Oljas Bektenov densaulyq saqtau jýiesin jetildiru mәseleleri boyynsha kenes ótkizdi

Suret: primeminister.kz saytynan alyndy.

Premier-ministr Oljas Bektenov konstitusiyalyq reforma ayasynda jәne Memleket basshysynyng Últtyq qúryltaydyng V otyrysynda qoyghan mindetterine sәikes, mindetti әleumettik medisinalyq saqtandyru jýiesin jetildiru mәseleleri jóninde kenes ótkizdi.

Kenesti ashqan Premier-ministr jalpyhalyqtyq referendumda qabyldanghan jana Konstitusiyada memleketting negizgi qaghidaty retinde adamgha baghdarlanghan sayasattyng bekitilgenin atap ótti. Búl qabyldanatyn barlyq sheshim eng aldymen azamattar ýshin naqty nәtiyjege baghyttaluy tiyis ekenin bildiredi.

Memleket basshysy aiqyndaghan basym mindetterding biri – әleumettik salany, onyng ishinde densaulyq saqtau jýiesin janghyrtu. Sonday-aq mindetti әleumettik medisinalyq saqtandyru jýiesining ashyqtyghyn qamtamasyz etip, halyqqa kórsetiletin qyzmet sapasyn arttyru qajet.

«Memleket basshysy Últtyq qúryltay otyrysynda últ densaulyghyna bólinetin qarajattyng jymqyryluyn basty mәsele retinde atap ótti. Últ saulyghyna baghyttalghan qarjynyng jymqyryluy – mýldem aqylgha syimaytyn jaghday. Osyghan baylanysty birqatar jýieli sheshimder qabyldandy. Qor Qarjy ministrligining qaramaghyna berildi. Búl qoldanystaghy olqylyqtardy jonggha, jalghan esepter men qújattardy búrmalaudyng aldyn alugha jәne qatang qarjylyq baqylaudy qamtamasyz etuge mýmkindik beredi. Budjetten bólinetin әr tengening arnayy medisinalyq qyzmet, dәrilik zat nemese medisinalyq qúrylghy týrinde naqty azamatqa deyin jetui aldaghy júmystyng negizgi qaghidaty boluy tiyis. Barlyq shyghyn tolyq ashyq әri olardyng óz sifrlyq izi boluy qajet. Onsyz biz densaulyq saqtau jýiesine degen senimdi qamtamasyz ete almaymyz. Qordy transformasiyalau nәtiyjesinde tiyimsiz shyghyndardy, eng aldymen dәrilik zattardy satyp alu salasynda qysqartu; budjettik josparlaudy neghúrlym dәlirek jýrgizu jәne demografiyalyq ózgeristerdi eskeru arqyly dәri-dәrmek jetkizudegi irkilister mәselesin sheshu; prosesterdi avtomattandyrugha kóshu arqyly Qor qúrylymyn ontaylandyru siyaqty maqsattargha qol jetkizilui tiyis», — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Qor Qarjy ministrligining qaramaghyna berilgen kýnnen beri atqarylghan júmystar barysy qaralyp, MÁMS jýiesin transformasiyalaudyng jana tәsilderi talqylandy.

Suret: primeminister.kz saytynan alyndy.

Premier-ministrge qarjy ministri Mәdy Takiyev qabyldanyp jatqan institusionaldy sharalar turaly bayandady. MÁMS jýiesi shenberinde jyl sayyn shamamen 3,4 trln tenge qayta bólinedi. Qarjy ministrligi qarajatty basqarudy ontaylandyrugha jәne onyng tiyimdiligin arttyrugha, erikti medisinalyq saqtandyru kólemin «kólenkeden» shygharugha, halyqqa medisinalyq kómekting ýzdiksizdigin qamtamasyz etuge baghyttalghan basqa da birqatar zangha týzetuler әzirledi.

Suret: primeminister.kz saytynan alyndy.

