Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng Últtyq qúryltaydyng V otyrysynda bergen tapsyrmalaryn oryndau shenberinde Ýkimet «Kómir generasiyasyn damytu» jónindegi últtyq jobany bekitti.

Tiyisti Qaulygha Premier-ministr Oljas Bektenov qol qoydy, dep habarlaydy Ýkimetting baspasóz qyzmeti.

Qújat Qazaqstannyng 2030 jylgha deyingi energetikalyq qauipsizdigining strategiyasyn aiqyndaydy, sonday-aq, industriyalandyru jәne sifrlyq ekonomikany damytu barysynda qajettiligi birneshe ese arta týsetin bazalyq quattardyng tapshylyghyn jonggha baghyttalghan.

IT-sektordyng ósui, derekter ortalyqtaryn qúru jәne jasandy intellektini engizu túraqty bazalyq jýktemeni qajet etedi, al ony tek janartylatyn energiya kózderining bir ózi qamtamasyz ete almaydy.

Últtyq jobada 7,8 GVt quat kózin engizu jәne janartu qarastyrylghan. Segiz jana energiya óndiru kózin salu josparlanghan, onyng ishinde Ekibastúz (2 640 MVt), Kurchatov (700 MVt) jәne Jezqazghandaghy (500 MVt) iri nysandar, sonday-aq Kókshetau, Semey jәne Óskemendegi zamanauy JEO-lar bar. Sonymen qatar Aqsu GRES, Ekibastúz GRES-2 jәne Qaraghandy energiya torabyn qosa alghanda, júmys istep túrghan 11 stansany tereng janghyrtu bastalady. Búl júmystar saladaghy negizgi jabdyqtardyng tozu dengeyin 2030 jylgha deyin 12,6%-gha tómendetuge mýmkindik beredi.

Jobalardy jýzege asyru budjetten tys qarajatqa, yaghny investisiyalar tartu jolymen oryndalady. Investisiyalardyng jalpy kólemi – 7,5 trln tengeden astam.

Memleket basshysynyng tapsyrmalaryn oryndau shenberinde Últtyq jobada ekologiyagha jәne «taza kómir» tehnologiyalaryn engizuge erekshe nazar audarylyp otyr. Endi janadan salynatyn qúrylystar tek qana zamanauy tehnologiyalyq sheshimderdi qoldana otyryp jýrgiziletin bolady. Búl tiyimdilikting standartty kórsetkishterden joghary boluyn qamtamasyz etedi jәne qaldyqtardyng ýlesin aitarlyqtay azaytady. Múnday jobalar joghary tehnologiyalyq elektr sýzgilerin ornatudy, azot totyqtaryn katalitizatorlyq jolmen qalpyna keltiru jýielerin qoldanudy jәne gazdardy dymqyl jolmen kýkirtten aryltudy kózdeydi. Búl sharalar halyqaralyq standarttargha jәne «eng ýzdik qoljetimdi tehnologiyalardy» (QDT) qoldanu talaptaryna sәikes qaldyqtar konsentrasiyasyn tómendetuge mýmkindik beredi.

Jobanyng әleumettik blogy kadrlyq ótkir problemalardy sheshuge baghyttalghan. Jana júmys oryndaryn qúru, onyng ishinde 4,5 myngha juyq túraqty júmys oryndaryn ashu qarastyrylghan jәne auqymdy әleumettik qoldaudy iske qosu kózdelip otyr. «Otbasy bankimen» birlesip kómir elektr stansalarynyng qyzmetkerleri ýshin jenildikti ipoteka engiziledi. Odan bólek salalyq joghary oqu oryndarynyng bazasynda mamandardyng biliktiligin jýieli týrde arttyru josparlanghan.

Atalghan joba janarghan energiya jýiesining túraqty júmysyn jolgha qong maqsatynda óndirushi jәne kólik salalarymen ýilestirilgen. 2030 jylgha qaray energetikalyq maqsattaghy kómirge qosymsha súranys jylyna shamamen 20 mln tonnany qúraydy. Ol ýshin Últtyq joba ashyq vagondar parkin keneytudi (tәuligine qosymsha 600 birlik), temirjol infraqúrylymyn janghyrtudy jәne ishki qajettilikter ýshin otyn tasymaldaudyng boljamdy tariftik dәlizderin engizudi kózdeydi.

Nәtiyjesinde, Últtyq jobany jýzege asyru Qazaqstangha energetikalyq egemendigin nyghaytyp, el aumaghynda qazandyq agregattaryn, transformatorlar men avtomattandyru jýielerin óndirudi yntalandyra otyryp, otandyq mashina jasau salasynda mulitiplikativtik әser tudyrugha mýmkindik beredi. Osylaysha, kómir generasiyasy úzaq merzimdi ekonomikalyq ósim ýshin qajetti bazany qamtamasyz etetin joghary tehnologiyalyq jәne ekologiyalyq jauapty sektorgha ainalady.

Abai.kz