Senbi, 20 Mausym 2026
254 0 pikir 20 Mausym, 2026 saghat 16:03

Qazaqstandy әlemge tanytqan kadrlar: trevel-bloger Dastan Múhamedrahymmen súhbat

Suret: qazaqculture.kz saytynan alyndy.

Qazaqstannyng keng baytaq dalasy, asqar taulary, aidyn kólderi men tanghajayyp shatqaldary – әlemning kez kelgen sayahatshysyn tandandyrugha layyq tabighy múra. Alayda osynau kórkem mekenderdi halyqaralyq auditoriyagha keninen tanytu ýshin olardy jana qyrynan kórsetip, zamanauy formatta nasihattau manyzdy. Býginde búl mindetti jýzege asyrudyng eng yqpaldy qúraldarynyng birine әleumettik jeliler ainaldy. Erekshe rakurstan týsirilgen bir ghana beynerolik milliondaghan kórermenning nazaryn audaryp, Qazaqstangha degen qyzyghushylyghyn oyata alady. Osynday kontent arqyly elimizding kórikti jerlerin sheteldik auditoriyagha tanytyp jýrgen avtorlardyng biri – trevel-bloger Dastan Múhamedrahym.

Jaqynda ol blogerler әlemindegi «Oskar» sanalatyn WIBA Awards halyqaralyq syilyghynda «Álemning ýzdik trevel-blogeri» atandy. Býginde Dastan әlemge tanymal kontent avtorlary Joe Hattab pen MegaAmerican-men birge Qazaqstannyng kórikti mekenderin aralap, elimizding tabighy baylyghyn milliondaghan sheteldik kórermenge kórsetip jýr. Týsirilim sapary barysynda Qazaq Culture portalyna ekskluzivti súhbat berip, Qazaqstan tabighatynyng ereksheligi, bir minuttyq beynerolikting artyndaghy enbek, otandyq turizmning mýmkindikteri jәne aldaghy shygharmashylyq josparlary turaly әngimeledi.

– Shetel júrtshylyghynyng Qazaqstangha degen qyzyghushylyghy qanday?

– Meninshe, sheteldik kórermenderdi eng aldymen Qazaqstan tabighatynyng aluan týrliligi tanghaldyrady. Óitkeni bizding elimizden Shveysariyany eske týsiretin asqar taulardy da, Boliviyadaghyday túzdy kólderdi de, Saud Arabiyasyna úqsaytyn shólderdi de, Amerikadaghyday alyp kaniondardy da kezdestiruge bolady. Qazaqstannyng ózin ghana kórsete otyryp, býkil әlemning tabighatyn tanystyryp jatqanday әser qaldyrasyn. Sheteldik auditoriyany tanghaldyratyn da – osy erekshelik.

Sonymen qatar men tabighatty jay ghana týsirip, kórsetumen shektelmeuge tyrysamyn. Ár beynerolikke shygharmashylyq túrghydan qarap, kórermenge tanys kórinisterdi ózgeshe rakurstan, tyng iydeya men erekshe vizualdyq sheshimder arqyly úsynghym keledi. Osynday kreativti tәsilding nәtiyjesinde sheteldikterding Qazaqstangha degen qyzyghushylyghy artyp, elimizge keluge niyet bildirip jatady. Beynerolikterimdi әlemning әr týkpirindegi tanymal paraqshalar jariyalap, milliondaghan adam tamashalap jýr. Búl – Qazaqstandy halyqaralyq auditoriyagha tanytudyng ýlken mýmkindigi.

– Jaqynda siz WIBA Awards halyqaralyq syilyghynda «Álemning ýzdik trevel-blogeri» atandynyz. Búl marapat siz ýshin neni bildiredi?

– WIBA Awards marapatynyng men ýshin orny bólek. Búl syilyq segiz jyldan astam uaqyt boyy әlemning ýzdik blogerlerine tabystalyp keledi jәne blogerler arasyndaghy «Oskar» sanalady. Onyng Fransiyanyng Kann qalasynda, әigili Kann kinofestivalimen qatar ótuining ózi marapattyng dengeyin kórsetedi. Ol jerge әlemning týkpir-týkpirinen tanymal túlghalar men ýzdik kontent avtorlary jinalady.

Sondyqtan búl marapatty óz salamdaghy eng ýlken jetistigim dep esepteymin. Men akter nemese әnshi emespin, kino salasyndaghy «Oskargha» ýmitker bola almaymyn. Al trevel-bloging baghytynda WIBA Awards – men ýshin eng biyik belesterding biri.

Meni erekshe quantqany – әleumettik jelidegi auditoriyamnyng kólemi eki milliongha da jetpese de, ondaghan, tipti jýzdegen million auditoriyasy bar әlemdik blogerlermen bir dengeyde baghalanuym. Mysaly, jalpy auditoriyasy 300 milliongha juyq Haby Leym siyaqty tanymal túlghalarmen birge marapat alu – ýlken mәrtebe. Búl men ýshin ghana emes, Qazaqstandy әlemge tanytugha baghyttalghan enbekting baghalanuy dep bilemin.

