Býgin Senattyng jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respublikasynyng keybir zannamalyq aktilerine kreativti industriyalardy qoldau jәne damytu mәseleleri boyynsha ózgerister men tolyqtyrular engizu turaly» zang maqúldandy. 

— Atalghan zang Parlament deputattarynyng bastamasymen әzirlendi. Memleket basshysy 2023 jylghy 1 qyrkýiektegi «Ádiletti Qazaqstannyng ekonomikalyq baghdary» atty Qazaqstan halqyna Joldauynda elimizde kreativti ekonomikanyng jan-jaqty damuyna barlyq jaghday jasau qajettigin atap ótken bolatyn. Úsynylyp otyrghan zang osy tapsyrmany iske asyrugha baghyttalghan. Zannyng maqsaty — elimizde kreativti industriyany derbes әri ekonomikalyq manyzy bar sektor retinde qalyptastyru, sonday-aq shygharmashylyq әleuetti ekonomikalyq ainalymgha tartu ýshin institusionaldyq jәne qúqyqtyq negizderdi aiqyndau. Búl rette kreativti industriya ekonomikany әrtaraptandyrugha, jana júmys oryndaryn qúrugha jәne shaghyn әri orta biznesting damuyna yqpal etetin perspektivaly baghyt retinde qarastyrylady, — dedi senator Aygýl Qapbarova.

Osy zanmen «Mәdeniyet turaly», «Kiynematografiya turaly», «Memlekettik jastar sayasaty turaly» jәne «Memlekettik mýlik turaly» zandargha ózgerister men tolyqtyrular engiziledi.

Atap aitqanda, kreativti industriya salasyna qatysty birqatar jana úghymdyq anyqtamalar naqtylanyp, kreativti industriya subektilerining tizilimi engiziledi, sonday-aq olardy onlayn formatta esepke alu tetigi kózdeledi. Búl salanyng ashyqtyghyn arttyrugha, naqty statistikalyq derekter qalyptastyrugha jәne memlekettik qoldau sharalaryn jýieli týrde josparlaugha mýmkindik beredi.

— Sonymen qatar uәkiletti organgha kreativti industriya subektilerining tizilimin qalyptastyru jәne jýrgizu, sonday-aq memlekettik qosa qarjylandyru ayasynda jeke investisiyalardy tartu prosesin monitoringileu jónindegi qúzyretter beriledi. Búl normalar memlekettik jәne jeke sektor arasyndaghy ózara is-qimyldy kýsheytuge, investisiyalyq belsendilikti arttyrugha baghyttalghan. Jergilikti atqarushy organdargha kreativti kәsipkerlikti damytugha, shygharmashylyqpen ainalysatyn azamattar men talanttardyng tanyluyna jәne olardyng әleuetin iske asyrugha jaghday jasau jónindegi ókilettikter beriledi. Sonymen qatar kreativti industriyalarda enbek etetin júmyskerlerding qúqyqtary zannamalyq dengeyde bekitiledi. Búdan bólek, sheteldik shygharmashylyq újymdar men oryndaushylardyng qatysuymen ótetin mәdeniy-búqaralyq is-sharalardy aldyn ala kelisu tәrtibi aiqyndalady. Sonday-aq filimderdi prokatqa deyin saraptau, prokattau kuәligin beru merzimin úlghaytu, jastardy kreativti qyzmetke tartu jәne respublikalyq memlekettik mәdeniyet úiymdarynyng mýlkin jalgha beru tәrtibi naqty reglamentteledi, — dedi senator.

Onyng payymynsha, atalghan zang kreativti ekonomikany damytu ýshin qajetti keshendi qúqyqtyq negizdi qalyptastyrady. Ol halqymyzdyng shygharmashylyq әleuetin arttyrugha, bәsekege qabiletti kreativti ónimderdi jasaugha jәne olardy ishki әri syrtqy naryqta tiyimdi monetizasiyalaugha mýmkindik beredi.

