Qazaqstan Respublikasynyng jana Konstitusiyasy jobasy elding sayasy jýiesin janartugha, biylik tarmaqtary arasyndaghy tepe-tendikti nyghaytugha jәne azamattardyng qúqyqtaryn qorghaudy kýsheytuge baghyttalghan. Búl turaly Mәjilis deputaty Ábutәlip Mutәli mәlimdedi.

Deputattyng aituynsha, jana Konstitusiya jobasy memlekettik basqaru jýiesin jetildirip, demokratiyalyq instituttardy kýsheytetin manyzdy qújat bolmaq.

«Jana Konstitusiyasy jobasy – elimizding sayasy jýiesin janartatyn, biylik tarmaqtarynyng tepe-tendigin nyghaytatyn jәne azamattardyng qúqyqtaryn kýsheytetin manyzdy qújat», – dedi Ábutәlip Mutәli.

Onyng aituynsha, jana redaksiyada halyq biyligining róli naqty kýsheytiledi. Konstitusiya jobasynda halyq memlekettik biylikting birden-bir qaynar kózi әri egemendikting iyesi retinde aiqyn kórsetiledi.

«Jana redaksiyada búl qaghida naqtyraq bekitilip, “halyq – egemendik iyesi” dep aiqyn jazylady. Memleket atynan әreket etu qúqyghy tek Preziydent pen Qúryltaygha berilip, ózge organdargha ókilettik tek Konstitusiya men zang sheginde ghana beriledi. Búl biylikti iyemdenip ketuge qarsy qosymsha konstitusiyalyq saqtandyrghysh», – dedi deputat.

Mutәli jana Konstitusiya jobasyndaghy manyzdy janalyqtardyng biri retinde Qúryltay institutynyng engiziluin atap ótti. Onyng aituynsha, Qúryltay zang shygharu biyligin jýzege asyratyn joghary ókildi organ bolady.

«Qúryltay 145 deputattan túrady jәne barlyghy birtútas jalpyúlttyq saylau okrugi boyynsha proporsionaldy ókildik jýiemen saylanady. Búl sayasy partiyalardyng jauapkershiligin arttyryp, saylaushylardyng dauysy әdil proporsiyada kórinis tabuyna mýmkindik beredi», – dedi ol.

Sonymen birge joba azamattardyng negizgi qúqyqtary men bostandyqtaryn keneytudi kózdeydi. Mysaly, jeke ómirge qol súqpau, otbasy qúpiyasyn saqtau jәne derbes derekterdi qorghau qúqyqtary naqty kórsetilgen.

«Jeke ómirge, otbasy qúpiyasyna jәne derbes derekterdi, sonyng ishinde sifrlyq tehnologiyalar arqyly óndeletin mәlimetterdi qorghau qúqyghy konstitusiyalyq dengeyde bekitiledi. Búl qazirgi sifrlyq dәuir ýshin asa manyzdy kepildik», – dedi deputat.

Sóz erkindigi, ghylymy jәne shygharmashylyq erkindik te Konstitusiya jobasynda keninen qarastyrylghan. Sonymen qatar soghysqa, zorlyq-zombylyqqa, etnostyq jәne diny óshpendilikke shaqyrugha qatang shekteuler engiziledi.

Mutәli azamattardyng qúqyqtaryn qorghau kepildikteri de kýsheytiletinin aitty. Atap aitqanda, sot sheshiminsiz adamdy úzaq uaqyt ústaugha bolmaytyny jәne ústalghan sәtten bastap advokat kómegin paydalanu qúqyghy naqty bekitiledi.

Deputattyng aituynsha, jana Konstitusiya әleumettik memleket qaghidatyn da kýsheytedi. Negizgi zanda adamnyng ómiri, qúqyqtary men bostandyqtary memleketting eng joghary qúndylyghy retinde aiqyndalady.

«Azamattardyng densaulyq saqtaugha qúqyghy, zanda belgilengen kólemde tegin medisinalyq kómek alu mýmkindigi, sonday-aq mindetti jәne tegin orta bilim alu kepildikteri konstitusiyalyq dengeyde bekitiledi», – dedi ol.

Mәjilis deputatynyng pikirinshe, jana Konstitusiya qoldanystaghy negizgi qaghidattardy saqtay otyryp, olardy qazirgi zaman talaptaryna say janghyrtady.

«Búl qújat bir jaghynan qoldanystaghy Konstitusiyanyng irgetastyq qaghidattaryn saqtaydy, ekinshi jaghynan XXI ghasyr talaptaryna say janghyrtady. Sondyqtan Konstitusiya jobasyn qoldau – Qazaqstandy qúqyqtyq, әdiletti jәne zamanauy memleket retinde nyghaytu jolyndaghy manyzdy qadam», – dep aitty Ábutәlip Mutәli.

Abai.kz