31 qantar, Astana q. Jana Konstitusiya jobasy jariyalanghan kýni Mәjiliste «AMANAT» partiyasy fraksiyasynyng osy qújatty talqylaugha arnalghan jiyny ótti. Deputattar memleketting aldaghy uaqytta ornyqty damuy men qoghamdy úiystyrudaghy búl qújattyng tarihy manyzyn atap ótti. Fraksiya Negizgi zang jobasyna tolyq qoldau bildirip, ony týsindiruge jәne qoghamdyq talqylaugha belsendi qatysugha dayyn ekenin mәlimdedi.

Jiyndy asha otyryp, Mәjilis Spiykeri, «AMANAT» partiyasynyng Tóraghasy Erlan Qoshanov jana Konstitusiya mәtini qoghammen birlesip әzirlengenin jәne búl qújat Memleket basshysynyng Ádiletti Qazaqstandy qúru jolyndaghy auqymdy reformalar baghytynyng zandy jalghasy ekenin atap ótti.

(Suretti týsirgen: Ály Ghalym)

«Jana Konstitusiya halyqpen ashyq dialog jýrgizu barysynda qalyptasyp, júrtshylyqtyng shynayy mýddesin aishyqtaydy. Sondyqtan jana Ata zannyng jobasyn «Halyq Konstitusiyasy» dep ataugha tolyq negiz bar. Ol – elimizding ornyqty damuynyng berik negizi bolary anyq. Últymyzdy úiystyratyn faktorgha ainaluy kerek. Jana Konstitusiya jobasynyng әr babyn, әr normasyn halyqqa keninen týsindiruimiz kerek. «AMANAT» partiyasy osy júmystyng bel ortasynda bolugha tiyis. Búl bizding – manyzdy mindetimiz, tarihy missiyamyz», – dedi Erlan Qoshanov.

Partiya Tóraghasy Konstitusiya jobasyna biylik pen qoghamnyng ÚQSK-nyn, Últtyq qúryltaydyn, Qazaqstan halqy Assambleyasynyng otyrystarynda ótken jan-jaqty әri ashyq talqylaulardyng nәtiyjeleri engenin, qújatta qazaqstandyqtardyng arman-tilekteri men úmtylystary kórinis tapqanyn atap ótti. Osyghan baylanysty, jana Konstitusiya jobasynyng kirispesinde keyingi jyldary әrbir qazaqstandyqqa jaqyn bola týsken qúndylyqtar – Zang men tәrtip, Adal azamat, Taza Qazaqstan kórinis tapty. Búl qúndylyqtar Konstitusiyanyng barlyq normasyn boylay ótip, memleketting aldaghy damuyna negiz bolatyn quatty moralidyq-qúqyqtyq qalybyn qalyptastyrady.

(Suretti týsirgen: Ály Ghalym)

Erlan Qoshanov memleketting bolashaq zang shygharushy organy – Qúryltaygha arnayy toqtaldy. Konstitusiya jobasyna sәikes, jana bir palataly Parlament aitarlyqtay kýsheytilgen ókilettikterge ie bolyp, biylik tarmaqtary arasyndaghy tejemelik tepe-tendik jýiesin týbegeyli janghyrtady. Al Qúryltaydy tek partiyalyq tizim arqyly qalyptastyru qadamy qoghamdaghy barlyq әleumettik toptyng mýddesin neghúrlym keng әri jauapty týrde bildiruge mýmkindik beredi.

Janartylghan Qúryltay Memleket basshysynyng «Kýshti Preziydent – yqpaldy Parlament – esep beretin Ýkimet» formulasyn týpkilikti bekitedi.

(Suretti týsirgen: Ály Ghalym)

Sonday-aq Mәjilis Spiykeri Memleket basshysynyng «Halyq Kenesin» qúru jónindegi bastamasy der kezinde qabyldanghan asa manyzdy sheshim ekenin atap ótti. Búl úsynys ta Konstitusiya jobasynda kórinis tapty. Zannamagha bastamashylyq etu qúqyghy bar jana institut etnostardyn, konfessiyalardyn, ónirlerding barlyq aspektisi eskeriletin, jete oilastyrylghan memlekettik sheshimder qabyldaugha mýmkindik beredi. Búl memleket túraqtylyghynyn, onyng ýilesimdi damuy men «Birligimiz – әraluandyqta» qaghidatyn institusionaldyq túrghyda nyghaytudyng kepili bolmaq.

Memleketti janghyrtu negizine alghash ret adamy kapitaldy damytu qadamy alynyp otyr. Yaghni, memleketting barlyq resursy azamattardyng әleuetin ashugha jәne qoldaugha baghyttalady. Preziydentting barlyq sheshiminde kórinis tauyp kele jatqan osy ozyq iydeya endi eng joghary konstitusiyalyq dengeyde bekitiledi.

Ádilet ministri Erlan Sәrsembaev jana Konstitusiya jobasy alghash ret adamgha baghdarlanghan memleket modeline kóshudi zang jýzinde bekitetinin jәne qoghamdy jana dengeyde biriktiruge baghyttalghan «Birtútas Qazaqstan halqy» úghymyn engizetinin atap ótti. Sonymen qatar Negizgi zang jobasynda derbes derekterdi qorghaugha erekshe nazar audarylyp, prosessualdyq mәjbýrleu sharalaryn qoldanu kezinde adam qúqyghyn qorghaudyng naqty normalary aiqyndaldy.

(Suretti týsirgen: Ály Ghalym)

Jiyn barysynda deputattar Jana Konstitusiya jobasyndaghy ozyq novellalar jóninde óz kózqarastaryn bildirdi. Baqytjan Bazarbek proporsionaldy saylau jýiesin engizuding manyzyn atap ótip, ol sayasatkerlerding saylaushylar aldyndaghy jauapkershiligin arttyratynyn aitty. Qayrat Balabiyev «Zang men tәrtip» qaghidaty jazalaudan emes, otbasyndaghy tәrbiyeden jәne zorlyq-zombylyq pen qúqyqbúzushylyqqa tózbeushilik mәdeniyetin qalyptastyrudan bastalatynyn jetkizdi. Snejanna Imasheva jana Konstitusiya jobasy adam jәne onyng qúqyghy memleket basymdyghy retinde alghash ret Negizgi zang dengeyinde bekitetinin atap ótti. yliya Kuchinskaya jana Konstitusiya úrandargha emes, atsalysugha, jauapkershilikke jәne naqty yqpal etu tetikterine negizdelgen kemel azamattyq patriotizm modelin qalyptastyratynyn aitty.

Núrtay Sabiliyanov bir palataly Parlament eng aldymen jedel sheshim qabyldau mýmkindigin, ashyq jauapkershilikti jәne qoghamnyng biylikke degen senimin arttyratynyn atap ótti. Nartay Sәrsenghaliyev ghylym, bilim jәne innovasiyanyng Konstitusiyada bekitilui adamy kapitaldy memleketting basty baylyghy retinde naqty moyyndau ekenin aitty. Nikita Shatalov Parlamentting kelisimimen taghayyndalatyn viyse-preziydent instituty biylik jýiesining túraqtylyghy men boljamdylyghyn qamtamasyz etetin jana arhiytekturany qalyptastyratynyn atap ótti.

Fraksiyanyng barsha deputaty aldaghy auqymdy konstitusiyalyq ózgeristerding manyzyn joghary baghalap, jana Konstitusiya jobasyna qoldau bildirdi.

Abai.kz