Sanae Takaychiyding qatang pozisiyasyna tap bolghan Qytay birneshe baghytta qysym kórsetudi jalghastyruda.

Songhy onjyldyqtarda Qytay men Japoniya arasyndaghy daular tarihy shaghymdargha baylanysty keyde tuyndaghanymen, búl jolghy jaghday mýlde basqasha bolyp otyr.

Japoniyadaghy Strategiyalyq zertteuler institutynyng tóraghasy Robert Uord Qytaydyng qysym kórsetu kýsh-jigerin «keng auqymdy» dengeyge deyin keneytkenin atap ótedi.

Ol búl shashyranqy, tómen qarqyndy qysym Qytaydyng Tayvani mәselesindegi «súr aimaq soghysyna» úqsas ekenin, onyng maqsaty «qarsylasyn sharshatugha jәne shyn mәninde qalypty emes nәrseni qalypqa keltiruge» baghyttalghanyn aitady.

Diplomatiyalyq túrghydan Qytay Birikken Últtar Úiymyna narazylyq bildirip, Japoniya men Ontýstik Koreyamen ýshjaqty sammitti keyinge qaldyrdy.

Qytay sonymen qatar basqa taraptardy daugha tartugha tyrysyp, Úlybritaniya men Fransiyany Qytay jaghyna shyghugha, odaqtastary Resey men Soltýstik Koreyany Japoniyany aiyptaugha shaqyruda.

Ótken apta sonynda Qytaydyng syrtqy ister ministri Van Y Munhen qauipsizdik konferensiyasynda batys kóshbasshylarymen sóilesip, Ekinshi dýniyejýzilik soghys kezindegi Japoniyanyng agressiya tarihyn keltirip, Takaychiyding sózderin «óte qauipti qadam» dep atady.

Áskery túrghydan Japoniya Qytaydyng Japon araldaryna jaqyn jerde drondar men әskery kemeler jibergenin jәne onyng joyghysh úshaqtary japon úshaqtaryn nysanagha alghanyn mәlimdedi. Japon jәne Qytay jaghalau kýzetining kemeleri dauly Dyaongydao araldarynyng (japon tilinde Senkaku araldary) manynda bir-birimen qaqtyghysty, al ótken aptada Japoniya biyligi qytaylyq balyq aulaytyn qayyqty tәrkiledi.

Biraq Qytaydyng basty maqsaty Japoniyanyng ekonomikasyn nysanagha alghysy keletini anyq.

Beyjing Japoniyagha siyrek kezdesetin jer elementteri men manyzdy miyneraldardy qosa alghanda, qos maqsatty tehnologiyalardyng eksportyna shekteuler qoydy, búl ekonomikalyq mәjbýrleu týri retinde qarastyrylady.

Qytay sonymen qatar óz azamattaryn Japoniyagha oqudan nemese sayahattaudan saqtandyrdy jәne Japoniyagha 49 úshu baghytyn toqtatty, búl turister sanynyng azangyna jәne keybir qorlardyng tómendeuine әkeldi. Resmy derekterge sәikes, Qytay azamattary Japoniyagha keletin barlyq sheteldik turisterding tórtten bir bóligin qúraydy.

Baqylaushylar shiyelenis azayghannyng ózinde, qarym-qatynastar búrynghydan da joghary dengeyde qaluy mýmkin degen pikirmen kelisedi.

Lini Biyin men Goviranyng taldauy búl joly shiyelenisti azaytu ekitalay ekenin kórsetedi; Qytay qazir kýshtirek jәne «Tayvani Qytaydyng negizgi mýddelerining ortalyghynda, búl Beyjinning búrynghygha qaraghanda qatal ústanym ústanuyna mýmkindik beredi».

Saylau aldynda Takaichy Japoniyanyng qorghanys shyghyndaryn JIÓ-ning 2%-yna deyin josparlanghan merzimnen eki jyl búryn jetkizuge, 2026 jyldyng sonyna deyin negizgi qauipsizdik strategiyalaryn qayta qaraudy ayaqtaugha jәne ekonomikalyq yntalandyru paketin mýmkindiginshe tezirek iske qosugha uәde berdi.Ótken apta sonynda AQSh pen Japoniya sheneunikteri Munhen qauipsizdik konferensiyasy ayasynda kezdesti, onda AQSh Memlekettik hatshysy Marko Rubio men Japoniyanyng syrtqy ister ministri Toshimisu Motegy AQSh-Japoniya ekijaqty qarym-qatynasyn qayta rastady.

Sanae Takaychy nauryz aiynda Tramppen qayta kezdesu ýshin Vashingtongha barady dep josparlanuda, búl sapar Tramptyng Qytaygha saparynan búryn jasalghan.

Uord Qytay qysymdy kýsheyte bergen sayyn, Tokio AQSh-pen bólisetin qorghanys mindetterin «eki esege arttyruy» jәne «AQSh-tyng birtindep әlsiremeuin jәne aimaqqa nazaryn joghaltpauyn qamtamasyz etu ýshin AQSh-pen tyghyz júmys isteui» mýmkin ekenin mәlimdedi.

Abai.kz