Redaksiyadan: Qazirgi tanda Qazaqstan armiyasyn reformalau degen mәsele kýn tәrtibinde. Preziydent pәrmen berip, Qazaqstan armiyasyn reformalau isi qolgha alyndy. QR Qorghanys ministrligining basshylyq qúramyndaghy auys-týiister men Preziydenttin: «Bizding armiya ótken ghasyrda qalyp qoyghan», - degen ótkir syny búl salagha kýrdeli ózgerister qajet ekenin aighaqtaydy.

Osy rette redaksiyamyzgha dogharystaghy polkovniyk, әskery sarapshy Darhan Daniyarov myrza Qazaqstannyng әskery aviasiyasy salasyndaghy ózgerister jayly taldau maqalasyn joldapty. Bizding әskerde qanday úshaqtar bar? Áskeriy-әue-transporttyq salada qanday ózgerister oryn aluda? Tap osy maqalada egjey-tegjeyli bayandalady.

Ot C-295 k A400M: Kazahstan formiruet novui sistemu voenno-transportnoy aviasiiy

Publikasiya ofisialinymy kanalamy Airbus Defence and Space fotografiy vtorogo voenno-transportnogo samolyota A400M v kazahstanskoy livree — vajnyy signal dlya otechestvennoy voennoy aviasii. Samolyot uje izgotovlen y prohodit tehnicheskui priyyomku. Eto vtoroy iz dvuh A400M, zakazannyh Kazahstanom v 2021 godu. Pervyy byl peredan v dekabre 2024 goda.

No znachenie etoy postavky vyhodit daleko za ramky poyavleniya eshyo odnoy mashiny na voorujeniiy.

Za poslednie gody Kazahstan posledovatelino vystroil osnovu sovremennoy voenno-transportnoy aviasii. Snachala sformirovalsya park srednih transportnyh samolyotov C-295. Segodnya ih 11, y ony ekspluatiruitsya Voenno-vozdushnymy silamy y Aviasionnoy slujboy Komiyteta nasionalinoy bezopasnosti. Pervyy C-295 Kazahstan poluchil eshyo v 2013 godu.

Teperi eta sistema poluchila tyajyoloe zveno — dva A400M.

Takim obrazom, Kazahstan raspolagaet dvumya razlichnymy klassamy transportnyh vozmojnostey: C-295 dlya shirokogo spektra takticheskih perevozok y A400M dlya zadach, trebuyshih sushestvenno bolishey dalinosti, gruzopodiyomnosty y obiyoma perevozok.

Eto uje ne otdelinye zakupki. Eto posledovatelinoe formirovanie voenno-transportnoy sistemy.

Ot rabochey loshadky k tyajyolomu transportniku

C-295 za gody ekspluatasiy stal dlya Kazahstana deystviytelino rabochey mashinoy.

Y eto sootvetstvuet mirovomu opytu. Semeystvo C-295 segodnya ispolizuetsya 41 operatorom v 37 stranah; Airbus soobshaet o bolee chem 300 zakazannyh samolyotah y svyshe 610 tysyach chasov nalyota vsego parka.

Kazahstan poluchil ne prosto sovremennyy transportniyk,
a proverennuiy mejdunarodnoy ekspluatasiey platformu, vokrug kotoroy postepenno sformirovalisi ekipaji, tehnicheskie spesialisty
y prakticheskiy opyt priymeneniya.

Sleduishim logichnym shagom stal A400M.

Y zdesi prinsipialino vajno ponimati raznisu v vozmojnostyah.

A400M sposoben perevoziti do 37 tonn poleznoy nagruzkiy, vkluchaya krupnogabaritnui tehniku, a ego vozmojnosty pozvolyayt vypolnyati kak strategicheskiye, tak y takticheskie transportnye zadachi. Samolyot sposoben rabotati ne toliko s obychnyh aerodromov, no y s korotkiyh
y nepodgotovlennyh polos.

Po osenke Ministerstva oborony Kazahstana, odin reys A400M
po obiyomu perevozky sopostavim priymerno s shestiu C-295. Samolyot sposoben preodolevati rasstoyaniya do 8 tysyach kilometrov, razvivati skorosti do 802 km/ch y perevoziti tyajyolui tehniku.

IYmenno poetomu poyavlenie A400M menyaet kachestvenno,
a ne kolichestvenno.

Pervyy A400M uje dokazal svoy vostrebovannosti

Osobennosti nyneshnego etapa zakluchaetsya v tom, chto vtoroy samolyot prihodit ne v toliko formiruishuisya sistemu.

