Jana oqu jyly qarsanynda dәstýrli týrde úiymdastyrylatyn tamyz konferensiyasy biyl Almaty oblysynda «Konstitusiyalyq qúndylyqtar: kәsibiylik, sapa, nәtiyje» taqyrybyna arnaldy. Jiynda bilim beru salasynda ótken oqu jylynda atqarylghan júmystar saralanyp, jana oqu jylyndaghy basym baghyttar aiqyndaldy. Konferensiyagha oblys әkimi Marat Súltanghaziyev, QR Oqu-aghartu ministrligining Investisiyalyq sayasat jәne infraqúrylymdy damytu departamentining diyrektory Ayqoja Ábsadyqov, Memlekettik qyzmet isteri agenttigining ókilderi, ardager ústazdar, bilim beru úiymdarynyng basshylary, joghary oqu oryndarynyng rektorlary, audan-qala әkimderi, qúqyq qorghau organdarynyng ókilderi jәne pedagogter qatysty, – dep habarlaydy Almaty oblysy әkimining baspasóz qyzmeti.

Konferensiya barysynda bilim sapasy men pedagogterding kәsiby biliktiligin arttyru, infraqúrylymdy damytu, oqushy oryndarynyng tapshylyghyn azaytu, sifrlandyru jәne tәrbie júmysy siyaqty manyzdy mәseleler talqylandy.

Almaty oblysynyng әkimi Marat Súltanghaziyev ónirde bilim beru salasyn damytudyng ýsh negizgi baghyty bar ekenin aitty. Birinshiden, jana konstitusiyalyq talaptargha say ýsh auysymdy mektepterdi joy, zamanauy mektepter salu jәne sifrlyq sauattylyqty damytu. Ekinshi baghyt – óskeleng úrpaqtyng qúqyqtyq sauattylyghyn kóterip, jauapty azamattyq ústanymyn qalyptastyru. Ýshinshi baghyt – enbek naryghyna qajetti, bәsekege qabiletti mamandar dayarlau.

Sonday-aq Marat Eleusizúly bilim salasyna kórsetilip otyrghan memlekettik qoldau jyldan-jylgha artyp kele jatqanyn jetkizdi. Mәselen, biyl oblysta bilim salasyn qarjylandyru 458,2 mlrd tengege jetti. Oqushylar sanynyng jyl sayyn 7-10 myngha artuyna baylanysty pedagogterge de súranys ósip otyr. Osyghan baylanysty jalaqy qoryna jyl sayyn qosymsha 7 mlrd tenge bólinude.

Almaty oblystyq bilim basqarmasynyng basshysy Qayrat Júmanovtyng aituynsha, mektepke deyingi bilim beru baghyty boyynsha ótken jylghy mausymnan bastap Qonaev qalasynda 24 mektepke deyingi úiymda 2 951 oryngha vaucherlik qarjylandyru pilottyq jobasy iske qosyldy. Nәtiyjesinde balabaqsha kezegindegi balalar sany 963-ten 470-ke deyin azaydy. Sonymen qatar ata-analargha qoldau kórsetu ýshin 365 kenes beru ortalyghy júmys istep, «Balaqaylar mektebi» jobasy ayasynda 7 223 bala mektepke deyingi dayarlyqtan ótti.

Býginde ónirdegi 5 mektep Qazaqstannyng eng ýzdik 100 mektebining qataryna engen. Al daryndy balalardyng 3 jyldaghy jýldeli oryndargha ie boludaghy sapa kórsetkishi 54 payyzgha artty. 2025-2026 oqu jylynda pәndik olimpiadalargha 541 oqushy qatysyp, 303 jýldeli oryn iyelendi. Halyqaralyq bayqaularda 29 oqushy jenimpaz atandy. Eki jyl qatarynan oblys týlekteri ÚBT-dan eng joghary 140 ball jinady. Al ótken oqu jylynyng qorytyndysy boyynsha oblysta bilim sapasy 68,9 payyzdan 69,5 payyzgha ósti.

Ónirde 34767 pedagog júmys isteydi. Onyng ishinde biliktilik sanaty bar pedagogtardyng ýlesi – 74,8%. Al jana formattaghy biliktilik sanatyna ie múghalimder sany biyl 28,2%-dy qúrap 7,1%-gha ósken.

