Júma, 17 Sәuir 2026
Abay.tv 815 0 pikir 15 Sәuir, 2026 saghat 14:48

Qazaqstan men Týrkiya: Ortaq basymdyq – Orta dәlizdi damytu!

Suret: QR Ýkimetining telegram arnasynan alyndy.

Týrkiya men Qazaqstan týrli salalardaghy yntymaqtastyqty damytu turaly qújattargha qol qoydy...

Qazaqstangha júmys saparymen kelgen Týrkiya viyse-preziydenti Jevdet Yylmaz sauda-ekonomikalyq yntymaqtastyq jónindegi Qazaqstan-Týrkiya ýkimetaralyq komissiyasynyng 14-shi otyrysyna qatysty.

Is-shara barysynda memleket basshylary dengeyinde qol jetkizilgen uaghdalastyqtargha sәikes, tauar ainalymynyng kólemin odan әri arttyru maqsatynda ekijaqty is-qimyl әleuetin ashu sharalary qaraldy.

Qazaqstan premier-ministri Oljas Bektenov Týrkiya respublikanyng negizgi bes sauda seriktesining biri ekenin atap ótip, ótken jyly elder arasyndaghy tauar ainalymy 9%-gha óskenin aitty.

Qazaqstan men Týrkiyanyng memlekettik organdary basshylarynyng qatysuymen ótken Ýkimetaralyq komissiyanyng otyrysynda sauda, investisiyalar, ónerkәsip, kólik jәne logistika, energetika, sifrlandyru jәne jasandy intellekt, auyl sharuashylyghy, densaulyq saqtau, sonday-aq mәdeniy-gumanitarlyq ózara is-qimyl salasyndaghy ekijaqty yntymaqtastyqtyng keng auqymdy mәseleleri qaraldy.

«Bizding memleketterimizding basshylary Qasym-Jomart Toqaev pen Rejep Tayyp Erdoghannyng shynayy dostyghy jaqsy dәstýrge jәne ekijaqty qarym-qatynastardyng berik irgetasyna ainaldy. Bizding sauda-ekonomikalyq jәne investisiyalyq baylanystarymyz qarqyndy damyp keledi. Týrkiya – Qazaqstannyng bes negizgi sauda seriktesining biri. Elder arasyndaghy tauar ainalymy ótken jyly 9%-gha artty. Onyng ishinde Qazaqstan tauarlarynyng eksport kólemi 17%-dan astam ósip, $3,9 mlrd-qa jetti. Qazaqstan Ýkimeti saudany әrtaraptandyrugha, ony shiykizattan qosylghan qúny joghary ónimge auystyrugha baghyttalghan birlesken júmys jýrgizuge mýddeli», — dep atap ótti Qazaqstan Respublikasynyng Premier-ministri Oljas Bektenov.

«Týrkiya men Qazaqstan – tek dos jәne bauyrlas memleketter ghana emes, sonymen birge ortaq tarih pen mәdeniyet baylanystyratyn strategiyalyq seriktester. Bizding yntymaqtastyghymyzdyng joghary dengeyine qol jetkizude preziydentterimiz — Rejep Tayyp Erdoghan men Qasym-Jomart Toqaevtyng sheshushi әreketteri men ortaq kózqarasy ýlken ról atqardy. Ýkimetaralyq komissiyanyng býgingi otyrysyn biz aldaghy uaqyttardaghy sauda-ekonomikalyq qatynastarymyzdyng Jol kartasyn qalyptastyratyn strategiyalyq konsulitasiyalardyng negizi retinde qarastyramyz», — dep atap ótti Týrkiya Respublikasynyng viyse-preziydenti Djevdet Yylmaz.

QAZAQSTAN MEN TÝRKIYa: ALYS-BERISTING AUANY QALAY?

Qazaqstan tarapy jana birlesken jobalardy jýzege asyru shenberinde ónerkәsiptik platformalar men memlekettik qoldau qúraldaryn úsynugha dayyn ekendigin atap ótti. Ótken jyly ekonomikagha shamamen $390 mln týrik investisiyasy tartyldy, nebәri 20 jyl ishinde búl soma $6 mlrd-tan asty. Býginde qúrylys, jenil ónerkәsip, metallurgiya, AÓK ónimderin tereng óndeu, kólik jәne logistika, farmasevtika óndirisi, elektrondyq aspaptar jәne taghy da basqa salalarda jalpy somasy $4 mlrd bolatyn 98 investisiyalyq joba iske qosyldy. Odan bólek $3,9 mlrd bolatyn taghy 50 joba jýzege asyryluda. 2025 jyldyng qorytyndysy boyynsha Qazaqstan men Týrkiya arasyndaghy temirjol arqyly jýk tasymaly 6,4 mln tonnany qúrap, 2024 jylmen salystyrghanda 35%-gha artty. Transkaspiy halyqaralyq kólik baghyty boyynsha tasymal kólemi 4 mln tonnadan asty.