Pervyy A400M uje intensivno ekspluatiruetsya kazahstanskimy ekipajami. Podgotovka prohodila v Ispaniy y prodoljilasi v Kazahstane sovmestno so spesialistamy Airbus. Lyotchiky otrabatyvaly marshruty, manevrirovaniye, vzlyot y posadku, vypolnyaly polyoty v napravleniy Taldykorgana, Balhasha, Aktau y Atyrau.

No gorazdo vajnee to, chto samolyot uje poluchil prakticheskui nagruzku.

Kazahstanskiy A400M priymenyalsya dlya perevozky gruzov y tyajyoloy tehniki, a takje dlya obespecheniya mejdunarodnyh zadach strany. Ministerstvo oborony soobshalo, chto za period ekspluatasiy samolyot perevyoz bolee 500 tonn razlichnyh gruzov, vkluchaya gumanitarnui pomoshi dlya Afganistana.

Otdelino stoit otmetiti mirotvorcheskoe napravleniye.

A400M obespechil dostavku v Almaty 70 voennoslujashih kazahstanskogo mirotvorcheskogo kontingenta, zavershivshih slujbu
v sostave missiy OON na Golanskih vysotah.

Eto pokazatelinyy priymer togo, kak voenno-transportnaya aviasiya prevrashaetsya v samostoyatelinyy instrument vneshney y oboronnoy politiky gosudarstva.

Kazahstan ne zavisit iskluchiytelino ot privlecheniya storonnih transportnyh resursov, kogda trebuetsya perebrositi sobstvennyy kontingent na znachiytelinoe rasstoyaniye.

Osoboe znachenie dlya Desantno-shturmovyh voysk

Otdelinogo vnimaniya zaslujivait vozmojnosty A400M dlya Desantno-shturmovyh voysk.

Voenno-transportnaya aviasiya y desantnye voyska faktichesky yavlyaytsya vzaimosvyazannymy elementamy odnoy sistemy.

Sovremennye DShV doljny obladati ne toliko podgotovlennymy podrazdeleniyami, no y vozmojnostiu bystro dostaviti ih v rayon vypolneniya zadachiy.

C-295 uje ispolizuetsya Kazahstanom dlya podgotovky desantnikov.
V hode odnogo iz meropriyatiy bolee 200 voennoslujashih DShV vypolnyaly parashutnye pryjky s samolyota C-295; priymenenie samolyota pozvolilo uvelichiti obiyom desantirovaniya po sravnenii s vertolyotnym sposobom.

A400M otkryvaet zdesi sleduishiy uroveni vozmojnostey.

Samolyot rasschitan na perevozku do 116 desantnikov y sposoben osushestvlyati vozdushnoe desantirovanie lichnogo sostava y gruzov.

Dlya Kazahstana eto oznachaet vozmojnosti postepenno vystraivati bolee masshtabnui sistemu operativnoy perebrosky DShV — ot dostavky otdelinyh podrazdeleniy y gruzov do peremesheniya znachiytelinyh siyl
na bolishie rasstoyaniya.

Osobenno vajno, chto ety vozmojnosty mogut otrabatyvatisya
v komplekse s drugimy komponentamy Voorujyonnyh siyl.

Napriymer, v hode ucheniya «Desant-2025» v podgotovke DShV ispolizovalisi samolyoty y vertolyoty razlichnyh vidov aviasii, a C-295 obespechival dostavku boepripasov, medikamentov, prodovolistviya y drugih materialinyh sredstv. V ucheniy uchastvovaly bolee 3000 voennoslujashih DShV.

Eto pokazyvaet, chto voenno-transportnaya aviasiya uje integriruetsya v obshui sistemu podgotovky voysk.

Vozmojnosty dlya Sil spesialinyh operasiy

Ne menee vajna eta sposobnosti y dlya Sil spesialinyh operasiy.

SSO prediyavlyait osobye trebovaniya k mobilinosti: podrazdelenie doljno iymeti vozmojnosti bystro peremestitisya v nujnyy rayon, vkluchaya udalyonnye territorii, a zatem poluchiti neobhodimoe materialinoe obespecheniye.

Zdesi iymeet znachenie ne toliko skorosti samolyota, no y vozmojnosti ispolizovati aerodromy s ogranichennoy infrastrukturoy. Pokazatelino,
chto Kazahstan uje provodit spesialinye meropriyatiya po povyshenii mobilinosty aviasionnyh podrazdeleniy. V hode kompleksnoy proverky «Altyn Jebe» vpervye v istoriy Voorujyonnyh sil posadka voenno-transportnogo C-295 byla vypolnena na aerodromnyy uchastok avtomobilinoy dorogy v Mangistauskoy oblastiy.

