Konstitusiyalyq komissiyagha kelip týsken úsynystar múqiyat zerdelenip, Ata zang jobasyna qosymsha normalar engizildi. Búl turaly Konstitusiyalyq reformalar jónindegi komissiyanyng 11-shi otyrysynda Konstitusiyalyq Sot tóraghasynyng orynbasary Baqyt Núrmúhanov aitty.

«Konstitusiya jobasynyng 8-babynda menshikting eki nysany tanylady jәne teng qorghalady delingen. Olar – memlekettik jәne jeke menshik. Kóptegen úsynysta búl normanyng barlyq menshik nysandaryn qamtymaytyny aitylghan. Osylaysha, atalghan baptyng 1-tarmaghy «Qazaqstan Respublikasynda barlyq menshik týri tanylady, olargha kepildik beriledi jәne teng qorghalady» dep jazyldy», – dep týsindirdi spiyker.

Jobanyng 14-babynyng 2-tarmaghynda adam qúqyqtary men bostandyqtary әr adamgha tumysynan tiyesili, olar absolutti jәne olardan eshkim aiyra almaydy dep kórsetilgen. Kóptegen azamattar men mamandar búl normany kýsheytudi úsynyp, «adam qúqyqtary men bostandyqtary QR zannamasynyng mazmúny men qoldanyluyn aiqyndaydy» dep qosudy súraghan.

Búl úsynystar eskerilip, tarmaq «Adam qúqyqtary men bostandyqtary әr adamgha tumysynan tiyesili, olar absolutti jәne olardan eshkim aiyra almaydy, QR qoldanystaghy qúqyghynyng mazmúny men qoldanyluy osyghan qaray anyqtalady» dep jazylatyn boldy.

«14-baptyng 3-tarmaghynda Qazaqstan Respublikasy azamatynyng óz azamattyghyna oray qúqyqtary men mindetteri bar delingen. Azamattyq adamnyng memleketpen konstitusiyalyq-qúqyqtyq baylanysyn bildiredi. Demek, QR azamattary Konstitusiyada belgilengen qúqyqtardyn, bostandyqtar men mindetterding tolyq kólemine ie jәne zang aldynda ten. Atalghan baptyng 5-tarmaghy da naqtylandy. Ózgergen redaksiya boyynsha, adamnyng jәne azamattyng qúqyqtary men bostandyqtaryn iske asyru basqa túlghanyng qúqyqtaryn búzbaugha jәne bostandyqtaryn shektemeuge tiyis, konstitusiyalyq qúrylys negizderine, qoghamdyq tәrtipke, azamattardyng densaulyghy men qoghamnyng adamy bolmysyna núqsan keltirmeuge tiyis», – dedi ol.

Búdan bólek, Qúryltaydy taratu tetigin neghúrlym iykemdi әri ymyragha keludi kózdeytindey etu turaly úsynystar da eskerildi. Osyghan baylanysty «taratady» degen tújyrym «taratugha qúqyly» degen núsqamen auystyryldy.

«Jalpyhalyqtyq talqylau ýshin jariyalanghan Konstitusiya jobasynda búl ókilettikter imperativti týrde bekitilgen. Endi Respublika Preziydentining atalghan ókilettikterin dispozitivti formada tújyrymdap, qúqyq retinde bekitu úsynylady. Tiyisti ózgerister 46-baptyng 2), 4) jәne 8) tarmaqshalaryna, 57-baptyng 1-tarmaghyna jәne 62-baptyng 1 jәne 2-tarmaqtaryna engizildi», – dep týsindirdi Komissiya mýshesi.

Sonymen birge, kórsetilgen konstitusiyalyq normalarda Qúryltaydy taratugha shekteuler qoyylady. Tótenshe nemese soghys jaghdayy kezinde, Preziydent ókilettigining songhy alty aiynda, aldynghy taratudan keyingi bir jyl ishinde nemese Konstitusiyanyng 51-babynda belgilengen jaghdayda Qúryltaydy taratugha bolmaydy.

Abai.kz