⁠– Osy uaqytqa deyin týsirilgen aimaqtardyng ishinde jýreginizge erekshe jaqyn meken bar ma? Sonday-aq el nazarynan qaghys qalyp jýrgen, biraq әlemdik dengeyde nasihattaugha layyq qanday ónirlerdi atar ediniz?

– Búl súraqqa әr súhbatta әrtýrli jauap berip jatamyn. Óitkeni Qazaqstandy aralaghan sayyn әrbir ónir men әrbir meken men ýshin jana qyrynan ashylady. Degenmen kóp oilanbastan, jýregime erekshe jaqyn ýsh baghytty atasam, eng aldymen Manghystaudy aitar edim.

Manghystaugha jasaghan songhy saparymyzdan beri nebәri ýsh kýn ghana ótti. Soghan qaramastan, búl ónirdi mýlde jana qyrynan tanyp ýlgerdim. Tipti Qazaqstan túrghyndary ghana emes, әlem júrtshylyghy da әli bile bermeytin erekshe jerlerdi ashtyq dep aitugha bolady. Manghystaudyng әr sapar sayyn basqa qyrynan kórinui meni tanghaldyrady.

Ekinshi erekshe meken – Katonqaraghay. Meninshe, onyng tabighaty Shveysariyadan artyq bolmasa, kem týspeydi. Búl ónirde adam ayaghy jete bermeytin, bastapqy qalpyn saqtaghan tabighy aimaqtar kóp. Sonday-aq Aziyadaghy eng ýlken әri auqymdy sarqyramalardyng biri de osy jerde ornalasqan. Eger Katonqaraghaygha jazda, shilde aiynyng basynda barsanyz, qarly tau bókterindegi jayqalghan gýlder men aluan týske boyalghan jotalardy kóresiz. Sol sәtte tútas bir kórkem kartinanyng ishinde jýrgendey әser alasyz.

Ýshinshi baghyt retinde Almaty ónirining tabighatyn atar edim. Búl aimaq ózining san qyrlylyghymen erekshelenedi: múnda asqar taular da, shóldi alqaptar da bar. Mәselen, әigili Ánshiqúm bar. Al Tyani-Shani taularyna qaray bet alsanyz, Narynqol ónirine jetesiz. Sol manda Qazaqstannyng eng biyik nýktesi – Han Tәniri shyny ornalasqan.

Al kópshilik bile bermeytin mekenderge kelsek, Jetisu Alatauyndaghy Ýshkóldi erekshe atap óter edim. Búl jer turaly týsirgen beyneroliygim әleumettik jelidegi paraqshamda segiz millionnan astam qaralym jinady. Ýshkólge jetu óte qiyn, sondyqtan ol jaqqa adam ayaghy siyrek barady. Ózim de oghan deyin búl mekendi esh jerden kórmegen edim.

Taghy bir әlemdik dengeyde nasihattaugha layyq jer – Manghystaudaghy Qarynjaryq oipaty. Oghan da songhy saparymyzda bardyq. Tabighaty Boliviyadan artyq bolmasa, kem emes. Múnda túzdy alqaptarmen qatar, әsem kaniondar men erekshe tabighy bederler ýilesim tapqan. Sol kórinisterding arasynda túrghan kezde mýlde basqa әlemge tap bolghanday әser alasyn. Meninshe, osynday jerlerdi halyqaralyq auditoriyagha keninen tanystyru qajet.

– Ár tabighy mekenning ózine tәn «altyn uaqyty» bolady dep jii aitasyz. Sol sәtke dóp týsu ýshin qalay dayyndalasyz? Bir minuttyq beynerolikting artyndaghy júmystyng kópshilik bile bermeytin qyzyghy men shyjyghy nede?

– Qazaqstandy tolyq ýsh ret aralap shyqtym deuge bolady. Sonyng arqasynda qay mekenge qay uaqytta barghan dúrys ekenin tәjiriybe arqyly bilip, sapardy aldyn ala josparlaymyz. Oqyrmandarym da kóp kómektesedi. Kýnine keminde 50-ge juyq habarlama kelip, belgili bir jerde qay uaqytta qanday tabighy qúbylysty kóruge bolatynyn aityp jatady. Sol úsynystar arqyly jana lokasiyalar tauyp jýrmiz.

Bir minuttyq beynerolikting artynda ýlken komandalyq júmys túrady. Keyde taudyng biyiktigin nemese mekenning auqymyn kórsetu ýshin biyik әri qauipti jerlerge shyghugha tura keledi. Kórermender viydeony kórip alandap jatady, biraq kadr syrtynda qauipsizdigimdi qamtamasyz etetin adamdar bolady. Mysaly, Semeydegi «Pana» qonaqýiining shatyryna shyqqan viydeony týsirgen kezde, artymda ýsh adam qauipsizdigimdi qadaghalap túrdy.

