Tamyzdyng 23-i ótetin alghashqy Qúryltay saylauy – elimizde resmy tirkelgen jeti sayasy partiyanyng tolyq qúramda qatysyp otyrghan alghashqy iri nauqandarynyng biri bolyp otyr.

Ortalyq saylau komissiyasy tirkegen tizimde: «Ádilet», «Aq jol», «Qazaqstan Halyq partiyasy», «Auyl», «Respublica», «Baytaq» jәne «Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiya» (JSDP) bar ekenin jaqsy bilemiz.

ÓZGERISTI ÓZINEN BASTAGhAN – «AQ JOL»

Búl jolghy saylau nauqannyng jalpy kelbeti búrynghydan mýldem ózgeshe desek artyq aitpaymyz. Eger búryn partiyalar iydeologiyamen emes, әkimshilik resurs pen tanymal túlghalarmen jaryssa, búl joly әrqaysysy naqty elektoraldy ortasyn qalyptastyryp ýlgergeni aiqyn bayqalady.

Osylardyng ishinde 25 jyldyq tarihy bar «Aq jol» - Qazaqstannyng demokratiyalyq osy nauqanda aiqyn týrde Altyn orda múrasynyng múrageri әri joqtaushysy hәm orta jәne shaghyn kәsipkerlerding joghyn joqtaytyn, ystyghy men suyghyna kónetin orta taptyng partiyasy retindegi pozisiyasyn aiqara pash ettip otyr.

Saylaudyng az-aq aldynda «Aq joldyn» tizginin Daniya Espaeva ústady. Sol sebepti de partiya ýshin búl nauqan - janaru kezeni bolyp tabylady.

«AQ JOL» PARTIYaSY TOSYN TAKTIKALYQ ShEShIM QABYLDADY!

Jalpy, saylaualdy siyezde «Aq jol» partiyasy aldaghy Qúryltay saylauy qarsanynda taktikalyq túrghyda óte manyzdy sheshim qabyldady dese bolady. Sebebi, partiyany ondaghan jyldar basqarghan Azat Peruashevtyng óz ornynda  qala berui – Qazaqstanda jana mazmúnda jasaqtalatyn parlamentizm institutynyng sipatyna say emes edi (Azat Peruashevtyng óz sózi). Múnday jaghday qoghamda ««Aq jol» partiyasy saylaugha eshbir ózgerissiz qatysuda» degen pikirdi ornyqtyryp, partiya óz elektoratynan qol ýzip aluy da mýmkin bolatyn. Sondyqtan, aldaghy Qúryltay saylauynda kóbirek dauysqa ie boludyng eng dúrys joly retinde partiya immidjine jana lep beru qajet boldy. Siyez osy mәseleni sheshti. Sheshkende de, óte sәtti taktikalyq qadam jasay otyryp sheshti: ol – tóraghalyq oryngha әiel adamdy, yaghni, Daniya Espaevany alyp kelu.

Endi, qoghamdyq pikirde partiyanyng ózgeristerge dayar ekendigine senim kýsheyip, ol «Aq jol» partiyasynyng Qúryltaydaghy pozisiyasyn nyghayta týsedi desek qatelespeymz.

Qarapayym tilmen aitsaq, «Ózgerister qajet» dep úrandatqan «Aq jol» sol ózgeristi ózgeden búryn ózinen bastap, ýlgi kórsetti!

Sózimiz súiyq bolmasy ýshin, naqty sanderek: Songhy bir jylda partiyanyng úiymdastyrushylyq jәne saylau shtabyn basqaruda jana buyngha jol ashyldy. Ortalyq Kenes qúramy 40%-gha janartylyp, tóraghanyng orynbasarlary men ónirlik filial basshylaryna 35-45 jas aralyghyndaghy kәsipkerler, zangerler men ekonomister keldi. Partiyanyng ózi múny «Aq jol 2.0 - basqarushylar partiyasynan júmys berushiler partiyasyna» kóshu dep ataydy.