Senattyng Áleumettik-mәdeny damu jәne ghylym komiytetining mәlimetine qaraghanda, «Mәdeniyet turaly» zangha mynaday negizgi normalar engiziledi:

— tújyrymdamalyq apparat keneytiledi (kreativti industriyalardyng júmyskeri men subektisining anyqtamalary, sonday-aq esepke aludyn

onlayn-platformasy jәne qoldau retinde kreativti industriyalar subektilerining tizilimi engiziledi);

— kreativti industriyalar qúqyqtyq retteu salasyna engiziledi, mәdeny jәne kreativti qyzmet turaly erejeler naqtylanady;

— mәdeniyet salasyndaghy uәkiletti organnyng tizilimdi qalyptastyru jәne jýrgizu, memlekettik mәdeniyet úiymdarynyng mýlkin jalgha alu qaghidalaryn bekitu, sonday-aq memlekettik qosa qarjylandyru kezinde jeke investisiyalardy tartu monitoringi jónindegi qúzyreti aiqyndalady;

— әkimdikterge kreativti industriyalardaghy kәsipkerlik arqyly ózin-ózi tanytuy jәne talanttardy damytu ýshin jaghday jasau jóninde ókilettikter beriledi;

— kreativti industriya júmyskerlerining qúqyqtary bekitiledi (aqparatty qorghau, ýshinshi túlghalardy tartu, kәsiby birlestikterge qatysu, mәdeny úiymdargha qol jetkizu);

— úiymdastyrushylardyng sheteldik újymdar men oryndaushylardyng qatysuymen oiyn-sauyq mәdeniy-búqaralyq is-sharalardy ótkizudi olar ótkizilgenge deyin 30 júmys kýni búryn kelisu mindeti belgilenedi, kelisu tәrtibin uәkiletti organ aiqyndaydy;

Búdan bólek, «Kiynematografiya turaly» zangha mynaday normalar engiziledi:

— filimge prokattau kuәligin alugha ótinishti qarau merzimin 7-den

30 júmys kýnine deyin úlghaytu;

— uәkiletti organnyng zanda belgilengen belgilerdi anyqtau jәne filimdi kóruding jas sanatyn aiqyndau ýshin saraptama komissiyasynyng filimge prokatqa deyingi saraptama jýrgizui, sonday-aq múnday komissiyanyng úiymdastyrylu jәne júmys isteu tәrtibin aiqyndauy.

«Memlekettik jastar sayasaty turaly» zangha jastardy kreativti qyzmetke tartugha jәne onyng kreativti industriyalar salasyndaghy kәsipkerlik belsendiligin damytugha jәrdemdesuge, sonday-aq osy saladaghy jastar bastamalary men jobalaryn qoldau jónindegi sharalardy әzirleudi jәne iske asyrudy qamtamasyz etuge baghyttalghan normalar engiziledi.

Senator Ruslan Rýstemov Memleket basshysynyng tapsyrmasyna sәikes, býginde elimizding barlyq ónirinde kreativti ortalyqtar ashylghanyn eske saldy. Búl — kreativti industriyany tek iri qalalarda ghana emes, ónirlerde de naqty damytugha mýmkindik beredi.

— 2024 jyldan bastap kreativti industriyanyng jekelegen qyzmet týrleri ýshin 2-4% mólsherindegi arnayy bólshek salyq engizildi. Búl shara ózining tiyimdiligin kórsetti. Bir jyldyng ishinde sala subektilerining sany 17%-gha artty. Qazirgi kezde kreativti industriya salasynda 150 myngha juyq adam enbek etedi, al subektiler sany 46 mynnan asty. 2029 jylgha qaray salanyng jalpy ishki ónimdegi ýlesin 2%-gha deyin arttyru, eksport kólemin 115 mln AQSh dollaryna jetkizu jәne júmyspen qamtylghandar sanyn 180 myng adamgha deyin kóbeytu josparlanghan, — dedi deputat.

Ayta keteyik, byltyr kýzde kreativti industriyagha jatatyn qyzmet týrleri bekitildi.

Búghan deyin Preziydent Qasym-Jomart Toqaev TMD ayasynda Kreativti industriya qauymdastyghyn qúru bastamasyn kótergen edi.

Abai.kz