قۇرمەتتى وتانداستار!

بارشاڭىزدى مەملەكەتتىك رامىزدەر كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن! بۇل – قاسيەتتى وتانىمىز – قازاق ەلىنىڭ ءاربىر ازاماتى ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە مەرەكە. ءبىز وسى كۇنى بايراعىمىزدى بيىككە كوتەرەمىز. سول ارقىلى ەڭسەلى، ەگەمەن ەل ەكەنىمىزدى كۇللى الەمگە پاش ەتەمىز.

قاستەرلى رامىزدەرىمىز – ۇلت قۇندىلىقتارىنىڭ جارقىن سيمۆولى.

مەملەكەتىمىزدىڭ ءار نىشانى حالقىمىزدىڭ بولمىس-ءبىتىمىنىڭ كورىنىسى سانالادى. ەلتاڭبا – ەلدىگىمىزدىڭ ايشىقتى بەلگىسى. ءانۇران – ازاتتىعىمىزدىڭ ايبىندى ءۇنى. كوك تۋىمىز – تاۋەلسىزدىك تۇمارى. توبەمىزگە كوتەرىپ، قادىر تۇتاتىن وسى ءۇش ءرامىزدى مەملەكەتتىگىمىزدىڭ مىزعىماس ۇشتاعانى دەسەك، ارتىق بولمايدى.

تاريحقا ۇڭىلسەك، جۇرتىمىز ارقاشان ءبىر تۋدىڭ استىنا جينالىپ، ىنتىماق-بىرلىگىن ساقتاي بىلگەن. قازىر دە ەلىمىز اۋىزبىرشىلىگىن نىعايتىپ، العا قاراي سەنىممەن قادام باسىپ كەلەدى.

بارىڭىزگە بەلگىلى، ناۋرىز ايىندا ءبىز ءبىرتۇتاس قوعام بولىپ جالپىۇلتتىق رەفەرەندۋمعا قاتىستىق. ازاماتتارىمىز كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى قولداپ، داۋىس بەردى. وسىلايشا، ءبىز جاڭا كونستيتۋتسيامىزدى قابىلداپ، ءتول تاريحىمىزدىڭ جاڭا پاراعىن اشتىق. اتا زاڭدا حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق ارمان-تىلەگى، ماقسات-مۇراتى كورىنىس تاپتى. كەڭ بايتاق جەرىمىزدىڭ تۇتاستىعى، ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگى، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى جانە بوستاندىقتارى باستى قۇندىلىقتار دەپ جازىلدى.

زاڭ مەن ءتارتىپتى ساقتاۋ، ءبىلىم مەن عىلىمدى، جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋ، تازالىقتى دارىپتەۋ، تابيعاتتى قورعاۋ، ۆولونتەرلىك قىزمەتتى قولداۋ كونستيتۋتسيالىق مىندەت رەتىندە ايقىندالدى. تۇبەگەيلى جاڭا سيپاتقا يە بولعان اتا زاڭىمىز ادىلەتتى قازاقستاننىڭ مىزعىماس جارعىسىنا اينالدى.

كونستيتۋتسيادا ءار ادام ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋگە ءتيىس دەپ كورسەتىلدى. سەبەبى ۇلتتىق نىشاندارىمىزدى قادىرلەۋ وتانشىلدىق رۋحىنىڭ ەڭ بيىك ولشەمى ەكەنى ءسوزسىز. ناعىز پاتريوتتار عانا ەلدىڭ كوشىن العا باستايدى، جەردىڭ شەتىن جاۋدان قورعايدى. باسقا سوزبەن ايتقاندا، وتانشىلدىق دەگەنىمىز – جەرىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە تۇتاستىعىنىڭ كەپىلى. ۇلت رامىزدەرىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ، بۇل – اسا ماڭىزدى مەملەكەتتىك جۇمىس. تاياۋ ارادا ۇكىمەت مەملەكەتتىك رامىزدەردى ورىندى پايدالانۋ ماسەلەسى بويىنشا قاۋلىعا قاجەتتى تۇزەتۋلەردى ەنگىزەدى. ۇلتتىق نىشاندارىمىزدى ۇلىقتاۋ – ورتاق پارىز، بۇل – ءار ازاماتتىڭ مىندەتى. تۇپتەپ كەلگەندە، رامىزدەردى قاستەرلەۋ – مەملەكەتىمىزدى قۇرمەتتەۋ دەگەن ءسوز.

