Júma, 24 Sәuir 2026
Alasapyran 94 0 pikir 24 Sәuir, 2026 saghat 14:05

Jana shiyelenis: Izraili men Livan bitimge kele me?

Suret: bbc.com saytynan alyndy.

Tayau Shyghystaghy túraqsyzdyq taghy da kýsheye týsti. Izraili men Livan arasyndaghy uaqytsha bitim tolyq ornyqpay jatyp, shekarada qaytadan qaruly qaqtyghystar tirkeldi. Izraili armiyasy Livannyng ontýstiginde Hezbollah tobynyng ýsh mýshesin joyghanyn habarlady. Resmy mәlimetke sәikes, olar Izrailiding úshqyshsyz apparatyna zenittik zymyran atqan. Sonymen birge Izraili әskeri iske qosylugha dayyn túrghan eki zymyran qondyrghysyn da talqandaghanyn mәlimdedi.

Búl oqigha birneshe saghat búryn ghana Livan jaghynan Izrailiding soltýstigine baghyttalghan zymyran shabuyly tirkelgennen keyin boldy. Izraili әue qorghanysy raketalardy tosyp ýlgergen. Shabuyl ýshin jauapkershilikti Hezbollah óz moynyna alghan.

Tramptyng aralasuy neni bildiredi?

AQSh preziydenti Donalid Tramp Izraili men Livan arasyndaghy bitim rejiymi taghy ýsh aptagha úzartylatynyn mәlimdedi. Búl mәlimdeme Izraili jәne Livan ókilderining Aq ýidegi kezdesui ayasynda jasaldy.

Vashingtonnyng búl qadamy birneshe manyzdy maqsatty kózdeydi:

Birinshiden, AQSh aimaqtaghy soghystyng kenenine jol bermeuge tyrysady. Izraili men Hezbolla arasyndaghy tolyqqandy soghys Iran faktoryn da iske qosuy mýmkin.

Ekinshiden, Tramp әkimshiligi ózin jahandyq bitimger retinde kórsetkisi keledi. Ukraina, Gaza, Qyzyl tenizdegi daghdarystar jaghdayynda Tayau Shyghystaghy uaqytsha tynyshtyqtyng ózi AQSh ýshin diplomatiyalyq jetistik sanalady.

Ýshinshiden, Izrailiding qauipsizdigi Vashington ýshin strategiyalyq mәsele bolyp qala beredi.

Livannyng talaptary

Livan tarapy kelissózderding tolyq bastaluy ýshin eki aldyn ala shart qoyghan:

Bitim merzimin 20–40 kýnge deyin úzartu;

Izraili armiyasynyng Livannyng ontýstigindegi eldi mekenderde ghimarattar men infraqúrylymdy qiratuyn toqtatu.

Búl talaptar Beyruttyng uaqyt útyp, ishki túraqtylyqty saqtaugha tyrysyp otyrghanyn kórsetedi. Sebebi Livannyng ekonomikalyq jaghdayy auyr, al jana soghys eldi tolyq kýireuge әkelui mýmkin.

Izraili nege qatang jauap berip otyr?

Israel ýshin soltýstik shekaradaghy qauipsizdik – basty mәsele. Hezbollah songhy jyldary myndaghan raketa qoryn jinaqtap, Izrailige eng iri tikeley qaterding birine ainaldy. Sondyqtan Izraili kez kelgen shabuylgha dereu soqqy berip, aldyn alu taktikasyn qoldanuda.

Aymaqta ne boluy mýmkin?

Qazirgi jaghday ýsh ssenariyge әkelui yqtimal:

1. Uaqytsha tynyshtyq. AQSh araghayyndyghymen bitim taghy birneshe apta saqtaluy mýmkin.

2. Shekteuli soghys. Shekara manyndaghy zymyran almasular jalghasyp, biraq keng auqymdy soghysqa úlaspaydy.

3. Ýlken aimaqtyq qaqtyghys. Eger jaghday baqylaudan shyqsa, Iran men basqa kýshter aralasuy mýmkin.

Qorytyndy: Izraili men Livan arasyndaghy qazirgi shiyelenis – tek eki elding mәselesi emes. Búl Tayau Shyghystaghy kýshter tepe-tendigine әser etetin ýlken geosayasy týiin. Donald Trump jariyalaghan ýsh aptalyq bitim uaqytsha tynyshtyq әkelui mýmkin, biraq týpki sayasy sheshim bolmasa, shekaradaghy atys kez kelgen sәtte qayta tútanuy yqtimal.

Abai.kz

0 pikir