Dronmen týsiruding de óz qiyndyghy bar. Qatty jelde nemese aghashtardyng arasymen úshyrghan kezde tehnika synyp, qúlap qaluy mýmkin. Osy uaqytqa deyin 20-dan astam drondy qúlatyp nemese joghaltyp aldyq. Sondyqtan qysqa ghana beynerolikting artynda kóp dayyndyq, tәuekel jәne ýlken enbek jatyr.

– Enbek jolynyzdy qazaq tili men әdebiyeti pәnining múghalimi retinde bastadynyz. Pedagogikalyq tәjiriybe auditoriyamen baylanys ornatugha jәne kontent jasaugha әser ete me?

– Áriyne, pedagogikalyq tәjiriybemning әseri óte ýlken. Ol auditoriyamen dúrys baylanys ornatugha, storis pen rilske mәtin jazghanda grammatikagha mәn beruge jәne oiymdy oqyrmangha anyq әri tolyq jetkizuge kómektesedi.

Keyde әleumettik jelide auditoriyasy ýlken bolghanymen, sauatsyz jazatyn blogerlerdi kezdestiremin. Eshkimdi synaghym kelmeydi, biraq múnday dýniyelerdi kórgende qynjylyp qalamyn. Sebebi kópshilikke kontent úsynatyn adam tilding sauattylyghyna da jauapkershilikpen qarauy kerek dep oilaymyn.

– Sizding oiynyzsha, tabighaty kórkem, tarihy bay ólkelerimizge turisterdi barynsha tartu ýshin eng aldymen nege kónil bólinui kerek?

– Meninshe, turisterdi tartudyng eng tiyimdi qúraly – әleumettik jeli. Býginde adamdar basqa elder men kórikti jerler turaly aqparatty kóbine telefon arqyly kóredi. Sondyqtan Qazaqstannyng tabighatyn erekshe formatta kórsetip, kópshilikke tez taraytyn sapaly kontent týsiruding ózi ýlken jarnama bola alady.

Mindetti týrde kýrdeli jarnama nauqanyn jasaudyng qajeti joq. Ádemi tabighatty ózgeshe rakurstan kórsetip, ony әleumettik jelide keng taraytyn kontentke ainaldyrsa jetkilikti. Songhy ýsh jylda elimizge keletin turister sanynyng bes ese artqany da Qazaqstangha degen qyzyghushylyqtyng ósip kele jatqanyn kórsetedi.

Endigi manyzdy mәsele – kelgen qonaqtargha jayly jaghday jasau. Ol ýshin qonaqjaylyghymyzdy tanytyp, turistik infraqúrylymdy damytu qajet. Sonda turister elimizden jaqsy әser alyp, qayta oralghysy keledi.

– Bir sózinizde Qazaqstan tabighatynyng shamamen 30 payyzyn ghana kórsete aldym degen ediniz. Aldaghy uaqytta qay ónirlerde týsirilim jasaudy josparlap otyrsyz? Eger Qazaqstandy әlemge bir minuttyq beynerolik arqyly tanystyru qajet bolsa, kórermenge qanday kadrlardy úsynar ediniz?

– Qazaqstandy bir minuttyq beynerolikke syighyzu óte qiyn. Óitkeni elimizding aumaghy ken, tabighaty men jer bederi san aluan. Bir ghana rolik arqyly taulardy, dalalardy, shólder men kaniondardy tolyq kórsetu mýmkin emes.

Aldaghy uaqytta barudy josparlap jýrgen jerlerding biri – Aqtóbe oblysyndaghy Aqtolaghay borly taulary. Tabighaty jaghynan ony Manghystaudaghy Bozjyragha úqsatady. Sonymen qatar Katonqaraghaydyng Múztau baghytynan bólek, Ridder ónirining de tabighaty óte kórkem ekenin jii estiymin. Keybir blogerler ol jaqta aylardy týsirip jýr. Bolashaqta Ridderge baryp, jabayy tabighatty dron arqyly týsirgim keledi.

Torghay óniri de syrt kózge jazyq dala bolyp kóringenimen, ózindik erekshe tabighaty bar meken. Úlytau da nazar audarugha layyq. Búl ónirge turisterdi tek tabighatymen ghana emes, tarihy oryndarymen, sonyng ishinde Joshy han kesenesi arqyly da qyzyqtyrugha bolady. Al Qazaqstandy bir minutta tanystyru qajet bolsa, elimizding tabighy aluan týrliligi men bay tarihyn qatar kórsetetin kadrlardy tandar edim.

Abai.kz
0 pikir