Bilim oshaqtarynda «Taza Qazaqstan» tújyrymdamasy ayasyndaghy júmystar da qarqyndy jýrgizilude. Biyl 350 myng oqushynyng qatysuymen «Bolashaqty birge otyrghyzayyq» aksiyasy, mektep týlekteri men tanymal túlghalardyng qatysuymen «Býgingi kýn – ertengining órkeni» jәne «Jayna, tughan ólkem!» chellendjderi úiymdastyrylghan.

Biyl ónirde enbek naryghyna qajetti jana mamandyqtardy ashugha 500 mln tenge bólindi. Kolledjderding materialdyq-tehnikalyq bazasy da janartyluda. Studentter týrli sayystarda top jaryp, ýzdik nәtiyje kórsetude. Mysaly, «WorldSkills Kazakhstan» respublikalyq chempionatynda oblysymyzdyng 12 studenti jýldeli oryndargha ie bolghan. Kolledjderding Qytay, Ontýstik Koreya, Fransiya, Týrkiya jәne basqa da memleketterding bilim beru úiymdarymen halyqaralyq baylanys ornatuy studentter men pedagogterding tәjiriybe almasuyna jana mýmkindik berip otyr.

Oblysta jastardyng bilimin jetildiru – manyzdy baghyttarynyng biri. Songhy tórt jylda jergilikti budjet esebinen 239 grant bólindi. Biyl taghy 35 grant qarastyrylghan. Sonymen qatar QHR úsynghan bilim granttary arqyly 2024 jyldan beri 65 týlek Qytayda oqyp jatyr.

Konferensiyada balanyng qauipsizdigi mәselesine erekshe kónil bólindi. Talghar audany prokuraturasynyng agha prokurory Dias Súltannyng mәlimdeuinshe, Talghar audanynda kәmeletke tolmaghandar arasyndaghy qúqyq búzushylyqtyng aldyn alu jәne jasóspirimderding qúqyqtyq sauattylyghyn arttyru maqsatynda «Zang men tәrtip» azamattyq tәlimgerlik pilottyq jobasy iske asyrylghan.

«Jobagha 10 mektep pen 3 kolledj qatysyp, prokuratura, polisiya jәne advokatura organdarynyng 13 ardageri tәlimger retinde tartyldy. Olar 7-10 synyp oqushylary men kolledj studentterimen qúqyqtyq taqyryptarda pikirtalas, trening jәne profilaktikalyq kezdesuler ótkizdi. Nәtiyjesinde oqushylardyng qúqyqtyq bilimdi mengeru dengeyi 90 payyzdan asty», – dedi agha prokuror.

Biyl búl bastamagha taghy 35 úiym qosylmaq. Joba sonday-aq bulling pen kiyberbullingtin, zorlyq-zombylyqtyng jәne basqa da kelensiz jaghdaylardyng aldyn alugha baghyttalghan. Osyghan baylanysty Marat Eleusizúly bilim, polisiya jәne densaulyq saqtau salalary birigip әreket etu keregin aityp, búl baghyttaghy júmysty kýsheytudi tapsyrdy.

Sifrlandyru taqyryby da kýn tәrtibinen tys qalghan joq. Bilim salasyndaghy qarjynyng ashyq әri tiyimdi júmsaluyn qamtamasyz etu maqsatynda «Esep» birynghay aqparattyq jýiesin engizu kózdelip otyr.

Jiyn barysynda Ayqoja Ábsadyqov elimizdegi bilim salasynda engizilgen ózgerister jayly bayandady. Aytuynsha, balalardyng jas erekshelikteri eskerilip, oqu baghdarlamalary keshendi týrde qayta qaralghan. Biylghy 1 qyrkýiekten bastap bastauysh synyptarda BJB men TJB alynyp tastalady. 5-9 synyptarda irgeli ghylymdardy terendetip oqytugha basymdyq berilip, 8-9 synyptargha «Qazaqstan geografiyasy» pәnin aptasyna 2 saghat kóleminde engizu qarastyryluda.

Jiyn sonynda ótken oqu jylynyng qorytyndylary men jana oqu jylyna arnalghan mindetter saralanyp, konferensiyanyng qarary qabyldandy. Sonday-aq bilim beru salasynda eseli enbek etip, óz isine adaldyghymen daralanghan ústazdar «Enbek ardageri», «Y.Altynsariyn», «Bilim beru salasynyng ýzdigi» tósbelgilerimen jәne Almaty oblysy әkimining Qúrmet gramotasymen, Alghys hatymen marapattaldy.

Abai.kz