Partiyanyng negizgi saylaualdy úrany naqty: Ózgerister, naryq, demokratiya, әdilettilik. Biraq aksentter jana jaghdaygha beyimdelip ózgergeni de bayqalady. Eger 2021-2023 jyldary partiya kóbine shaghyn jәne orta biznesti qorghau turaly aitsa, qazirgi baghdarlamasynda ýsh naqty blok bar:

1. Salyq reformasy - qosymsha qún salyghyn 16%-dan 12%-gha týsiru, jeke kәsipkerlerge arnalghan birynghay 4% salyq.
2. Kәsipkerdi qylmystyq qudalaudy toqtatu - ekonomikalyq baptar boyynsha qamaugha alugha tyiym salu.
3. Adal tender - memlekettik satyp aludy tolyq sifrlandyru jәne otandyq óndirushige 30% jenildik. Aq jol partiyalyq tizimi - búl jolghy nauqandaghy eng jas jәne eng kәsiby tizimderding biri.

«AQ JOL» NE SEBEPTEN ESPAEVANY TANDADY?

Búl súraqqa jauap beru ýshin, aldymen «Aq jol» dempartiyasynyng su jana tóraghasy - Daniya Mәdiqyzy Espaevanyng ómirbayanyna sholu jasaghan dúrys: Daniya Madiqyzy Espaeva 1961 jyly 5 nauryzda Aqtóbe oblysy, Martukst audany, Jaysan auylynda.auylda dýniyege kelgen. Bir jasynda anasynan, keyin әkesinen aiyrylghan. Sondyqtan mýmkindiginshe tezirek mamandyq alyp, óz ayaghyna túrugha úmtylghan. 1982 jyly Almaty esep-nesie tehnikumyn qyzyl diplommen, on jyldan keyin syrttay Almaty halyq sharuashylyghy institutyn tәmamdaghan.

1982 - KSRO Memlekettik bankining Aqtóbe oblystyq departamentining nesie bólimi ekonomiysi. 1986-1987 jj - KSRO Memlekettik bankining Aqtóbe oblystyq departamentining nesie bólimi agha ekonomisti. 1988-1991 jj - Promstroybank oblystyq basqarmasynyng aqsha ainalymy bólimining agha ekonomiysi. Búl derekten Daniya Espaevanyng Kenes zamanynda enbek ete jýrip, KSRO siyaqty alyp memleketting ekonomikalyq jýiesining kýre tamyry – qarjy salasyn jetik mengergenin kóremiz.

Búl tәjiriybe ony elimiz Tәuelsizdik alghan song qúryla bastaghan bank salasyn damytu isine alyp keledi. Sóitip, ol 1992 j. - «Túran» BK Aqtóbe filialynyng bas buhgalteri, 1992-1995 jj - «Túran» AQ Aqtóbe filialynyng diyrektorynyng orynbasary, 1995-1997 jyldar - «Álem Bank Qazaqstan» AQ Aqtóbe oblystyq departamentining nesie bólimining bas mamany, nesie kafedrasynyng mengerushisi, Kreditteu bólimining bastyghy, 1998 - 2005 jj - «BTA Banki» AQ Korporativtik biznesting diyrektorynyng orynbasary, 2006 jyldyng qarasha aiynan bastap - «BTA Banki» AQ Aqtóbe filialynyng diyrektory, 2014 jylghy qarashadan bastap - «Kazkommersbank» AQ Aqtóbe filialynyng diyrektory qyzmetterin atqarady.

Búl «qyzmetttik tizimnen» D.Espaevanyng maman retinde satyly týrde jogharygha órlep otyrghanyn, qyzmeti túraqty nәtiyje berip otyrghanyn kóruge bolady. Al, búl, óz kezeginde, adamnyng adamy qasiyetterining kórsetkishi sanalyp, ortamen dúrys qarymqatynas ornata biludin, jәne sonymen birge, maqsatty әri tabandy adam ekendigining indikatory bola alady.

BILIMNING ESPAEVANY MÁJILIS MINBERINE KÓTERUI...

Aq jol» parlamenttik  partiyagha ainalghan song kәsipkerlik pen óndirushilerdi qoldaytyn partiya retinde tanyla bastady. Sol kezderi onyng deputattyq qúramyna belgili óndiris adamdary, kәsipkerler kóptep shaqyryldy. Elimizding ekonomikasynyng irgetasy sanalatyn óndiris salasynda kәsiby zandar shygharu ýshin osy salany jetik biletin mamandardy partiya óz qataryna tartty. Sondyqtan, ekonomikanyng beldi salasy – qarjylyq jýiede ózin tanyta bilgen, bilikti qarjy ekonomiysi, bir oblystaghy iri bankini basqaryp otyrghan Daniya Espaevany «Aq jol» partiyasynyng nazardan tys qaldyruy mýmkin emes edi. Sóitip, ol 2016 jylghy nauryzdan bastap QR Parlamenti Mәjilisining deputaty, qarjy jәne budjet komiytetining mýshesi bolyp qyzmetin atqara bastady.