«Áleumettik medisinalyq saqtandyru qory» KeAQ basqarma tóraghasy Gýlmira Sabdenbek MÁMS jýiesine jýrgizilgen taldau nәtiyjeleri turaly bayandady. Birtútas basqaru ýderisining joqtyghy jәne júmystardyng nauqas pen jalpy densaulyq saqtau jýiesining týpkilikti nәtiyjelerine emes, eng aldymen kórsetilgen qyzmetter kólemine baghdarlanuy basty mәsele ekeni atap ótildi.

Atalghan mәselelerdi sheshu ýshin Qor tarapynan songhy 1,5 ay ishinde keshendi sharalar qabyldandy. Atap aitqanda:

jýiening shyghystary men qarjylyq mindettemeleri qúrylymyn taldau negizinde qarjy aghyndaryn baqylau kýsheytildi;
medisinalyq kómek kólemin limitteu, medisinalyq qyzmetterdi tóleu jәne avanstau tәsilderi qayta qaraldy;
josparlau, monitoring jәne satyp aludy qosa alghanda, negizgi qarjylyq ókilettikterdi ortalyqtandyru bastaldy;
Qordyng úiymdyq qúrylymy ontaylandyryldy jәne alayaqtyq әreketterding aldyn alugha arnalghan baqylau kontury qúryldy;
anomaliyalar men auytqulardy anyqtau maqsatynda analitikalyq monitoring jýiesine JY engizu bastaldy;
Qordyn, Densaulyq saqtau jәne Qarjy ministrlikterinin, sonday-aq medisinalyq úiymdardyng aqparattyq jýielerin integrasiyalau júmystary jýrgizilude.

Premier-ministrge operasiyalyq qarjylandyrudan strategiyalyq әri ziyatkerlik basqarugha kóshu maqsatynda әzirlengen MÁMS 2.0 jana modeli tanystyryldy. Jana arhiytekturagha sәikes, Qor tek qyzmetterge aqy tóleumen shektelmey, býkil densaulyq saqtau jýiesining damuyn boljau, baqylau, taldau jýrgizu jәne onyng túraqtylyghyn qamtamasyz etu funksiyalaryn da atqarady.

Reformanyng tórt negizgi baghyty belgilendi, olardyng ishinde:

Aktuarlyq basqaru demografiyany, auru týrlerin jәne medisinalyq tehnologiyalardyng damuyn eskere otyryp, qarjylyq mindettemelerding jýzege asuyn úzaqmerzimdi boljau tәsilin engizudi kózdeydi. Búl tengerimsizdikterdi aldyn ala anyqtaugha, qarjylandyru parametrlerin týzetuge jәne Qazaqstannyng densaulyq saqtau jýiesining úzaqmerzimdi túraqtylyghyn qamtamasyz etuge mýmkindik beredi.
Tәuekelge baghdarlanghan modeli boyynsha elimizding barlyq medisinalyq úiymdaryn senim, baqylau, qauyp degen ýsh sanatqa bólip, olardyng qyzmetin integraldy tәuekel-skoring boyynsha baghalau josparlanuda. Adal medisinalyq qyzmet kórsetushiler jenildetilgen rejimde júmys istey alady, al búryn zanbúzushylyqtar anyqtalghan úiymdar kýsheytilgen baqylau men auditke alynady.
Sifrlyq antifrod-qadaghalau – búl jalghan tirkeulerdi, qyzmetterding qaytalanuyn, negizsiz gospitalizasiyalaudy, kólemderding jasandy ósuin jәne taghy da basqa jayttardy avtomatty týrde anyqtaugha mýmkindik beretin analitikalyq jýie. Halyqaralyq tәjiriybege sәikes, ol densaulyq saqtau jýiesining tiyimsiz shyghyndaryn orta eseppen 5-10%-gha tómendetedi.
Birynghay sifrlyq arhiytektura josparlaudan bastap medisinalyq kómekke aqy tóleuge deyingi qarjylandyrudyng barlyq prosesterin biriktiredi, onda aqsha aghyndary tolyq qadaghalanady. Múndaghy negizgi element – sifrlyq tengeni paydalanu. Qor «SK-Farmasiyamen» birlesip ony dәrilik zattardy satyp alu salasynda qoldanu boyynsha júmysty bastady.

