Dýniyejýzilik qaterli isik kýni bizge eng manyzdy nәrseni eske salady: aldyn alu, ýnemi tekseruden ótu jәne uaqtyly emdeu densaulyqty saqtaudyng kilti bolyp qala beredi. Býgingi tanda Almaty onkologiyalyq ortalyghy erte diagnostikagha, minimaldy invazivti tehnologiyalargha jәne medisinalyq kómekting dәldigi men qauipsizdigin jaqsartatyn sifrlyq sheshimderge basa nazar audaryp otyr.

2025 jyl ortalyq ýshin túraqty ósu men tehnologiyalyq innovasiyalar kezeni bolyp tabylady: diagnostikalyq jәne emdeu mýmkindikteri keneytildi, zamanauy qúraldar engizildi jәne nauqastardy qamtu kólemi artty.

Ortalyqtyng diagnostikalyq mýmkindikteri ýnemi damyp keledi. Nebәri bir jyl ishinde ol 57 000-nan astam kompiuterlik tomografiya jәne MRT skanerleuin, 7500-ge juyq endoskopiyalyq tekserudi jәne 13 000-nan astam immunogistohimiyalyq tekserudi jýrgizdi. Búl kólem óte dәl diagnoz qoigha jәne jeke emdeu strategiyalaryn tandaugha mýmkindik beredi.

Negizgi tehnologiyalyq jetistikterding biri Kiro Robotics KiroOncology robottyq himioterapiyalyq dayyndau jýiesin engizu boldy. Almaty elimizde múnday avtomattandyrudy qoldanghan alghashqy qala boldy. Robot dozalardy dәl esepteydi, dәri-dәrmekterdi anyqtaydy, aralastyrudyng әrbir kezenin baqylaydy jәne adamy qatelikterdi azaytady, búl pasiyentter men medisina qyzmetkerleri ýshin emdeu qauipsizdigin arttyrady.

Sandyq sheshimder diagnostikada da belsendi qoldanylady. Sarapshylyq dengeydegi ulitradybystyq apparattar jasandy intellekt baghdarlamalyq jasaqtamasymen biriktirilgen, búl dәrigerlerge patologiyalyq ózgeristerdi erte kezenderde anyqtaugha kómektesedi. Jýie keskinderdi naqty uaqyt rejiyminde taldaydy, tinderding qúrylymyn, tyghyzdyghyn jәne zaqymdanulardyng konturlaryn baghalaydy jәne qajet bolghan jaghdayda mamandy múqiyat tekserudi qajet etetin aimaqtargha oralugha shaqyrady. Múnday qosymsha baqylau qaterli isikterdi ótkizip jiberu qaupin azaytady.

Búl tehnologiya sýt bezi men qalqansha bezin tekseru ýshin qoldanylady jәne bauyr aurularyn diagnostikalauda birtindep engizilude. Mayly gepatozdy anyqtaghan kezde baghdarlama ózgeristerdi jazyp qana qoymaydy, sonymen qatar sandyq kórsetkishterdi sandyq formatta shygharady, búl zaqymdanu dәrejesin obektivti baghalaugha jәne nauqastyng jaghdayynyng dinamikasyn baqylaugha mýmkindik beredi.

Jasandy intellektting dúrys júmys isteuin qamtamasyz etu ýshin medisinalyq keskinderding ýlken derekqory jasaluda. Ontýstik Koreyadan kelgen әriptestermen birlesip, myndaghan ulitradybystyq keskinder jinalyp, tanbalanuda. Oqytudan keyin algoritmder Europada da qoldanylatyn halyqaralyq standarttargha sәikes klinikalyq synaqtan ótedi. Joghary dәldikke jetu ýshin jýiege 10 000-nan astam tekseru qajet.

Tek ótken jyly ghana osy tehnologiyany qoldanu arqyly 6000-nan astam sýt bezin tekseru jәne 100-den astam qalqansha bezin tekseru jýrgizildi. Sýt bezi qaterli isigining 128 jaghdayy jәne 5100 qatersiz sýt bezi zaqymdanuy, sonday-aq qalqansha bezi qaterli isigining 12 jaghdayy anyqtaldy.

Emdeu baghyttary da keneyip keledi. Ortalyqta 27 mynnan astam nauqas mamandandyrylghan kómek aldy. Ýsh mynnan astam ota jasaldy, búl rette aralasulardyng 53,2% - y az invazivti tәsilmen oryndaldy. Múnday әdister jaraqattanudy azaytady, auruhanagha jatqyzu uaqytyn qysqartady jәne qalpyna keltirudi tezdetedi. Eng belsendi minimaldy invazivti hirurgiya ókpe, endometriya, býirek jәne býirek ýsti bezderi, prostata jәne quyq isikteri ýshin qoldanylady.

23 myngha juyq pasiyent himioterapiyalyq em aldy, taghy myndaghan nauqastar ambulatoriyalyq preparattarmen qamtamasyz etildi. Radiasiyalyq terapiyadan mynnan astam adam ótti. Rentgenologiyalyq bólimshede isikke barynsha dәl әser etuge jәne sau tinderdi qorghaugha mýmkindik beretin joghary dәldiktegi stereotaktikalyq terapiyagha arnalghan ExacTrac Dynamic tehnologiyasy engizildi.

Erte diagnostika erekshe manyzgha iye. Ortalyq Qazaqstanda qaterli isikterdi erte satysynda anyqtaudyng eng joghary kórsetkishterining birin kórsetedi, búl emdeudi uaqtyly bastaugha mýmkindik beredi jәne ólimning túraqty tómendeuine yqpal etedi.

Jasandy intellektti damytu, prosesterdi robottandyru jәne jabdyqty janartu onkologiyalyq kómekting jana modelin qalyptastyrady-dәlirek, qauipsiz jәne pasiyentke baghyttalghan. Dәl osynday sheshimder býginde qaterli isikke qarsy kýreste manyzdy qadam bolyp tabylady.

Abai.kz