Qashanda úly túlghalar artyna úly anyzdar qaldyryp ketedi emes pe?! Ata qazaq búndaydy «artynan anyz ergen» dep sipattaydy. Álem әdebiyetining úly túlghasy Shekspir men onyng júbayy Enn Heteuey  arasyndaghy qarym-qatynas ghasyrlar boyy zertteushilerding nazarynan týspey keledi. Olardyng nekesi, otbasylyq ómiri jәne bir-birine degen sezimi turaly naqty derekter az bolghanymen, týrli tarihy jazbalar men әdeby interpretasiyalar búl taqyrypty әli kýnge deyin júmbaq kýiinde qaldyrghan.

Asyghys neke jәne alghashqy otbasylyq ómir

Tarihy derekterge sýiensek, Shekspir men Enn Heteuey 1582 jyly ýilenipti. Sol kezde Shekspir nebәri 18 jasta, al Enn 26 jasta eken. Zertteushilerding basym bóligi olardyng nekesi qyzdyng jýkti boluyna baylanysty asyghys sheshim qabyldanghan boluy mýmkin degen pikir aitady. Búl boljam olardyng túnghyshy Suzannanyng olar ýilengennen keyin shamamen alty ay ótken song dýniyege keluimen negizdeledi.

Keyinirek otbasynda egizder – Hemnet pen Djudit dýniyege keledi. Osydan song Shekspir Londongha attanyp, shygharmashylyq jәne akterlik qyzmetke den qoyady. Ol ómirining basym bóligin aghylshyndar astanasynda ótkizip, otbasynan úzaq uaqyt boyy bólek jýredi.

XV-XVI ghasyrlardaghy Angliyada erli-zayyptylardyng úzaq uaqyt bólek túruy siyrek qúbylys emes edi. Sondyqtan Shekspirding Londonda, al otbasynyng Stratfordta ómir sýrui olardyng arasyna salqyndyq týsti degen pikirdi joqqa shygharady. Degenmen, keybir әdebiyettanushylar Shekspir piesalaryndaghy otbasy beynesine sýiene otyryp, onyng nekelik ómiri kýrdeli bolghan degen joramal jasaydy. Onyng shygharmalarynda erli-zayyptylar ýnemi alshaq, keyde qarama-qayshylyqta beynelenedi. Mysaly, «Gamlet» pen «Makbettegi» nekelik qatynastar tragediyalyq sipatqa iye.

Suret: wikipedia.org saytynan alyndy.

Qayta oralu jәne «ekinshi eng jaqsy tósek»

Shekspirding 1610-jyldardyng basynda Stratfordqa oraluy onyng otbasymen qayta tabysuy dep eseptegen jón. Alayda búl boljamdy naqtylaytyn derekter joq.  Onyng ómirin zertteushiler arasynda eng kóp talqylanatyn mәsele – Shekspirding ósiyeti. Onda ol júbayyna tek «ekinshi eng jaqsy tósegin» qaldyrghan. Keybir tarihshylar múny salqyn qarym-qatynastyng belgisi retinde qarastyrsa, taghy bireuleri kerisinshe, sol dәuirde tósek eng qymbat әri jeke simvol bolghandyqtan, búl sýiispenshilik isharasy boluy mýmkin deydi.

«Eki Enn» turaly dauly derek

Keybir tarihy qújattarda Shekspirding atymen baylanysty taghy bir әiel – Enn Ueytly atalady. Vusterdegi shirkeu jazbalarynda oghan qatysty neke rúqsaty kórsetilgen degen derek bar. Búl qújattar Shekspirding Heteueymen nekesine óte jaqyn uaqytta tirkelgen.

Osydan «Shekspir eki әielding arasynda bolghan ba?» degen boljamdar tughan. Bir derek boyynsha, ol Ueytliyge ýilengisi kelgen, biraq Heteueyding jýktiligi ony otbasylyq nekege iytermelegen. Degenmen, kóptegen zertteushiler búl derekting qate jazba, basqa adamgha qatysty boluy nemese tarihy shatasu boluy mýmkin ekenin aitady.

Anyz ben aqiqat arasyndaghy Shekspiyr

Shekspirding mahabbat ómiri turaly naqty derekter az bolghandyqtan, onyng jeke ómiri kóbine anyz ben әdeby qiyaldyng arasyna sinip ketken. Soghan qaramastan, ol әlemdik dramaturgiyada mahabbat pen otbasy taqyrybyn eng tereng ashqan avtorlardyng biri bolyp qala beredi.

Býginde Shekspir men Enn Heteueyding tarihy – tek bir otbasynyng hikayasy ghana emes. Sonymen qatar adam sezimining kýrdeliligi men tarihtyng júmbaqtyghyn kórsetetin mәdeny fenomen retinde qarastyrylady.

Dýisenәli Álimaqyn

Abai.kz