Qauipsizdik әr adamnyng jeke jauapkershiliginen bastalady!
Preziydent Qasym-Jomart Toqaev qútqarushylargha memlekettik marapattar tapsyrdy.
Memleket basshysy saltanatty jiyngha qatysushylardy Qútqarushy kýnimen qúttyqtap, tótenshe jaghday salasynyng qyzmetshilerine rizashylyghyn bildirdi.
– «Qútqarushy» sózining maghynasy – óte keng әri teren. «Qútqaru» – әrdayym iygi is jasaumen, jaqsylyq isteumen baylanysty úghym. Adam ómirine arasha týsu, azamattardy qauip-qaterden qorghau, oqys jaghdaygha tap bolghan adamdargha qol úshyn sozu, tipti, olardyng qorqynyshyn basyp, júbatu sóz aitu – osynyng bәri de naghyz qútqarushynyng boyynan tabylatyn asyl qasiyetter. Sondyqtan halqymyz sizderdi, yaghny elimizding barsha qútqarushy mamandaryn beybit kýnning batyrlary dep ataydy. Búl – shyn mәninde әdiletti bagha. Áriyne, qútqarushy bolu kópting alghysyna bóleytin abyroyly jәne mәrtebeli qyzmet ekeni sózsiz. Alayda azamattyq qorghanys salasynda adal enbek etu bәrining qolynan kele bermeytin sharua ekenin de úmytpauymyz qajet. Batyl, qaysar, shiraq әri ójet bolu – óz aldyna óte manyzdy talap ekeni dausyz. Biraq qútqarushy eng aldymen elge jany ashityn otanshyl azamat jәne bilikti maman bolugha tiyis. Osynday kýrdeli júmysty ruhy myqty, jauapkershiligi joghary, jýrekti adamdar ghana tandaydy, – dedi Preziydent.
Qasym-Jomart Toqaev tótenshe jaghday salasynyng qyzmetshileri eshqanday qauip-qaterden taysalmaytyn, syn-saghatta jedel sheshim qabylday alatyn, arnayy dayarlyqtan ótken naghyz kәsiby mamandar dep esepteytinin aitty.
– Qútqarushylardyng enbegi qashanda elimizding kóz aldynda. Sizder kýn sayyn tәuekelge baryp, kәsiby mindet pen jauapkershilikti bәrinen biyik qoyasyzdar. Basqasha aitqanda, ot pen sudyng ortasynda jýresizder. Tótenshe jaghdaygha týsken adamdargha jәrdem berip, olardy qiyndyqtan qútqaru ýshin qajymay qyzmet etesizder. Qútqarushylar kez kelgen tótenshe jaghdayda birinshi bolyp kómekke úmtylady. Olar ózgening ómirin saqtau ýshin, óz ómirin qaterge tigedi. Búl – naghyz qútqarushygha tәn batyrlyq. Men Memleket basshysy retinde sizderding eren enbekteriniz qoghamymyzdyng airyqsha syi-qúrmetine layyqty dep sanaymyn, – dedi Preziydent.
Memleket basshysy qazir elimiz týbegeyli janghyru men ózgeris jolyna nyq senimmen qadam basqanyn atap ótti. Qasym-Jomart Toqaev qoghamnyng barlyq salasynda auqymdy reformalar jýzege asyrylghanyna nazar audardy.
– Elimizding basty maqsaty da, mindetteri de – aiqyn. Biz birtútas qogham bolyp zang men tәrtip ýstemdik qúratyn, yntymaghy myqty, birligi bekem, Ádiletti, Ozyq, Kýshti jәne Taza Qazaqstandy qúryp jatyrmyz. Jalpy halyq qoldaghan jana Konstitusiyamyz 1 shilde kýni zandy kýshine endi. Búl – býkil elimiz ýshin tarihy oqigha. Konstitusiyamyzgha kóptegen el zor yqylaspen nazar audardy. Óitkeni Konstitusiya jarqyn bolashaqqa jol ashatyn qasterli qújatymyz, últymyzdyng temirqazyghy retinde zaman talabyna say mýlde jana sipatqa ie boldy. Konstitusiyada adam jәne onyng ómiri eng joghary qúndylyq ekeni aiqyn jazyldy. Azamattyq qorghanys salasynyng әr qyzmetkeri adam ómirin qorghap, Konstitusiyamyzdyng osy myzghymas qúndylyghyn saqtaugha zor ýles qosuda. Sondyqtan elimizding barsha qútqarushylaryn qauipsiz Qazaqstannyng myzghymas tiregi desek, artyq bolmaydy, – dedi Memleket basshysy.
