Medisinadaghy eng ýlken qiyndyqtardyng biri – dúrys emdi tandau emes, aurudyng naqty diagnozyn uaqytynda anyqtau. Keyde dәrigerler siyrek kezdesetin nemese belgileri úqsas aurulardy birden tany almaydy. Songhy ghylymy zertteuler múnday jaghdayda jasandy intellekt (JI) manyzdy kómekshi bola alatynyn kórsetip otyr.

2025 jyldyng sәuir aiynda Science jurnalynda jariyalanghan zertteude Garvard uniyversiytetining ghalymdary OpenAI әzirlegen o1-preview atty jasandy intellekt modelining diagnostikalyq qabiletin baghalady. Zertteu barysynda modeli medisinalyq oqu baghdarlamalarynda qoldanylatyn klinikalyq jaghdaylardy jәne Boston qalasyndaghy auruhananyng jedel jәrdem bólimine týsken 76 nauqastyng naqty medisinalyq derekterin taldady.

Nәtiyjesinde jasandy intellekt kóptegen jaghdayda dәrigerlerge qaraghanda dúrys diagnozdy nemese soghan óte jaqyn núsqany úsynghan. Ghalymdardyng aituynsha, modeli aurudyng yqtimal sebepterin kenirek qarastyryp, siyrek kezdesetin diagnozdardy da nazardan tys qaldyrmaydy.

Zertteu avtorlarynyng biri, Garvard uniyversiytetining biomedisinalyq derekter jónindegi mamany Ardjun Manraydyng pikirinshe, medisina salasy tehnologiyalyq túrghydan ýlken ózgeristing aldynda túr. Degenmen ol jasandy intellekt dәrigerdi almastyru ýshin emes, onyng júmysyn tolyqtyru ýshin qoldanyluy tiyis ekenin erekshe atap ótti.

Onyng aituynsha «Eng kýrdeli emdeu sheshimderin qabyldaghanda adamdardyng ózderine basqa adamdardyng baghyt-baghdar bergenin qalaytyny anyq».

Búl pikirmen kóptegen zertteushiler de kelisedi. Qazirgi tanda әlem boyynsha dәrigerler men medbiykelerding shamamen 20 payyzy kýrdeli jaghdaylarda jasandy intellektting kómegine jýginedi. Al jýrgizilgen saualnamagha sәikes, medisina qyzmetkerlerining jartysynan astamy bolashaqta múnday tehnologiyalardy túraqty paydalanugha dayyn.

Soghan qaramastan, barlyq maman jasandy intellektke tolyq senuge bolmaytynyn aitady. Garvard medisina mektebining zertteushisi Ariya Raonyng pikirinshe, jasandy intellektting «oylau» tәsili men dәrigerding klinikalyq oilauy birdey emes. Onyng aituynsha, qazirgi tildik modelider mәseleni kezen-kezenimen talday alghanymen, belgisizdik pen birneshe yqtimal diagnozdy qatar qarastyru kezinde jii qatelesedi.

Zertteu barysynda erekshe nazar audartqan jaghdaylardyng biri – aghza transplantasiyasynan keyin immuniyteti әlsiregen nauqas boldy. Bastapqyda onyng belgileri kәdimgi tynys alu joldarynyng infeksiyasyna úqsas kóringen. Alayda jasandy intellekt alghashqy taldaudyng ózinde qauipti etti zaqymdaytyn infeksiya boluy mýmkin ekenin boljaghan. Keyin dәl osy diagnoz rastalyp, nauqasqa shúghyl operasiya jasalghan. Zertteushilerding aituynsha, jasandy intellekt búl qauipti dәrigerlerden shamamen 12-24 saghat búryn boljaghan.

Ghalymdar jasandy intellekt medisinanyng barlyq mәselesin sheshedi dep eseptemeydi. Degenmen ol dәrigerding «ekinshi pikiri» retinde qyzmet atqaryp, siyrek kezdesetin aurulardy anyqtaugha jәne qatelesu yqtimaldyghyn azaytugha kómektese alady.

Qazirgi tanda zertteushiler jasandy intellektti auruhanalardyng kýndelikti júmysyna qauipsiz engizuding joldaryn anyqtau ýshin klinikalyq synaqtardy josparlap otyr. Jasandy intellekt medisinadaghy jana kezenning bastalghanyn kórsetip otyr. Ol dәrigerding ornyn baspaydy, biraq kýrdeli diagnozdardy anyqtauda senimdi kómekshige ainaluy mýmkin. Ásirese medisinalyq qyzmet qoljetimsiz aimaqtarda múnday tehnologiyalar sapaly kómekke jol ashyp, adamdar arasyndaghy densaulyq saqtau tensizdigin azaytugha yqpal etui yqtimal.

Býginde eng manyzdy mәsele – jasandy intellekt pen dәrigerding tәjiriybesin úshtastyryp, pasiyentting qauipsizdigin birinshi oryngha qoyatyn tiyimdi medisinalyq jýie qalyptastyru.

Dýisenәli Álimaqyn

Abai.kz