​Negizi, D.Espaevanyng deputattyq tәjiriybesi ózining Aqtóbe oblysynda qalyptasa bastaghan bolatyn. Ol eki ret Aqtóbe oblystyq mәslihatynyng deputaty bolyp saylanghan, Al qoghamdyq júmysynda «Atameken» odaghy basqarmasynyng mýshesi bolghan, úzaq jyldar boyy otbasy jәne әielder isteri jónindegi komissiya qúramynda júmys istedi.

​D.Espaeva 1982 jyldan bastap bank jýiesinde júmys istedi. Osy saladaghy jalpy júmys ótili 34 jyl, onyng ishinde 17 jyl basqarushylyq lauazymda boldy. Bank qyzmetining barlyq salalarynda tereng bilim aldy. Mine, osynday bilikti mamandy elimizding industriyalyq damuyn maqsat etken «Aq jol» partiyasy ózining deputattar korpusy qataryna qosty.

​D.Espaeva tek bilikti deputat bolyp qoymady, partiya ony 2019 jyly ótken Qazaqstan Respublikasy preziydentin saylauyna balama kandidat retinde qosty. Sóitip, D.Espaeva elimizdegi preziydenttik saylaugha kandidat retinde úsynylghan alghashqy әiel bolyp aty tariyhqa endi. Osy nauqan kezinde D.Espaeva eldi kóp aralady, jýzdegen mekemeler men újymdarda halyqpen kezdesuler ótkizip, ózining eljúrtqa әigili bolghan ústanmyn pash etti: «Áyel – otbasynyng qarjy diyrektory. Al bizding kópúltty otbasymyz – Qazaqstan. Qarjynyng bәri el ishinde qaluy kerek. Qazir zeynetaqy jәne últtyq qor qarajaty shetelde nebәri 3%-ben saqtalyp jatyr. Búlay bolmauy tiyis. Odan da sol qarjyny osynda iske qosyp, jergilikti óndirushilerdi qoldau qajet», – deydi Espaeva. Al, halyq arasynda «Daniyany preziydent saylayyq, sonda Daniyadaghyday ómir sýretin bolamyz»» degen әzilding keng taraghany úmytylghan joq.

DANIYa ESPAEVANYNG SAYaSY TÚLGhA RETINDE ÓSUI

Odan ózge, preziydenttik saylau nauqany D.Espaevanyng sayasatkerlik tәjiriybesining shyndala týsuine de kóp yqpalyn tiygizdi. Ol elimizdegi ótkir túrghan ekonomikalyqqarjylyq mәselelerdi sheshudi «europalyq demokratiyalyq baghytty ústana otyryp sheshu qajet» dep sanady. Elimizde әdilettilik, adam qúqyn qorghau, erkindik pen bostandyq mәseleleri sóz jýzinde qalyp qoymay, naqty mazmúngha ie boluy kerek ekendigin halyqqa týsindirumen boldy.

​Onyng preziydenttik saylaugha kandidattyqqa úsynuyn Europa sayasatkerleri de jyly qabyldap, pikirlerin bildirip jatty. Mysaly, saylau nauqany bastalghan kýnderding ózinde-aq Europarlamentting Ortalyq Aziya jónindegi delegasiyasynyng tórayymy IYveta Grigule «Aq jol» partiyasy «Qazaqstangha jәne halyqaralyq qauymdastyqqa demokratiya men liyberalizm qaghidattaryna adaldyghyn, negizgi qúndylyqtar men azamattardyng teng qúqyqtylyghyna qúrmetin kórsetti», - dep oryndy atap ótti.

​D.Espaevanyng endi tarih qoynauyna ketuge bet búrghan Qazaqstan Respublikasy Mәjilisining tóraghasynyng orynbasary, viysespiyker boluy da – onyng sayasatkerlik qyrynyng eng jarqyn beti deymiz.