قۇرمەتتى وتانداستار!

ءبىز بيىل تاۋەلسىزدىكتىڭ 35 جىلدىعىن اتاپ وتەمىز. بۇل تاريحي كەزەڭ ءجۇرىپ وتكەن جولىمىزدى جان-جاقتى تەرەڭ تالداۋدى جانە بولاشاققا ستراتەگيالىق جوسپار قۇرۋدى مۇقيات ويلاستىرۋ تۇرعىسىنان ۇلكەن مانگە يە. اتالعان مەرەيلى داتانى قاجىرلى ەڭبەكپەن جانە ناقتى ناتيجەلەرمەن قارسى الۋىمىز كەرەك. بيىل تۇتاس ەلىمىز ءۇشىن اۋقىمدى وزگەرىستەرگە تولى جىل بولىپ وتىر. قازاقستان قوعامدىق ءومىردىڭ بارلىق سالاسىندا سونى سەرپىلىسكە ۇمتىلعان ەل رەتىندە ورنىقتى دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇستى.

جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدا قابىلدانعان كونستيتۋتسيا – قازاقستاننىڭ الداعى ونداعان جىلدارعا ارنالعان باستى زاڭى. ءدال وسى اتا زاڭ حالقىمىزدى الەمدىك وركەنيەتتىڭ جاڭا بەلەستەرىنە باستايدى. تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەر، ساياسي دۇربەلەڭدەر، اسكەري قاقتىعىستار بەلەڭ الىپ جاتقان قازىرگى داۋىردە نەگىزگى زاڭىمىزدىڭ جول نۇسقاۋشى تەمىرقازىق رەتىندەگى ماڭىزى ەسەلەنە تۇسەدى.

ەلىمىزدىڭ باس قۇجاتى – كونستيتۋتسيا 1 شىلدەدەن باستاپ كۇشىنە ەنەدى. تامىز ايىندا ءبىر پالاتالى قۇرىلتاي سايلاۋى وتەدى، ال قىركۇيەكتە قازاقستان حالىق كەڭەسى قۇرىلادى.

وسىلايشا، ءبىز اۋقىمدى وزگەرىستەر كەزەڭىنە اياق باسامىز. قازىردىڭ وزىندە حالقىمىزدىڭ بولمىسى، قۇندىلىقتارى، سانا-سەزىمى، ءتىپتى، دۇنيەتانىمى وزگەرىپ جاتىر. ازاماتتارىمىزدىڭ باسىم كوپشىلىگى زاڭعا قۇرمەتپەن قاراۋ، قوعامدىق ءتارتىپتى نىعايتۋ ستراتەگياسىن قولدايدى، سونداي-اق «تازا قازاقستان» اكتسياسىنا بەلسەنە قاتىسادى.

الايدا بۇل ءار جەتىستىككە ءماز بولىپ، جايباراقات وتىراتىن زامان ەمەس. ءبىز بيىك ماقساتتارعا ۇمتىلىپ، تەك قانا العا – جارقىن بولاشاققا قاراي ءجۇرۋىمىز كەرەك. كەلەشەككە زور سەنىممەن قاراپ، قازاقستاندى شىن مانىندە وركەنيەتتى مەملەكەتكە اينالدىرۋىمىز قاجەت.