Vozmojnosty A400M pozvolyayt vyvesty etu konsepsii
na sushestvenno bolee vysokiy uroveni po dalinosty y obiyomu perevozkiy.

Dlya DShV y SSO eto oznachaet glavnoe — rasshiyrenie radiusa operativnoy mobilinostiy.

A400M — proverennaya mejdunarodnaya platforma

Kazahstan stal devyatym operatorom A400M, prisoedinivshisi
k stranam, kotorye ispolizuit etot samolyot v svoih voorujyonnyh silah.

Segodnya A400M ekspluatiruetsya v desyaty stranah, vkluchaya Germanii, Fransii, Velikobritanii, Ispanii, Tursii, Beligii, Luksemburg, Malayzii, Kazahstan y Indonezii.

Eto samolyot s bolishim mejdunarodnym opytom ekspluatasiiy.

V iile 2026 goda Airbus soobshal, chto globalinyy park A400M prevysil 135 samolyotov, a sovokupnyy nalyot sostavil bolee 270 tysyach chasov. Mashina priymenyaetsya ne toliko v regulyarnoy voennoy logistiyke,
no y v mejdunarodnyh operasiyah, gumanitarnyh missiyah y krupnyh mnogonasionalinyh ucheniyah.

Poetomu Kazahstan poluchaet ne eksperiymentalinuiy platformu,
a uje sformirovavshuisya sistemu, kotoraya iymeet znachiytelinyy mirovoy opyt ekspluatasiiy.

Pochemu eto osobenno vajno iymenno dlya Kazahstana

Geografiya Kazahstana sama po sebe delaet voenno-transportnui aviasii strategicheskim resursom.

Ogromnye rasstoyaniya mejdu regionami, udalyonnye voennye obekty, neobhodimosti podderjivati mobilinosti voysk, uchastie v mejdunarodnyh mirotvorcheskih operasiyah — vsyo eto trebuet sposobnosty bystro perebrasyvati lichnyy sostav, tehniku y gruzy.

V takoy situasiy nalichie sobstvennogo tyajyologo voenno-transportnogo zvena iymeet samostoyatelinoe znacheniye.

Y zdesi Kazahstan poshyol pravilinym, na moy vzglyad, putyom:
ne otkazalsya ot uje osvoennogo srednego klassa, a dopolnil ego tyajyolym.

11 C-295 y 2 A400M — eto uje ne nabor otdelinyh mashiyn.
Eto eshelonirovannaya struktura voenno-transportnoy aviasii.

C-295 obespechivaet povsednevnui takticheskui rabotu.

A400M zakryvaet naibolee tyajyolye y dalinie zadachiy.

A vmeste ony sozdayt gorazdo bolee gibkui sistemu.

Vyvody

Poyavlenie vtorogo A400M — zakonomernyy rezulitat posledovatelinoy politiky Kazahstana po razvitii voenno-transportnoy aviasiiy.

Za odno desyatiyletie strana proshla puti ot formirovaniya parka C-295 do sozdaniya polnosennogo tyajyologo transportnogo zvena na baze A400M.

Segodnya Kazahstan raspolagaet 11 C-295 y dvumya A400M, iymeet podgotovlennye ekipajy y injenerno-tehnicheskiy personal, a pervyy A400M uje poluchil prakticheskiy opyt ekspluatasiy — ot perevozky tyajyolyh gruzov y gumanitarnyh postavok do obespecheniya kazahstanskoy mirotvorcheskoy missiy OON.

Osoboe znachenie eta sistema iymeet dlya Desantno-shturmovyh voysk
y Sil spesialinyh operasiy, dlya kotoryh vozdushnaya mobilinosti yavlyaetsya odnim iz kluchevyh elementov operativnyh vozmojnostey.

Na moy vzglyad, iymenno sovokupnosti etih faktorov pozvolyaet govoriti o tom, chto Kazahstan segodnya formiruet naibolee razvityi
v Sentralinoy Aziy voenno-transportnyy komponent po sochetanii srednego y tyajyologo klassov vozdushnyh perevozok.

Inymy slovami, Kazahstan uje ne prosto narashivaet park transportnyh samolyotov.

On posledovatelino sozdayot sobstvennui sistemu vozdushnoy mobilinosty — y po etomu napravlenii vyhodit v chislo liyderov Sentralinoy Aziiy.

Darhan Daniyarov,

polkovnik v otstavke, voennyy ekspert

Abai.kz