مەديتسيناداعى ەڭ ۇلكەن قيىندىقتاردىڭ ءبىرى – دۇرىس ەمدى تاڭداۋ ەمەس، اۋرۋدىڭ ناقتى دياگنوزىن ۋاقىتىندا انىقتاۋ. كەيدە دارىگەرلەر سيرەك كەزدەسەتىن نەمەسە بەلگىلەرى ۇقساس اۋرۋلاردى بىردەن تاني المايدى. سوڭعى عىلىمي زەرتتەۋلەر مۇنداي جاعدايدا جاساندى ينتەللەكت (جي) ماڭىزدى كومەكشى بولا الاتىنىن كورسەتىپ وتىر.

2025 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا Science جۋرنالىندا جاريالانعان زەرتتەۋدە گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى OpenAI ازىرلەگەن o1-preview اتتى جاساندى ينتەللەكت مودەلىنىڭ دياگنوستيكالىق قابىلەتىن باعالادى. زەرتتەۋ بارىسىندا مودەل مەديتسينالىق وقۋ باعدارلامالارىندا قولدانىلاتىن كلينيكالىق جاعدايلاردى جانە بوستون قالاسىنداعى اۋرۋحانانىڭ جەدەل جاردەم بولىمىنە تۇسكەن 76 ناۋقاستىڭ ناقتى مەديتسينالىق دەرەكتەرىن تالدادى.

ناتيجەسىندە جاساندى ينتەللەكت كوپتەگەن جاعدايدا دارىگەرلەرگە قاراعاندا دۇرىس دياگنوزدى نەمەسە سوعان وتە جاقىن نۇسقانى ۇسىنعان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، مودەل اۋرۋدىڭ ىقتيمال سەبەپتەرىن كەڭىرەك قاراستىرىپ، سيرەك كەزدەسەتىن دياگنوزداردى دا نازاردان تىس قالدىرمايدى.

زەرتتەۋ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بيومەديتسينالىق دەرەكتەر جونىندەگى مامانى اردجۋن مانرايدىڭ پىكىرىنشە، مەديتسينا سالاسى تەحنولوگيالىق تۇرعىدان ۇلكەن وزگەرىستىڭ الدىندا تۇر. دەگەنمەن ول جاساندى ينتەللەكت دارىگەردى الماستىرۋ ءۇشىن ەمەس، ونىڭ جۇمىسىن تولىقتىرۋ ءۇشىن قولدانىلۋى ءتيىس ەكەنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.

ونىڭ ايتۋىنشا «ەڭ كۇردەلى ەمدەۋ شەشىمدەرىن قابىلداعاندا ادامداردىڭ وزدەرىنە باسقا ادامداردىڭ باعىت-باعدار بەرگەنىن قالايتىنى انىق».

بۇل پىكىرمەن كوپتەگەن زەرتتەۋشىلەر دە كەلىسەدى. قازىرگى تاڭدا الەم بويىنشا دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەردىڭ شامامەن 20 پايىزى كۇردەلى جاعدايلاردا جاساندى ينتەللەكتتىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. ال جۇرگىزىلگەن ساۋالناماعا سايكەس، مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جارتىسىنان استامى بولاشاقتا مۇنداي تەحنولوگيالاردى تۇراقتى پايدالانۋعا دايىن.

سوعان قاراماستان، بارلىق مامان جاساندى ينتەللەكتكە تولىق سەنۋگە بولمايتىنىن ايتادى. گارۆارد مەديتسينا مەكتەبىنىڭ زەرتتەۋشىسى اريا راونىڭ پىكىرىنشە، جاساندى ينتەللەكتتىڭ «ويلاۋ» ءتاسىلى مەن دارىگەردىڭ كلينيكالىق ويلاۋى بىردەي ەمەس. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تىلدىك مودەلدەر ماسەلەنى كەزەڭ-كەزەڭىمەن تالداي العانىمەن، بەلگىسىزدىك پەن بىرنەشە ىقتيمال دياگنوزدى قاتار قاراستىرۋ كەزىندە ءجيى قاتەلەسەدى.

زەرتتەۋ بارىسىندا ەرەكشە نازار اۋدارتقان جاعدايلاردىڭ ءبىرى – اعزا ترانسپلانتاتسياسىنان كەيىن يممۋنيتەتى السىرەگەن ناۋقاس بولدى. باستاپقىدا ونىڭ بەلگىلەرى كادىمگى تىنىس الۋ جولدارىنىڭ ينفەكتسياسىنا ۇقساس كورىنگەن. الايدا جاساندى ينتەللەكت العاشقى تالداۋدىڭ وزىندە قاۋىپتى ەتتى زاقىمدايتىن ينفەكتسيا بولۋى مۇمكىن ەكەنىن بولجاعان. كەيىن ءدال وسى دياگنوز راستالىپ، ناۋقاسقا شۇعىل وپەراتسيا جاسالعان. زەرتتەۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا، جاساندى ينتەللەكت بۇل قاۋىپتى دارىگەرلەردەن شامامەن 12-24 ساعات بۇرىن بولجاعان.

عالىمدار جاساندى ينتەللەكت مەديتسينانىڭ بارلىق ماسەلەسىن شەشەدى دەپ ەسەپتەمەيدى. دەگەنمەن ول دارىگەردىڭ «ەكىنشى پىكىرى» رەتىندە قىزمەت اتقارىپ، سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردى انىقتاۋعا جانە قاتەلەسۋ ىقتيمالدىعىن ازايتۋعا كومەكتەسە الادى.

قازىرگى تاڭدا زەرتتەۋشىلەر جاساندى ينتەللەكتتى اۋرۋحانالاردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسىنا قاۋىپسىز ەنگىزۋدىڭ جولدارىن انىقتاۋ ءۇشىن كلينيكالىق سىناقتاردى جوسپارلاپ وتىر. جاساندى ينتەللەكت مەديتسيناداعى جاڭا كەزەڭنىڭ باستالعانىن كورسەتىپ وتىر. ول دارىگەردىڭ ورنىن باسپايدى، بىراق كۇردەلى دياگنوزداردى انىقتاۋدا سەنىمدى كومەكشىگە اينالۋى مۇمكىن. اسىرەسە مەديتسينالىق قىزمەت قولجەتىمسىز ايماقتاردا مۇنداي تەحنولوگيالار ساپالى كومەككە جول اشىپ، ادامدار اراسىنداعى دەنساۋلىق ساقتاۋ تەڭسىزدىگىن ازايتۋعا ىقپال ەتۋى ىقتيمال.

بۇگىندە ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – جاساندى ينتەللەكت پەن دارىگەردىڭ تاجىريبەسىن ۇشتاستىرىپ، پاتسيەنتتىڭ قاۋىپسىزدىگىن ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن ءتيىمدى مەديتسينالىق جۇيە قالىپتاستىرۋ.

دۇيسەنالى الىماقىن

Abai.kz