قازىر ءبىز ءبىر ەل بولىپ جاسامپازدىق جولىنا تۇستىك: قوعامىمىزدا جاڭا يدەيالار، جاڭا تۇلعالار، وتانشىل ازاماتتاردىڭ جاڭا بۋىنى پايدا بولۋدا. مەن مەملەكەت باسشىسى رەتىندە وسىنداي يگى ءۇردىستى قولدايمىن. مۇنى ەل ىشىندە جاسالىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ايقىن كورىنىسى دەپ سانايمىن.

حالقىمىزدىڭ اۋىزبىرشىلىگىن نىعايتۋ باستى ماقساتىمىز بولىپ قالا بەرەدى. بۇل – ەلدىڭ تابىستى دامۋىنىڭ بىردەن-ءبىر شارتى، ءتيىمدى ءارى ۇزاقمەرزىمدى فاكتورى.

رەفورمالاردىڭ باستاپقى كەزەڭىندە ەلىمىزدەگى كوزى اشىق جانە ىلگەرى قوعامدىق-ساياسي كۇشتەر جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن ماقساتتار اياسىندا بىرىگۋى قاجەت دەپ سانايمىن. سوندا عانا ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ، مەملەكەتتىلىگىمىزدى نىعايتۋ ىسىندە تابىسقا جەتە الامىز.

ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگى، تاۋەلسىزدىگى – ەڭ ماڭىزدى، ەڭ قاستەرلى قۇندىلىعىمىز.

ءبىز وركەنيەتتى ءارى وزىق ويلى ۇلت رەتىندە وزىمىزگە سەنىمدى بولۋىمىز كەرەك. ەشكىمگە جالتاقتاماي باتىل ارەكەت ەتۋىمىز قاجەت. بۇدان باسقا جول جوق. ماقساتى ايقىن، كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ ازاماتتارىمىز مەملەكەت تاعدىرىنا جاۋاپتى ەكەنىن تەرەڭ تۇسىنەدى. ولار ەرىكتىلەر قاتارىنا قوسىلىپ، قايىرىمدىلىق جاساپ، ماڭىزدى باستامالاردى تابىستى ىسكە اسىرىپ ءجۇر.

ناعىز وتانشىل ادام كوزبوياۋشىلىققا بارمايدى، شىن پاتريوت ەل مۇددەسى ءۇشىن تاباندى ەڭبەك ەتەدى. جاسامپاز وتانشىلدىق دەگەنىمىز دە – وسى.

مەملەكەت ءۇشىن ءبىر كۇننىڭ قامى ەمەس، بولاشاقتىڭ جايى ماڭىزدى. سوندىقتان ءبىز ابايدىڭ ۇلاعاتىنا ساي «اقىرىن ءجۇرىپ، انىق باسامىز». ۇلت مۇددەسىن بارىنەن بيىك قويىپ، الىسقا كوز تىگەمىز. ءتول تاريحىمىزعا قۇرمەتپەن قاراپ، ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ساقتاۋعا باسا نازار اۋدارامىز.

بۇل باعىتتا بەلسەندى جۇمىس ىستەلۋدە. جوشى حان جەرلەنگەن ۇلىتاۋ ايماعىنا وبلىس مارتەبەسى بەرىلدى. ەلىمىزدە جوشى ۇلىسىن زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلدى. ءبىز بۇل مەكەمەنىڭ عىلىمي الەۋەتىن كۇشەيتە بەرەمىز.. كوپ ۇزاماي قازاقستان تاريحىنىڭ جەتى تومدىق اكادەميالىق ەڭبەگى جارىققا شىعادى. ونىڭ ءبىر تومى تۇگەلدەي التىن وردا تاقىرىبىنا ارنالدى.