Preziydentting aituynsha, últymyzdyng bolashaghyna tikeley әser etetin osynday irgeli ózgeristerding arqasynda memlekettik basqaru jýiesi tolyq janghyrdy.
– Elimizde bir palataly Qúryltay júmys istey bastady. Konstitusiyalyq mәrtebesi bar eng joghary konsulitativtik organ – Qazaqstan Halyq Kenesi de óz júmysyna kiristi. Qauipsizdik Kenesining reformasy jýrgizildi. Tayau arada barlyq dengeydegi mәslihattardyng saylauy ótedi. Qazirgi tanda mening tapsyrmammen elimizding Qaruly kýshterin reformalau, jana ýlgidegi әsker jasaqtau júmysy bastaldy. Qazaqstannyng armiyasy qazirgi zamannyng әskery talabyna say, basqa sózben aitqanda, әrbir qauip-qaterge toytarys beruge dayyn ozyq, myqty qaruly kýsh bolugha tiyis. Sebebi Qazaqstannyng tәuelsizdigi men egemendigin kózding qarashyghynday qorghau, últtyq qauipsizdikti qamtamasyz etu, azamattarymyzdyng qúqyqtary men bostandyqtaryn saqtau memleketimizding strategiyalyq mindeti sanalady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev azamattyq qorghanys salasyn damytu ýshin ozyq tehnologiyalardy engizu jәne materialdyq-tehnikalyq әleuetti nyghaytu manyzdy ekenine nazar audardy.
– Keyingi bes jylda qútqarushylarymyz 75 mynnan astam jedel shaqyrtu boyynsha 240 myngha juyq azamatqa kómek kórsetti. Memleket azamattyq qorghanys jýiesin odan әri damytugha erekshe kónil bólip otyr. Býginde búl salagha qoyylatyn talap týbegeyli ózgerude. Eng basty mindet – apattyng aldyn alu. Sondyqtan osy salagha ozyq tehnologiyany jәne jasandy intellektini engizu asa manyzdy. Qútqaru qyzmetining materialdyq-tehnikalyq әleuetin nyghaytu da – ózekti mәsele qatarynda. Qazir búl baghytta auqymdy sharua atqarylyp jatyr. Songhy ýsh jylda 3 mynday tehnika, sonyng ishinde jana úshaqtar men tikúshaqtar, san aluan qyzmet kórsetuge arnalghan kemeler satyp alyndy. 60-qa juyq órt sóndiru deposy men qútqaru stansiyasy salyndy. Tótenshe jaghdaylar ministrligining osydan eki jyl búryn qúrylghan ahualdyq ortalyghy azamattyq qorghanys jýiesin basqarugha arnalghan manyzdy qúrylymgha ainaldy. Sonyng arqasynda túraqty baqylau, qauip-qaterdi aldyn ala boljau, jedel sheshim qabyldau júmysy ong nәtiyje bere bastady, – dedi Preziydent.
Memleket basshysy óndiris oryndaryndaghy, kenishterdegi, sonday-aq shalghay eldi mekenderdegi qauipsizdik mәselesine erekshe nazar audarylyp jatqanyn tilge tiyek etti.
– Qútqaru júmystarynyng tiyimdiligin arttyru ýshin óndiristik qauipsizdik salasyna sifrlyq tehnologiyalar men innovasiyalyq sheshimder engizilip jatyr. Búdan bólek, shalghay eldi mekenderding qauipsizdigine erekshe kónil bólinude. Osy baghytta «Auyl qútqarushylary» bastamasy qolgha alyndy. Joba ayasynda keyingi eki jylda 300-ge tarta órt sóndiru beketi qúryldy. Nәtiyjesinde 450-ge juyq órt der kezinde toqtatyldy. Osy iygi tәjiriybeni býkil el aumaghynda keninen qoldanu qajet. Taghy bir manyzdy mәsele. Memleket tarapynan qútqarushylargha jan-jaqty qoldau kórsetiluge tiyis. Azamattyq qorghanys salasy mamandaryn zaman talabyna say tehnikamen, qajetti qorghanys qúral-jabdyqtarymen qamtamasyz etu – asa manyzdy mindet. Qútqarushylardyng kәsiby dayarlyghyn ýnemi jetildirip otyru kerek. Sonymen birge olardyng meylinshe qauipsiz jaghdayda enbek etuin qamtamasyz etu qajet. Múnyng bәri de – óte ózekti mindetter, Ýkimet osy mindetterge nazar audaruy kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Preziydent qazirgi kezde qútqarushylar jaghdaydy saraptay bilui, batyl boluy, jedel sheshim qabyldap, kez kelgen qolaysyz ahualdan jol tabuy qajet dep sanaydy.