​Býginde «Aq jol» partiyasynyng tóraghalyghy ornyna kelgen D.Espaevanyng shaghyn sayasy portreti óte bay ekenin jogharydaghy derekter molynan aityp túr. Endi ol ózining jana qyzmetinde partiyany Qúryltay saylauynda tórge shygharu mindeti týr. Sóitip, oghan bilimi men tәjiriybesin Qazaqstannyng damuyna arnaugha danghyl jol ashyldy desek bolady.

​Sózimiz naqty boluy ýshin, D.Espaevanyng birneshe sayasi, ekonomikalyq, әleumettik baghyttaghy talaptaryna nazar audarayyq.

Sayasatker sheteldik jer qoynauyn paydalanushylardyng tauarlar men qyzmetter satyp aluynda otandyq kәsiporyndargha naqty basymdyq beru mәselesin ýnemi kóterip keledi. Birde ol sózinde Alash jetekshisi Álihan Bókeyhannyng sózin keltiredi:  «Jer astyndaghy, jer betindegi jәne tipti aspandaghy barlyq iygilik qazaq memleketine qyzmet etui kerek. Qazaqtyng keudesine taghylatyn týime qúigha bolatyn әrbir tasqa deyin».

​«Biz jaqsy ómirge aparatyn jana mýmkindikterdi ýnemi keneytip, ashyp otyruymyz kerek jәne osy jolda kedergi bolatyn nәrsening bәrinen batyl týrde bas tartuymyz qajet», – deydi Daniya Madiqyzy saylaushylarmen kezdesulerde birneshe ret.

​Atap aitqanda, ol elimizdegi basty mindetterining biri retinde jemqorlyqqa qarsy ymyrasyz kýresti jәne kapitaldyng ofshorlyq aimaqtargha zansyz shygharyluyn toqtatudy sanaydy.

​(Ayta ketsek, «Aq jol» ókilderi parlamenttegi alghashqy kýnderinen bastap on jyl boyy ýkimet pen bas prokurorgha ofshorsyzdandyru jәne Qazaqstannan zansyz shygharylghan milliardtardy qaytaru jóninde naqty faktiler men esimderdi kórsetip túraqty úsynystar jasap keledi).

​Al, D.Espaevanyng ústanymy ony ótkir sayasatker qataryna qosatyn siyaqty: «Eger ministr nemese Últtyq bank basshysy devalivasiya bolmaydy dep mәlimdep, keyin ol bәribir oryn alsa, múnday sheneunik otstavkagha ketui tiyis», – dep naqty talap qoyady Espaeva.

Sonymen birge ol devalivasiyalyq tәuekelderden shyghudyng jolyn otandyq óndirushilerdi qoldaudan, importty almastyrudan jәne ishki naryqty qazaqstandyq tauarlarmen tolyqtyrudan kóredi.

Mineki, D.Espaevanyng sayasy ústanymdaryna shaghyn sholudyng ózinde onyng memleketshildik ústanymy, әdilettilikti tu etip ústanatyny, memleket qyzmetkerining maqsaty halqyna qyzmet etu ekendigi anyq aitylady. Búl – elimizding sayasy arenasyna zamangha layyq oilaytyn, jigerli kýresker sayasatkerding partiya basshylyghyna kelgeninen habar beredi. Áriyne, búl oilar bolashaqta partiyanyng da túraqty ústanymy retinde kórinis beretini anyq.

Týiin: «Aq jol» partiyasy úzaq jyldar boyy Altyn orda múrageri retinde ózin tanytyp keldi. Endi, partiyagha jana tóragha keluimen «Aq jol» partiyasynyng osy bir ruhaniymәdeny baghyty ózgermeydi dep senim bildiremiz. Endeshe, Daniya Madiqyzy Espaeva basqaratyn «Aq jol» partiyasy osy joldan taymaydy, qoghamdy demokratiyalyq qúndylyqtargha bastaydy dep partiyagha da, onyng kóshbasshysyna da ýlken senim artqymyz keledi.

Núrgeldi Ábdighaniyúly

Eskertu: Materialdyng aqysy «Aq jol» - Qazaqstannyng demokratiyalyq partiyasynyng saylaualdy shtaby qorynan tólendi.

Abai.kz