بۇدان بولەك، ءبىز جاڭا كونستيتۋتسيادا قازاق ەلىنىڭ ءتول شەجىرەسى ۇلى دالانىڭ مىڭداعان جىلدىق تاريحىمەن ساباقتاس ەكەنىن ايقىن كورسەتتىك. ەلوردامىزدا ۇلى دالا وركەنيەتىنە ارنالعان ءزاۋلىم عيمارات سالىنادى. جاقىندا استانادا يۋنەسكو-نىڭ اياسىندا التىن وردا مۇراسىن زەرتتەۋ ىسىنە ارنالعان حالىقارالىق سيمپوزيۋم وتكىزىلدى. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەتتىگىمىزدىڭ تۇعىرىن نىعايتا تۇسۋگە زور ىقپال ەتەدى. التىن وردا ءوزىنىڭ باسقارۋ ينستيتۋتتارى، ديپلوماتيالىق قىزمەتى، بايلانىس جانە كەدەن جۇيەسى، الەمدە مويىندالعان ۆاليۋتاسى، وزىق يننوۆاتسيالارى بار ورتا عاسىرداعى الىپ ەل بولدى.

قازىر قازاقستاندا بەرىك ورنىققان پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ۇلگىسى التىن وردا كەزىندە قۇرىلعان ساياسي جۇيەدەن باستاۋ الادى. التىن وردانىڭ ەڭ باستى مۇراسى – ونىڭ مىزعىماس قۇندىلىقتارى. سەبەبى الىپ مەملەكەتتە ءدىنى، ءتىلى، مادەنيەتى، ءداستۇرى بولەك ادامدار ورتاق ەرەجەلەر اياسىندا تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇردى. بابالارىمىزدىڭ وسىنداي تاعىلىمدى جولى ءبىز ءۇشىن وشپەس ونەگە جانە باستى ستراتەگيالىق باعدار بولىپ قالا بەرەدى.

التىن وردانىڭ جەتىستىگى ەۋرازياداعى كوپتەگەن حالىقتىڭ ورتاق يگىلىگى سانالادى. سوندىقتان ۇلىق ۇلىستىڭ مۇراگەرى رەتىندە ءبىز ەۋرازيانىڭ بىرتۇتاستىعىن، ءوسىپ-وركەندەگەنىن، ونداعى مەملەكەتتەردىڭ بارلىعى تاتۋ-ءتاتتى عۇمىر كەشىپ، ورتاق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاپ، حالىقتارىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت ەتكەنىن قۇپتايمىز.

ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – وزگەلەردىڭ تاپتاۋرىن بولعان تاجىريبەلەرى مەن يدەيالارىن ۇلگى-ونەگە ەتپەۋ، ونبەيتىن داۋ-دامايدان بويدى اۋلاق سالۋ. سونىمەن بىرگە وتكەن ۇلى ءداۋىردىڭ قۇندىلىقتارىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ، ساپالى تۇردە جاڭعىرتىپ، زاماناۋي وركەنيەتكە قاراي بەيىمدەۋ.

جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى دامۋدىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان ۇلگىسى مەن تاسىلدەرىنە جول اشاتىن جاڭا ءارى شەكسىز كەڭىستىك قالىپتاستىردى. مىڭنىڭ بىرىنە بەرىلەتىن ءدال وسى تاريحي مۇمكىندىكتى تەك قۋاتتى، كۇشتى، بولاشاققا باعدار تۇزەگەن حالىقتار پايدالانا الادى.

بۇل مىندەتتى ەڭسەرۋ ءبىزدىڭ وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ قولىنان كەلەدى. مەن بۇعان سەنىمدىمىن.

قازاقستاننىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ نەگىزىندە ۇلى تاريحىمىز، ودان كەم تۇسپەيتىن قازىرگى ءسات جانە، ەڭ باستىسى، جارقىن بولاشاق اراسىنداعى اجىراماس بايلانىس جاتىر.

