Búl súraq boyynda azdap bolsa da talanty bar kim-kimdi de mazalaytyn haq. Qyzyq. Bireuler tau kóterip, tas qoparsa da halqyna, qoghamgha tolayym, eren enbegimen qyzymet etse de enbegi elenbeydi, eleusiz qalady. Aty da zaty da shyqpaydy. Esimin eshkim bilmeydi. Tipti ómirde osynday jannyng bar ekenimen eshkimning sharuasy da joq. Al endi bireuler asyp bara jatqan talanty bolmasa da dem arasynda tanymal bop jatady. Tanymaldylyqqa búl zamanda tanghalmaytyn boldyq qoy. Býginde keremet dauysy bolmasa da kóptegen jas әnshiler tanymal, júldyzgha ainalyp jatady. Tipti estrada janryn alsaq, kenestik kezde qazaq estradasynda ataqqa shyqqan әnshiler ýsh-tórt әnshiden aspaytyn. Osy kýni jyrtylyp aiyrylatyn tanymal әnshilerding ýlken shoghyry bar.

Osy tanymaldylyqqa baylanysty esime orystyng shoqtyghy biyik jazushysy Chehovtyng bir әngimesi oralyp otyr. Birde poyyzdyng halyqaralyq jayly kupesinde eki jolaushy saparlap kele jatady. Eki jolaushy da eki minezding iyesi. Bir-birine úqsamaydy. Kupening alghashqy jolaushysy sabyrly, salmaqty kóp ýndemeytin kisi. Úzaq jolda kózine pensnesin kiyip alyp, ýnemi gazet qaraumen bolady. Tek anda-sanda shay aldyryp ishedi.

Kupege ekinshi kirgen jolaushy ashyq minezdi, sózuar adam bolyp shyqty. Ózin tolghantqan mәselelerdi jayyp salatyny kórinip-aq túr. Ol birden ekinshi jolaushymen tanysyp, aqyryndap ony әngimege tarta bastady. Shay aldyrdy.

Taghamdardy ortagha qoydy. Jol sómkesinen koniyak sharabyn alyp, eki rumkege toltyryp qúidy da, bireuin jana serigine úsyndy. Ekinshi jolaushy sypayy izetpen onyng qonaqjaylylyghyn qabyldap, ózine qúiylghan rumkeni auzyna aparyp, ortalap iship qoydy. Arjaghyna qyzu barghan birinshi jolaushy endigi qyzu әngimening tiyegin aghyta jóneldi.

  • Siz Kirkunov degen sәuletshini búryn-sondy estidiniz be?
    • Joq. Birinshi estuim.
  • Týsinikti. Estimegensiz. Estimeseniz, al paqyrynyz myna aldynyzda otyrghan adam bolady. Bilmeytininizdi ózimde jobalap edim. Al endi bilesiz be, men osy tanymaldylyq jóninde kóp oilandym. Tanymaldylyqqa aparar baspaldaq retinde osy mamandyqty tandadym. Men elimizdegi sәulet, qúrylys salasynyng ýlken mamanymyn. Sәulet, qúrylys, injenerlik geometriya salasynda kóptegen ghylymy maqalalar, arnayy enbekter jazdym. Keybireuleri shet elderde jariyalandy. Týkte ózgergen joq. Tanymaldylyqtyng auyly alys eken. Qansha tyrbansamda, tar salanyng adamdary bolmasa, bylayghy júrt osy bir salanyng ýlken mamany dep meni tany qoyghan joq. Osyny oilaghanda tipti salyng sugha ketedi eken. Kirkunov atalatyn ekinshi jolaushy osy jerde әngimesin sәl ýzdi de, bosap qalghan rumkelerge koniyaktan qúiyp, ekinshi jolaushygha alyp qoiyn úsyndy. Ekinshi jolaushy keyinirek ishemin dep ishara jasady. Kirkunov ózining aldyndaghy rumkesin qaghyp salyp, azdap ashyrqandy da, әngimesin qayta jalghady.

Birde elimizdegi bir qalada mening jobammen salynghan kópir qúrylysy ayaqtalyp, sonyng ashylu saltanatyna shaqyru qaghaz aldym. Shaqyrudy alghan song birden jýrip kettim. Janyma kónildes bir әnshi әieldi aldym Áketip bara jatqan talanty da joq, ortaqaldy әnshi.

Bar bitiretini iship-jeu, odan qaldy úiyqtau. Jayly ómirge ýirengen. Kópirding ashylu saltanatyna kóp halyq jinalypty. Kópirding ashylu saltanatyna jaqyndap qalghanda, janymda kónildes, әnshi әiel bar, bizde jettik, júrt sonadaydan bizdi kórip, shulap qoya berdi. Siz bilesiz be, olardyng kimge shulaghanyn? Eng qyzyghy osynda.

  • Joq, bilmedim. Mýmkin sizdi kórip shulaghan shyghar.
  • Joq, meni tanysa kónilim ósip qalar edi. Alghashynda osy júrt meni tanyp, aighaylap túrghan shyghar dep, kónilim tolqyp, qobaljyghanday edim. Qalay degenmen de ýlken kópir qúrylysynyng avtory men ghoy. Sóitsem bәri beker eken. Júrt janymdaghy әnshi әieldi tanyp, quanghannan aighaylap túr eken. Osy әielden qalay qoltanba alsaq eken degen abyr-sabyr qarbalas bastalyp ketti deysing bir. Meni kerek te qylmady.