ORTAQ BASYMDYQ - ORTA DÁLIZ!

Ortaq basymdyq – Orta dәlizdi damytu jәne osy baghytta infraqúrylymdy janghyrtu, «tar» uchaskelerdi jon, porttyq jәne terminaldyq quattardy keneytu, sifrlyq sheshimderdi engizu jәne tariftik sayasatty ýilestiru boyynsha birlesken júmystar jýrgizu. Qabyldanghan sharalardyng nәtiyjesinde búl baghyt boyynsha jýk aghyny 7 jylda 5 esege ósti, jetkizu merzimi 13 kýnge deyin qysqardy.

Óz kezeginde Jevdet Yylmaz yntymaqtastyqty damytu boyynsha qabyldanyp jatqan qadamdardyng arqasynda taraptar jaqyn arada ekijaqty sauda kólemin 15 milliard dollargha jetkizudi josparlap otyrghanyn mәlimdedi.

Sonymen qatar, Agroónerkәsip kesheninde ótken jyly tauar ainalymy 25%-dan astamgha artyp, $360 mln-gha jetti. Uәkiletti organdar men Qazaqstan men Týrkiya biznesi arasynda agrotehnologiya jәne saqtandyru salasynda tәjiriybe almasu jolgha qoyylghan. Otyrys barysynda qatysushylar eksporttyq assortiymentti keneytu jәne qosylghan qúny joghary jana birlesken ónim óndirisin iske qosu arqyly tauar ainalymyn әrtaraptandyrudyng ózektiligin atap ótti. Sonymen qatar biday, jasymyq, jemshóp jәne mayly daqyldar boyynsha qazaqstandyq eksport kólemin odan әri úlghaytu maqsatynda veterinariya jәne fitosanitariya salasynda birlesken júmys qajettigi atap ótildi.

Múnay-gaz salasynda, geologiyalyq barlau jәne basqa da iri birlesken jobalardy jýzege asyru arqyly energetikalyq әriptestikti damytu mәseleleri qaraldy. Týrkiya aumaghy arqyly ótetin jәne qazaqstandyq múnaydy tasymaldaytyn «Baku – Tbilisy – Djeyhan» qúbyry infraqúrylymynyng strategiyalyq manyzy atap ótildi. Energetika, kómir jәne ózge de salalarda innovasiyalar engizu boyynsha tәjiriybe almasu eki el arasyndaghy yntymaqtastyqty sapaly jana dengeyge kóteredi.

Týrki memleketteri úiymy shenberinde Qazaqstan men Týrkiya ózge eldermen birlesip, Kiyberqauipsizdik jónindegi kenes pen CubeSat-12u jerserigin әzirleu baghytynda birlesken júmys jýrgizude. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng el ekonomikasyn sifrlandyru jәne jasandy intellekt tehnologiyalaryn keninen engizu jónindegi bastamalaryna erekshe nazar audaryldy. IT-bilim beru, finteh, kiyberqauipsizdik jәne elektrondyq qyzmetter salasyndaghy birlesken jobalardyng әleueti atap ótildi. Astana qalasynda Ortalyq Aziyadaghy eki iri superkompiuterlik klaster iske qosylyp, Alem.ai halyqaralyq jasandy intellekt ortalyghy ashyldy. Sonymen qatar investorlar men seriktesterge quattar, infraqúrylym jәne arnayy salyq jenildikteri úsynylatyn «Derekterdi óndeu ortalyqtary alqaby» jobasy jýzege asyryluda.

Densaulyq saqtau salasynda investisiyalyq yntymaqtastyq, aqparattyq tehnologiyalar jәne akademiyalyq tәjiriybe almasu negizgi baghyttar retinde aiqyndaldy. Týrik seriktesterining qatysuymen Qazaqstanda jana auruhanalar salu, onkologiyalyq infraqúrylymdy, uniyversiytettik klinikalardy damytu jәne farmasevtikalyq ónim óndiru boyynsha jobalar jýzege asyryluda.

Kólik, Sauda jәne integrasiya, Energetika, Auyl sharuashylyghy, Ónerkәsip jәne qúrylys, Oqu-aghartu ministrlikterining basshylary Qazaqstan tarapynan әriptestikti odan әri nyghaytugha qatysty úsynystar berip, pikir bildirdi. Týrik tarapynan Kólik jәne infraqúrylym, Sauda, Energetika jәne tabighy resurstar, Auyl jәne orman sharuashylyghy, Ónerkәsip jәne tehnologiyalar, Últtyq bilim ministrlikterining basshylary qatysty.

Jiyn qorytyndysy boyynsha Bektenov pen Yylmaz sauda, investisiya, ónerkәsip, kólik, energetika jәne basqa da salalardaghy yntymaqtastyqty keneytuge mýmkindik beretin otyrys Hattamasyna jәne Is-qimyl josparyna qol qoydy.

Abai.kz

0 pikir