قازىر قازاقستان جاڭا تۇرپاتتى ەلگە اينالدى. ءبىز ءبىرتۇتاس ءارى جاسامپاز ۇلت رەتىندە دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇستىك. كەيىنگى جىلداردى ەلىمىز ءۇشىن تاريحي بەتبۇرىس كەزەڭى دەۋگە تولىق نەگىز بار. اۋقىمدى رەفورمالار بارلىق سالاعا تىڭ سەرپىن بەرۋدە. تۇبەگەيلى وزگەرىستەر، اسىرەسە، قوعامدىق ساناعا زور سىلكىنىس اكەلدى. ىشكى ساياساتتىڭ مازمۇنى جاڭاردى، باعىت-باعدارى ايقىندالا ءتۇستى. ەل ىشىندە جاناشىرلىق، ەڭبەكقورلىق، ۇقىپتىلىق، ۇنەمشىلدىك قاسيەتتەرى ورنىعا باستادى. ازاماتتارىمىزدىڭ كوزقاراسى جانە ۇستانىمى وزگەرۋدە. حالقىمىز ادىلەتتى، مادەنيەتتى، تازا جانە قاۋىپسىز ەلدە ءومىر ءسۇرۋدى قالايدى. سوندىقتان جۇرتىمىز ءتارتىپ بۇزۋشىلىققا، زاڭسىزدىققا تۇتاس قوعام بولىپ توسقاۋىل قويۋدا. الايدا، الدىمىزدا تۇرعان جۇمىس – وتە اۋقىمدى. بۇل جۇمىستى ءبارىمىز ءبىر ەل، ءبىرتۇتاس حالىق بولىپ مىندەتتى تۇردە ويداعىداي ورىندايمىز.

قۇرمەتتى جاس ساربازدار!

مەن بىلتىر اسكەري وقۋ ورىندارىنىڭ ۇزدىك تۇلەكتەرىن قولداۋ جونىندە باستاما كوتەردىم. ولارعا قالىپتاسقان داستۇرگە ساي «لەيتەنانت» ەمەس، «اعا لەيتەنانت» شەنىن تاپسىرۋ قاجەت ەكەنىن ايتتىم. سوعان سايكەس ناقتى تاپسىرما بەردىم. مىنە، بۇگىن وسى باستاما ناقتى جۇزەگە اسىرىلماق. سىزدەر وقۋدى ءبىتىرىپ، بىردەن «اعا لەيتەنانت» شەنىن الاتىن تۇڭعىش تۇلەك بولاسىزدار. بۇل – وزدەرىڭىزگە ارتىلعان زور سەنىم جانە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك.

قازاقتىڭ ءبىرتۋار باتىرى ساعادات نۇرماعامبەتوۆتىڭ «اتاقتى العاننان ونى ارقالاپ ءجۇرۋ قيىن» دەگەن ءسوزى بار. شىن مانىندە، ناعىز ساربازدىڭ ابىروي-بەدەلى ونىڭ شەنىمەن ەمەس، ەڭ الدىمەن، وتان الدىنداعى ءمىنسىز قىزمەتىنە قاراي ولشەنەدى. كوپتەگەن جاستارىمىز سىزدەرگە قاراپ بوي تۇزەيدى، ۇلگى الادى. ءبارىڭىز دە انتقا ادال بولىپ، قازاق ساردارى دەگەن اتاققا ءاردايىم لايىق بولاسىزدار دەپ سەنەمىن. بۇگىن القالى جيىنعا وزات تۇلەكتەردىڭ اتا-انالارى دا قاتىسىپ وتىر. سىزدەر قازاقستاننىڭ ءدال وسىنداي وتانشىل ازاماتتارىنا ءتالىم-تاربيە بەردىڭىزدەر. بارشاڭىزعا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن.

جاس وفيتسەرلەردىڭ العاشقى اسكەري شەنى قۇتتى بولسىن! قىزمەتتەرىڭىزگە تابىس تىلەيمىن! تۋىمىز ءاردايىم كوكتە جەلبىرەسىن! قازاق ەلى ماڭگى بولسىن!

Abai.kz