كونستيتۋتسيالىق كوميسسياعا كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستار مۇقيات زەردەلەنىپ، اتا زاڭ جوباسىنا قوسىمشا نورمالار ەنگىزىلدى. بۇل تۋرالى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جونىندەگى كوميسسيانىڭ 11-ءشى وتىرىسىندا كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باقىت نۇرمۇحانوۆ ايتتى.

«كونستيتۋتسيا جوباسىنىڭ 8-بابىندا مەنشىكتىڭ ەكى نىسانى تانىلادى جانە تەڭ قورعالادى دەلىنگەن. ولار – مەملەكەتتىك جانە جەكە مەنشىك. كوپتەگەن ۇسىنىستا بۇل نورمانىڭ بارلىق مەنشىك نىساندارىن قامتىمايتىنى ايتىلعان. وسىلايشا، اتالعان باپتىڭ 1-تارماعى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا بارلىق مەنشىك ءتۇرى تانىلادى، ولارعا كەپىلدىك بەرىلەدى جانە تەڭ قورعالادى» دەپ جازىلدى»، – دەپ ءتۇسىندىردى سپيكەر.

جوبانىڭ 14-بابىنىڭ 2-تارماعىندا ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ءار ادامعا تۋمىسىنان تيەسىلى، ولار ءابسوليۋتتى جانە ولاردان ەشكiم ايىرا المايدى دەپ كورسەتىلگەن. كوپتەگەن ازاماتتار مەن ماماندار بۇل نورمانى كۇشەيتۋدى ۇسىنىپ، «ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى قر زاڭناماسىنىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋىن ايقىندايدى» دەپ قوسۋدى سۇراعان.

بۇل ۇسىنىستار ەسكەرىلىپ، تارماق «ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى ءار ادامعا تۋمىسىنان تيەسىلى، ولار ءابسوليۋتتى جانە ولاردان ەشكiم ايىرا المايدى، قر قولدانىستاعى قۇقىعىنىڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋى وسىعان قاراي انىقتالادى» دەپ جازىلاتىن بولدى.

«14-باپتىڭ 3-تارماعىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتىنىڭ ءوز ازاماتتىعىنا وراي قۇقىقتارى مەن مiندەتتەرى بار دەلىنگەن. ازاماتتىق ادامنىڭ مەملەكەتپەن كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق بايلانىسىن بىلدىرەدى. دەمەك، قر ازاماتتارى كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن قۇقىقتاردىڭ، بوستاندىقتار مەن مىندەتتەردىڭ تولىق كولەمىنە يە جانە زاڭ الدىندا تەڭ. اتالعان باپتىڭ 5-تارماعى دا ناقتىلاندى. وزگەرگەن رەداكتسيا بويىنشا، ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن ىسكە اسىرۋ باسقا تۇلعانىڭ قۇقىقتارىن بۇزباۋعا جانە بوستاندىقتارىن شەكتەمەۋگە تيiس، كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس نەگىزدەرىنە، قوعامدىق تارتىپكە، ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعى مەن قوعامنىڭ ادامي بولمىسىنا نۇقسان كەلتiرمەۋگە تيiس»، – دەدى ول.

بۇدان بولەك، قۇرىلتايدى تاراتۋ تەتىگىن نەعۇرلىم يكەمدى ءارى ىمىراعا كەلۋدى كوزدەيتىندەي ەتۋ تۋرالى ۇسىنىستار دا ەسكەرىلدى. وسىعان بايلانىستى «تاراتادى» دەگەن تۇجىرىم «تاراتۋعا قۇقىلى» دەگەن نۇسقامەن اۋىستىرىلدى.

«جالپىحالىقتىق تالقىلاۋ ءۇشىن جاريالانعان كونستيتۋتسيا جوباسىندا بۇل وكىلەتتىكتەر يمپەراتيۆتى تۇردە بەكىتىلگەن. ەندى رەسپۋبليكا پرەزيدەنتىنىڭ اتالعان وكىلەتتىكتەرىن ءديسپوزيتيۆتى فورمادا تۇجىرىمداپ، قۇقىق رەتىندە بەكىتۋ ۇسىنىلادى. ءتيىستى وزگەرىستەر 46-باپتىڭ 2), 4) جانە 8) تارماقشالارىنا، 57-باپتىڭ 1-تارماعىنا جانە 62-باپتىڭ 1 جانە 2-تارماقتارىنا ەنگىزىلدى»، – دەپ ءتۇسىندىردى كوميسسيا مۇشەسى.

سونىمەن بىرگە، كورسەتىلگەن كونستيتۋتسيالىق نورمالاردا قۇرىلتايدى تاراتۋعا شەكتەۋلەر قويىلادى. توتەنشە نەمەسە سوعىس جاعدايى كەزىندە، پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ سوڭعى التى ايىندا، الدىڭعى تاراتۋدان كەيىنگى ءبىر جىل ىشىندە نەمەسە كونستيتۋتسيانىڭ 51-بابىندا بەلگىلەنگەن جاعدايدا قۇرىلتايدى تاراتۋعا بولمايدى.

Abai.kz