– Deneni shyndaumen birge zamanauy tehnologiyalardyng tilin bilgen jón. Mәselen, úshqyshsyz apparattardyng jәne avtomattandyrylghan jýielerding keninen qoldanyla bastauy arnayy bilim men qúzyretti talap etedi. Mәlik Ghabdullin atyndaghy Azamattyq qorghanys akademiyasy tótenshe jaghdaylar qyzmetkerlerining jana buynyn dayarlauda negizgi ról atqarady. Búl – tútas salanyng ústahanasy sanalatyn elimizdegi birden-bir joghary oqu orny. Akademiya uaqyt talabyna say әlemdegi ýzdik tәjiriybelerdi qoldanyp, kýrdeli qútqaru operasiyalaryn zerdeleui kerek. Sonymen qatar qazaqstandyq qútqarushylar mektebining ozyq dәstýrlerin nyghayta otyryp, úrpaqtar arasyndaghy sabaqtastyqty saqtau qajet. Bizding azamattyq qorghau organdary tótenshe jaghdaymen kýreste elimizde de, odan tysqary jerlerde de kәsibiyligimen kózge týsip jýr, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev memleket óz azamattaryna qay jerde bolsa da kómek qolyn sozatynyn eske saldy. Memleket basshysy atap ótkendey, búl qaghidattar Konstitusiyamyzda kórinis tapqan. Ata zanymyzda eng aldymen adam ómiri men qauipsizdigin saqtau, onyng qúqyghyn qorghau eng joghary qúndylyqtar retinde qarastyrylady.
Osy orayda Preziydent qauipsizdik әr adamnyng jeke jauapkershiliginen bastalatynyn algha tartyp, beyqamdyq pen salghyrttyqty kez kelgen qoghamdy artqa tartatyn qasiyetter retinde atady.
– Degenmen apatqa kóbine adamdardyng ózi sebep bolatynyn moyyndau kerek. Eger әrkim ózine tapsyrylghan júmysty tiyanaqty oryndasa, apattardyng aldyn alyp, adamdardyng ómirin saqtaugha bolar edi. Keybireulerding nemqúraydylyghy men salghyrttyghynyng saldary tym qymbatqa týsedi. Qogham qauipsizdigi әr jannyng ishki tәrtibine baylanysty qalyptasady. Sondyqtan ejelden adam boyyndaghy jinaqylyq, tәrtiptilik pen jauapkershilik sekildi qasiyetter joghary baghalanady. Tiyanaqty, úqypty, jauapkershiligi joghary azamattar – órkeniyetti jәne qauipsiz qoghamnyng arqauy. Biz ozyq oily últ bolamyz desek, óskeleng úrpaqqa zandy qúrmetteu, tәrtipke baghynu, tabighatty ayalau qúndylyqtaryn amanat etuimiz kerek. Búl qasiyetter qoghamdaghy jana etikanyng ainymas ólshemi bolugha tiyis. Qinalghan adamgha kómek qolyn sozu – últymyzdyng bolmysyna singen daghdy. Múny jauapkershilik pen janashyrlyqtyng ozyq ýlgisin kórsetip, beybit kýnde eren erlik jasap jýrgen azamattarymyz naqty isimen dәleldep jýr. Memleket osynday adamdardy eshqashan nazardan tys qaldyrmaydy, olargha layyqty qúrmet kórsetedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Preziydent sala mamandary ózderine jýktelgen mindetti adal atqaryp, әrdayym el iygiligi ýshin qyzmet etip kele jatqanyn aitty.
– Júrtymyz qútqarushylardyng qajyrly enbegine qashanda orasan zor qúrmetpen qaraydy, sizderdi joghary baghalaydy. Býgin bizding ortamyzda auyldyq jerlerde órt qauipsizdigi infraqúrylymyn damytugha eleuli ýles qosqan azamattar da otyr. Búl shyn mәninde әleumettik jauapkershiligi joghary jәne otanshyl adamdargha tәn әreket ekeni sózsiz, – dedi Memleket basshysy.
Abai.kz