Búghan deyin habarlaghanymyzday, keshe Ortalyq saylau komissiyasy barlyq dengeydegi mәslihat deputattarynyng kezekten tys saylauyn 2026 jylghy 29 qarashagha taghayyndady.

Kandidattardy úsynu býginnen bastalady, al olardy tirkeu 1 qarashada ayaqtalady. Saylau aldyndaghy ýgit-nasihat nauqany 28 qarashagha deyin jalghasady, búl kýn «tynyshtyq kýni» dep jariyalandy.

Barlyghy 228 mәslihatqa 3 447 deputat saylanady:

• Oblystyq – 20 mәslihat, 668 deputat;

• Kalalyq – 38 mәslihat, 626 deputat;

• Audandyq – 170 mәslihat, 2 153 deputat.

Deputattar jalpygha birdey, teng jәne tóte saylau qúqyghy negizinde jasyryn dauys beru arqyly 5 jyl merzimge saylanady.

Sayasy partiyalardyng qatysuy

OSK saylaugha 7 sayasy partiyany jiberdi: «Aq jol», «Auyl», «Ádilet», Jalpyúlttyq sosial-demokratiyalyq partiya (JSDP), «Baytaq», Qazaqstan Halyq partiyasy jәne Respublica.

Al mausym aiynda janadan qúrylghan «Ádilet» partiyasyna qosylatynyn habarlaghan, biraq әli resmy týrde taratylmaghan «Amanat» partiyasy OSK-gha saylaugha qatysudan bas tartatyny turaly habarlama hat joldady.

Kandidattardy úsynu tәrtibi

OSK mýshesi Ásil Janabilovanyng týsindiruinshe, saylau aralas jýie boyynsha – partiyalyq tizimder men bir mandatty okrugter boyynsha ótedi. Tizimdi sayasy partiyalar men qoghamdyq birlestikter úsyna alady. Búdan bólek, azamattardyng ózin-ózi úsynugha da qúqyghy bar.

Partiyalyq tizimge tek tiyisti partiyanyng mýsheleri ghana engizile alady. Tizimdegi әielder men jastardyng jiyntyq ýlesi keminde 30%-dy qúrauy tiyis. Búl rette partiyalyq tizimge engizilgen kandidat bir mezgilde bir mandatty okrug boyynsha baghyn synay almaydy.

Mәslihat deputaty bolyp Saylau qúqyghyna iye, 20 jasqa tolghan Qazaqstan Respublikasynyng azamaty saylana alady. Bir adam tek bir mәslihattyng deputaty bola alady.

Kimder saylana almaydy:

• Sot әreketke qabiletsiz dep tapqan azamattar;

• Sottylyghy joyylmaghan ily alynbaghan adamdar;

• Sybaylas jemqorlyq qylmys nemese qúqyq búzushylyq jasaghany ýshin sot kinәli dep tapqan túlghalar.

Saylau jarnalary

Sayasy partiyalar partiyalyq tizimdegi әrbir kandidat ýshin saylau jarnasyn tóleui tiyis. Onyng bazalyq mólsheri – 5 eng tómengi jalaqy (ETJ), qazirgi uaqytta búl 425 myng tengeni qúraydy. Búl soma bir mandatty okrugter boyynsha týsetin kandidattar ýshin de belgilengen.

Partiyalar ýshin ótken saylau nәtiyjelerine baylanysty jenildikter qarastyrylghan:

• 5% jәne odan kóp dauys jinaghandar – jarnadan tolyq bosatylady;

• 3%-dan 5%-gha deyin – jarnanyng 50%-y (212 500 tenge);

• 1%-dan 3%-gha deyin – jarnanyng 70%-y (297 500 tenge);

• 1%-dan az – tolyq jarna (425 000 tenge).

Jarna kandidattyng zannama talaptaryna sәikestigi tekserilgennen keyin, ol tirkelgenge deyin audarylady.

Saylau jarnasyn qaytaru sharttary

Partiya tólegen saylau jarnasy, eger ol dauys beru qorytyndysy boyynsha saylaushylardyng keminde 5% dauysyn alsa, keri qaytarylady.

Bir mandatty okrugterden qatysatyn kandidattargha da búl qarajat saylanghan jaghdayda, keminde 5% dauys alghanda nemese kandidat qaytys bolghan jaghdayda qaytarylady.

Qalghan barlyq jaghdayda saylau jarnalary respublikalyq budjetke týsedi.

Abai.kz