Sonymen, alghashqy Qúryltay saylauy da ótti. 24 tamyzda Ortalyq saylau komissiyasy onyng aldyn ala nәtiyjelerin jariyalady. Saylaudan keyin ne bolady? Býgingi materialda soghan jauap izdeymiz.

Bir palataly Qúryltay saylauynan keyin eldegi basqaru jýiesi qalay ózgeretini jana Konstitusiyada aiqyn jazylghan.

1. OSK saylaudyng týpkilikti qorytyndysyn shygharady.

Partiyalar saylau qorytyndysy boyynsha iyelengen mandat sanyna qaray deputattyqqa iriktelgen tizimderin úsynady. Osydan keyin deputattar tirkeledi. Saylau nәtiyjesine qatysty dau bolsa, ony belgilengen tәrtippen Konstitusiyalyq Sot qaray alady. Ázirge onday dau tuyndaghan joq.

2. Qúryltaydyng birinshi sessiyasy shaqyrylady.

Preziydent ony saylau qorytyndysy jariyalanghan kýnnen bastap 30 kýnnen keshiktirmey shaqyrugha tiyis. Birinshi sessiyada deputattar halyqqa ant beredi.

3. Alghashqyda Qúryltay tóraghasy saylanady.

Tóragha deputattardyng arasynan jasyryn dauys berumen, jalpy qúramnyng kópshilik dausymen saylanady. Kandidaturany Preziydent úsynady. Birinshi sessiyada tóragha saylanghangha deyin otyrysty OSK tóraghasy jýrgizedi.

4. Tóraghanyng ýsh orynbasary saylanady.

Olardy Preziydent taghayyndamaydy. Qúryltay tóraghasynyng úsynysymen deputattardyng jalpy sanynyng kópshiligi saylaydy.

5. Viyse-preziydentti Preziydent taghayyndaydy.

Biraq oghan Qúryltaydyng kelisimi kerek. Birinshi shaqyrylghan Qúryltaydyng birinshi sessiyasy ashylghan kýnnen bastap eki ay ishinde Preziydent Viyse-Preziydentti taghayyndaugha tiyis.

6. Janadan saylanghan Qúryltay aldynda Ýkimet óz ókilettigin toqtatady.

Biraq búl - Ýkimet birden júmysyn toqtatady degen sóz emes. Jana qúramy bekitilgenge deyin qazirgi Ýkimet mindetin atqara beredi.

7. Premier-ministr.

Preziydent Qúryltayda ókildigi bar partiyalardyng fraksiyalarymen konsulitasiya ótkizedi. Sodan keyin Premier-ministr kandidaturasyn Qúryltaygha kelisuge úsynady. Qúryltay deputattarynyng jalpy sanynyng kópshiligi kelisim bergen song Preziydent Premier-ministrdi taghayyndaydy.

Preziydent úsynghan, Qúryltaydyng kelisimin qajet etetin lauazymgha kandidaturany qaytadan maqúldamasa, Preziydent Qúryltaydy taratugha qúqyly. Búl Premier-ministrge de, Viyse-preziydentke de qatysty. Qúryltay tóraghasyn saylaudan ekinshi ret bas tartylsa da, Preziydentting Qúryltaydy taratuyna bolady.

8. Jana ministrler kabiyneti jasaqtalady.

Premier-ministr taghayyndalghannan keyin 10 kýn ishinde Preziydentke Ýkimetting qúrylymy men qúramy jóninde úsynys engizedi. Preziydent Ýkimetting qúrylymyn aiqyndap, Premier-ministr úsynghan ministrlerdi Qúryltaymen konsulitasiyadan keyin taghayyndaydy. Al syrtqy ister, qorghanys jәne ishki ister ministrlerin Preziydent derbes taghayyndaydy.

9. Konstitusiyalyq sottyng jana qúramy.

Birinshi shaqyrylghan Qúryltaydyng birinshi sessiyasy ashylghan kýnnen bastap eki ay ishinde Konstitusiyalyq sottyng tóraghasy men sudiyalary taghayyndalugha tiyis.

Qysqa hronologiya

23 tamyz – Qúryltay saylauy ótti.

24 tamyz – OSK aldyn ala nәtiyjeni jariyalady.

Kelesi kezeng – deputattardy tirkeu.

Odan keyin 30 kýnge deyin – Qúryltaydyng birinshi sessiyasy.

Birinshi sessiyada – ant qabyldau, Qúryltay tóraghasy, keyin onyng ýsh orynbasary saylanady.

Birinshi sessiyadan keyin 2 aigha deyin – Viyse-preziydent taghayyndalady jәne Konstitusiyalyq sottyng jana qúramy jasaqtalady.

Jana Qúryltay aldynda – Ýkimet ókilettigin dogharady, biraq jana kabiynet bekitilgenshe júmysyn jalghastyrady.

Premier-ministrding kandidaturasyn Preziydent úsynady → Qúryltay kelisedi → Preziydent taghayyndaydy.

Premier taghayyndalghannan keyin 10 kýn ishinde – jana Ýkimetting qúrylymy men qúramy boyynsha úsynys beriledi.

Derekkózi: Qazaqparat

Abai.kz