Osyghan qatty kýiinip, zyghyrdanym qaynady. Ne shara? Amalyng bolsa iste! Osyghan úqsas ekinshi bir jaghday mynaday boldy.

Sankt-Peterburgke jaqyn bir qalada mening jobammen bir ghimarat bitip, ashylu saltanatyna taghy da shaqyru qaghazyn aldym. Janymda bayaghy kónildes, әnshi әielim bar, poyyzben jýrip kettik. Qalagha bir-eki stansiya qalghanda, kezekti bir stansiyadan týsip, kioskiden jana shyqqan gazetterdi satyp aldym. Gazetterge ýnilsem, gazetterding bәri jabyla bәlen degen qaladaghy ghimarattyng ashylu saltanatyna mening kónildes, әnshi әielimning kele jatqandyghyn jarysa jazypty. Ghimarat jobasynyng avtory men turaly joq ashpapty. Tek bir qyzyghy әnshi әielge ilesip, onymen kónildes Krikunov degen әldebireu ilesip kele jatyr depti. Gazetterdi laqtyryp jiberdim.

Mәssaghan.Ánshi әieldi men ilestirip emes, ol meni ilestirip kele jatyr eken. Onyng ýstine mening Kirkunov atty tegimdi Krikunov dep búrmalap beripti. Búghan ne aitarsyn? Kýlesing be, jylaysyng ba? Amalyng bolsa iste? Osydan keyin tanymaldylyqqa qolymdy silteytin boldym. Búghan ne aitasyz? Tanymaldylyqqa degenim ghoy.

Ekinshi jolaushy asyqpay, Kirkunovtyng әngimesin sabyrmen tyndady da, jyly shyraymen, kýlimsirep, shoqsha saqalyn saumay sipap, kózindegi pensnesin alyp, qalta oramalymen múqiyat, bipazday, bappen sýrtti de kózine ilip, ózining mayda, qonyr dausymen әngimeni әri qaray jalghady.

– Jaqsy, jauap bereyin. Aytqan әngimeniz әserli eken. Men әdebiyettanushy professormyn. Ghylym Akademiyasynyng tolyq mýshesimin. Sankt-Peterburg uniyversiytetinde, elimizding basqa da ýlken qalalaryndaghy bedeldi uniyversiytetterde әdebiyetten dәris oqimyn. Ádebiyettanu mәseleleri jayynda kóptegen teoriyalyq zertteu maqalalarym ghylymy jurnaldarda jariyalanyp túrady. Arnayy teoriyalyq zertteu enbekter de jazdym. Sheteldik basylymdargha da kóp materialym shyghyp túrady. Mine men turaly jaqsy mәlimet aldynyz. Al mening tegimning kim ekenin bilesiz be? Mening tegim – Pushkov. Búryn sondy estip kórdiniz be? Al, jauap beriniz.

– Joq, estigen joqpyn. Osy uaqytqa deyin estip kórgen joqpyn. Óz auyzynyzdan birinshi ret estip otyrmyn.

Kirkunov osy sózderdi aitqanda, onyng jýzine barlay qarap otyrghan, Pushkov emen-jarqyn, bar ynty-shyntymen qatty kýlip jiberdi. Mәn-jaydy týsingen Kirkunov te Pushkovpen birge qosyla, kózderinen jas aqqansha kýldi. Chehov әngimesi osylay ayaqtalatyn.

Búl әngimeden ne týnge bolady? Avtordyng aitqysy kelgeni ne? Chehov oqyrmandaryna mәsele tastap otyr. Bir-eki sessiyada әldebir pikir aitqan deputatta tanymal bop jatady. Bir-eki mýshәirada jenimpaz bop, júrt nazaryn audarghan әldebir aqyn da, әsirese júrt aldynda, sahnagha túnghysh ret shyghyp túrghan aitys aqyndaryn aitsanshy! Tanymal atanady. Júrt aldynda bir-eki pikir aitqan, sonshalyqty qabileti joq, әldebir ortanqol sayasatker men sayasattanushy da tanymal atanady. Qoyshy, sonymen әri qaray jalghastyra bersek, tanymaldylyq tausylyp bolmaydy.

Onyng ýstine tanymaldylyqtyng respublikalyq, oblystyq, audandyq, aimaqtyq, ónirlik dengeyleri bar degendey. Ásirese mәdeniyet, óner, sport salalarynyng әrdayym júrt nazarynda jýretindigin este ústau qajet. Tanymaldylyqqa óz ýlesin qosatyn eng birinshi nәrse kógildir ekran men internet, nasihat jaghyna mәn beretin produsserlik pen imidjmeykerler. Piar tehnologiyalardyng orny da erekshe. Piar tehnologiyada әldebir túlghanyng bekgraundtyq (ótken tәjiriybesi, ataq-danqy, marapaty) sipaty alynady. Mekeme, firmalar da ózderining bekgraunder sipatyn piar tehnologiyalar arqyly jarnamalaugha qúmar.

Biz jogharyda sóz etken Chehov keyipkerleri әtteng búl zamangha jetpey qalyp otyr. Sonymen tanymaldylyq degenimiz ne? Bireuge sor, bireuge baq bop jabysatyn taghdyrdyng qiytúrqy qaljyny ma, joq әlde basqa ma, osy arasyn naqty bile almadyq.

Sәbit Jәmbek

Abai.kz

0 pikir