Sonday-aq Premier-ministrge MÁMS-ting jana arhiytekturasynyng tehnologiyalyq negizi jәne «sifrlyq qalqany» bolyp sanalatyn Qalqan jana sifrlyq platformasynyng funksionaldyq mýmkindikteri tanystyryldy.

Suret: primeminister.kz saytynan alyndy.

Aqparattyq-esepke alu ortalyghynyng basshysy Janasyl Ospanovtyng aituynsha, platforma qarjylandyru prosesterin tolyq sifrlandyrudy, medisinalyq aqparat jýielerimen (AJ) integrasiyalaudy, barlyq basqaru sheshimderin taldamalyq sýiemeldeudi jәne pasiyentter men klinikalardy qoldaudy qamtamasyz etedi.

Mәselen, pasiyent dengeyinde Qalqan jýiesinde qyzmetter, gospitalizasiyalar, taldaular, taghayyndaular, medisinalyq shyghystar, MÁMS, TMKKK boyynsha shyghyndardy bólu boyynsha aqparat jinaqtalady. Qazirgi uaqytta búl derekterding barlyghy bytyranqy, sol sebepti pasiyent kóp rette ózine qatysty ahualdyng tolyq sipatyn kóre almaydy. Qalqan pasiyentting birynghay derekter tizbegin qamtamasyz etedi. Sonymen qatar azamattar sәikessizdikter turaly habarlaugha mýmkindik alady. Búl «halyqtyq baqylau» mehanizmin qúrugha mýmkindik beredi.

Al medisinalyq mekemeler dengeyinde platforma resurstar, infraqúrylymdar, kadr tapshylyghy, auytqular, qarjy siyaqty jәne taghy da basqa mәlimetterdi taldaydy. Osy derekter negizinde tәuekelderdi keshendi týrde baghalay otyryp, olardy joy boyynsha úsynymdardy avtomatty týrde әzirleydi. Osylaysha ol eldegi barlyq medisinalyq úiymdardyng reytingin kezen-kezenimen qalyptastyrady. Odan bólek, Qalqan qoldanystaghy shekteuler men basymdyqtardy eskere otyryp, budjetti ýilestire basqarudy qamtamasyz etedi.

Qor sarapshylarynyng esepteulerine sәikes, engiziletin innovasiyalardyng әleuetti ekonomikalyq әseri 200 mlrd tengeden asady. Reforma medisinalyq qyzmetterdi qarjylandyru men onyng sapasynyng aiqyndyghyn jәne tolyq qadaghalanuyn, medisina qyzmetkerlerine týsetin jýktemening tómendeuin qamtamasyz etedi, búl óz kezeginde jalpy densaulyq saqtaudyng býkil jýiesine ong әser etedi.

Kenes qorytyndysy boyynsha Oljas Bektenov úsynylghan tәsilderdi maqúldap, memlekettik organdar men vedomstvolargha birqatar tapsyrma berdi.

Ádilet, Últtyq ekonomika jәne Densaulyq saqtau ministrlikteri osy jyldyng 25 nauryzyna deyin Qor qyzmetin jetildiru boyynsha týzetuler engizui tiyis.

Qarjy ministrligi Densaulyq saqtau, Ádilet, Últtyq ekonomika ministrlikterimen birlesip, biylghy 31 nauryzgha deyin memleketting jyl sayynghy jarnasy mólsherin respublikalyq budjet qarajatynan alynghan investisiyalyq kiris somasynan aspaytyn somagha qysqartu boyynsha, sonday-aq TMKKK men MÁMS-ti qarjylandyru ýshin qordyng jinaqtalghan aktivterin paydalanu jóninde naqty úsynystar berui qajet.

Al Astana, Almaty, Shymkent qalalary men barlyq ónir әkimderi, sonday-aq Densaulyq saqtau ministrligi 2026 jyldyng 15 sәuirine deyin MÁMS jәne TMKKK shenberinde qyzmet kórsetetin medisinalyq úiymdardyng Qalqan jýiesine kóshuin qamtamasyz etui kerek.