2026 jylghy 2–3 qyrkýiekte Tashkent qalasy men Tashkent oblysynda Ózbekstan Respublikasy Tәuelsizdigining 35 jyldyghyna, Birinshi Baku Týrkologiyalyq Qúryltayynyng 100 jyldyghyna, sonday-aq úly ózbek aqyny әri oishyly Álisher Nauaidyng 585 jyldyghyna jәne әzerbayjannyng úly aqyny әri oishyly Nizamy Gәnjauiyding 885 jyldyghyna arnalghan әdeby jәne mәdeniy-gumanitarlyq is-sharalar kesheni ótti. Is-sharalardy Týrki mәdeniyeti jәne múrasy qory, Ózbekstan Respublikasynyng Mektepke deyingi jәne mektep bilimi ministrligi, Ózbekstan Respublikasynyng Mәdeniyet ministrligi, Tashkent oblysynyng әkimdigi, Ózbekstan jәne Qazaqstan Jazushylar odaqtary úiymdastyrdy.

3 qyrkýiekte Ózbekstan Respublikasynyng Preziydenti, Mәrtebeli Shavkat Miromonovich Mirziyyoevting Álisher Nauay men Nizamy Gәnjauiyding mereytoylaryna oray halyqaralyq is-sharalar ótkizu turaly bastamasy ayasynda úiymdastyrylghan «Týrki әlemining ruhany múrasy: әdebiyet – dәuirler men úrpaqtar dialogy» atty Ózbekstan jәne Qazaqstan jazushylarynyng forumy ótti. Forum ortaq әdeby jәne mәdeny múrany ilgeriletuge, týrki elderi arasyndaghy baylanystardy nyghaytugha jәne shygharmashylyq yntymaqtastyqty damytugha baghyttaldy. Forumgha Ózbekstan Respublikasy Preziydentining kenesshisi Hayriddin Súltanov, Qazaqstan Respublikasy Preziydentining kenesshisi Mәlik Otarbaev, Ózbekstan Respublikasynyng Mektepke deyingi jәne mektep bilimi ministri Ezozhon Karimova, Ózbekstan Respublikasynyng Mәdeniyet ministri Ozodbek Nazarbekov, Ózbekstan Jazushylar odaghynyng tóraghasy Sirojiddin Sayyiyd, Qazaqstan Jazushylar odaghynyng tóraghasy Mereke Qúlkenov, Qazaqstan Respublikasynyng Ózbekstan Respublikasyndaghy Tótenshe jәne Ókiletti Elshisi Eraly Toghjanov, Ózbekstan Últtyq aqparat agenttigining (ÓzA) bas diyrektory Abdusaid Kuchimov, Týrki mәdeniyeti jәne múrasy qorynyng preziydenti, professor Aqtoty Rayymqúlova, sonday-aq eki elding memlekettik jәne qogham qayratkerleri, belgili jazushylar, aqyndar, ghalymdar men shygharmashylyq ziyaly qauym ókilderi qatysty.

Forum baghdarlamasy Tashkent qalasyndaghy úly Álisher Nauay eskertkishine gýl shoqtaryn qoy rәsiminen bastaldy. Odan keyin Ózbekstan Jazushylar odaghynda Birinshi Baku Týrkologiyalyq Qúryltayynyng 100 jyldyghyna arnalghan arhivtik qújattardyng fotokórmesi, sonday-aq Ózbekstan, Qazaqstan jәne Týrki mәdeniyeti jәne múrasy qorynyng baspa jobalary tanystyryldy.

Ózbekstan Jazushylar odaghy tóraghasynyng orynbasary Minhojiddin Hodjimatov moderatorlyq etken plenarlyq otyrys barysynda Ózbekstan Respublikasy men Qazaqstan Respublikasy Preziydentterining qúttyqtaulary jetkizildi. Eki elding memlekettik organdary men әdeby qauymdastyq ókilderi týrki әlemindegi әdeby jәne mәdeniy-gumanitarlyq baylanystardy odan әri damytu ýshin Forum men qabyldanatyn Tashkent deklarasiyasynyng airyqsha manyzyn atap ótti.

Týrki mәdeniyeti jәne múrasy qorynyng preziydenti Aqtoty Rayymqúlova bauyrlas Ózbekstan halqyn Tәuelsizdikting 35 jyldyghymen qúttyqtap, Forumnyng týrki halyqtarynyng ruhany múrasyn saqtau jәne ony keleshek úrpaqqa jetkizudegi erekshe rólin atap ótti. «Halyqtyng jarqyn bolashaghy onyng tilin, mәdeniyetin, tarihy men dәstýrlerin saqtaugha, sonday-aq ruhany qúndylyqtardy úrpaqtan úrpaqqa jetkizuge baylanysty», – dep atap ótti professor Aqtoty Rayymqúlova. Qor preziydenti sonday-aq songhy eki jylda úiym tarapynan týrki halyqtarynyng bay mәdeny múrasyn saqtaugha, zertteuge jәne nasihattaugha baghyttalghan 200-ge juyq joba men bastama jýzege asyrylghanyn aitty.

Forum ayasynda «Ózbekstan men Qazaqstannyng әdeby dialogy: ortaq múra, qazirgi zaman jәne yntymaqtastyqtyng jana kókjiyekteri» atty taqyryptyq sessiya ótti. Onyng qatysushylary Álisher Nauay men Nizamy Gәnjauiyding bay múrasyn, bauyrlas halyqtardyng ghasyrlar boyghy әdeby baylanystaryn, ortaq tarihiy-mәdeny jadty saqtau mәselelerin jәne әdebiyetting týrki әlemi halyqtarynyng ruhany jaqyndasuyndaghy rólin talqylady.

Baghdarlama «Týrki әlemi әdeby yntymaqtastyghynyng jana kókjiyekteri» atty dóngelek ýstelmen jalghasty. Onyng ayasynda ortaq әdeby múrany saqtau jәne halyqaralyq dengeyde ilgeriletu, audarma isin damytu, jas avtorlardy qoldau, birlesken baspa jobalaryn jýzege asyru jәne әdeby múrany sifrlandyru mәseleleri nazargha alyndy.

Forumnyng tarihy qorytyndysy Tashkent deklarasiyasynyng qabyldanuy boldy. Qújatqa Ózbekstan jәne Qazaqstan Jazushylar odaqtarynyng tóraghalary, sonday-aq Týrki mәdeniyeti jәne múrasy qorynyng preziydenti qol qoydy. Tashkent deklarasiyasy týrki әlemi kenistigindegi úzaq merzimdi әdeby jәne mәdeniy-gumanitarlyq yntymaqtastyqtyng naqty baghyttaryn aiqyndaydy. Qújat әdebiyet ókilderi arasyndaghy shygharmashylyq baylanystardy odan әri keneytudi, ortaq әdeby múrany zertteu, audaru jәne nasihattau júmystaryn jandandyrudy, birlesken baspa jәne zertteu bastamalaryn jýzege asyrudy, jas avtorlardy qoldaudy jәne týrki elderining әdeby jәne mәdeny instituttary arasyndaghy kәsiby ózara is-qimyldy nyghaytudy kózdeydi. Deklarasiyanyng qabyldanuy әdeby yntymaqtastyqtyng túraqty platformasyn qalyptastyru jәne týrki әlemining ortaq mәdeniy-gumanitarlyq kenistigin odan әri nyghaytu jolyndaghy manyzdy qadam boldy.

Forum qarsanynda, 2026 jylghy 2 qyrkýiekte Tashkent oblysy Bostanlyq audanynyng Qaramanas auylynda Ózbekstan Respublikasynyng Preziydenti Shavkat Mirziyyoevting bastamasymen kórnekti qazaq jazushysy Rahmetolla Rayymqúlovtyng esimi berilgen №34 orta mektepte 2026–2027 oqu jylynyng bastaluyna arnalghan saltanatty rәsim ótti.

Rahmetolla Rayymqúlov – jazushy, dramaturg, audarmashy, Úly Otan soghysynyng ardageri jәne qogham qayratkeri. Onyng әdeby múrasy Qazaqstan mәdeniyetinde layyqty oryn alyp, qazaq jәne ózbek halyqtarynyng kópjyldyq әdeby jәne ruhany baylanystaryn nyghaytugha qyzmet etedi.

Saltanatty rәsimge memlekettik organdardyng basshylary men ókilderi, qogham qayratkerleri, Qazaqstan men Ózbekstannyng belgili jazushylary, shygharmashylyq ziyaly qauym ókilderi, ústazdar, oqushylar jәne auyl túrghyndary qatysty. Is-shara ayasynda Alghashqy qonyrau soghylyp, «Rahmetolla Rayymqúlov: úrpaqtardy sabaqtastyrghan múra» atty ashyq sabaq ótti. Qatysushylargha janartylghan mektep kitaphanasy men jazushynyng ómiri men shygharmashylyghyna arnalghan memorialdyq búrysh tanystyryldy. Mektep kitaphanasynyng qory qazaq jәne ózbek әdebiyetining jana basylymdarymen tolyqtyryldy.

2–3 qyrkýiekte ótken is-sharalar týrki elderi arasyndaghy mәdeniy-gumanitarlyq baylanystardy nyghaytudyng manyzdy alanyna ainalyp, tarihy jadty saqtaugha, әdeby dialogty damytugha jәne týrki әlemining bay ruhany múrasyn ilgeriletuge degen ortaq úmtylysty aiqyndady.

Abai.kz