Qazaqstannyng enbek naryghyndaghy kadr disbalansy (súranys pen úsynys arasyndaghy alshaqtyq) songhy jyldary eng ózekti mәselelerding birine ainaldy. Enbek jәne halyqty әleumettik qorghau ministrligining 2026 jylghy songhy mәlimetterine sýiensek, elimizde eng auyr defisit densaulyq saqtau, óndiristik-tehnikalyq (júmysshy) jәne IT men jasandy intellekt (AI) salalarynda bayqalyp otyr.

Enbek naryghyndaghy súranysty óteu maqsatynda memleket eng súranysqa ie mamandyqtar tiypining tizbesin búrynghy 51-den 174 mamandyqqa deyin keneytuge mәjbýr boldy. Búl sifr saladaghy jýieli problemalardyng auqymyn kórsetedi.

Densaulyq saqtau: Dabyl qaghatyn kórsetkishter

Eng auyr әri qauipti kadr tapshylyghy – medisina salasynda. Bos oryndar (vakansiya) sany izdenushilerding (rezume) sanynan birneshe ese asyp týsedi.

Negizgi tapshy mamandyqtar boyynsha statistika:

Mamandyq Akusher-giynekologtar Bos oryn 469 Tapshylyq qatysy~ 4,7 ese

Mamandyq Pediatrlar Bos oryn  448 Tapshylyq qatysy~ 3,2 es

Mamandyq Anesteziolog-reanimatologtar Bos oryn 300 Tapshylyq qatysy 4 ese

Búdan bólek, onkolog, neonatolog jәne endokrinolog siyaqty tar profilidi dәrigerlerge degen súranys joghary. Medisinadaghy búl tapshylyq – halyqtyng demografiyalyq ósimi men ana men bala saulyghyna tikeley qater tóndiretin basty faktorlardyng biri ekenin este ústaghanymyz jón.

Shynayy sektor men óndiris: Júmysshy mamandar tapshy

Diplomdy gumanitarlar men ekonomisterding kóptigine qaramastan, otandyq óndiris pen qúrylys sektory bilikti júmysshy kadrlargha múqtaj.

Elimizding kәsiporyndaryna shúghyl qajet mamandar:

Injenerlik-tehnikalyq qúram: Injenerler, óndiristik prosesterdi avtomatizasiyalau mamandary.

Tehnikalyq júmysshylar: Elektrikter, mehanikter, slesarilar, dәnekerleushiler (svarshikter).

Jýrgizushiler men operatorlar: Mashinister, óndiristik jabdyq operatorlary, qúrylysshylar jәne jýk kóligi jýrgizushileri.

Júmysshy mamandyqtarynyng tapshylyghy infraqúrylymdyq jobalardyn, óndeushi ónerkәsipting jәne qúrylys qarqynynyng bayaulauyna әkelip soghuda.

IT jәne Jasandy Intellekt (AI): Jana dýmpu

Sifrlandyru qarqyny jogharylaghan sayyn, IT salasyndaghy súranys bәsendegen joq, kerisinshe sipaty ózgerdi:

Baghdarlamalyq qamtamasyz etudi әzirleushiler: Baghdarlamashylar men qoldanbaly koderlerge degen dәstýrli súranys saqtaluda.

AI-integratorlar: Jasandy intellekt tehnologiyalarynyng jedel damuyna baylanysty, AI-qúraldaryn óz kәsiby qyzmetine (óndiriske, bizneske, analitikagha) engize alatyn mamandargha degen súranys kýrt ósti.

Redaksiya týiini: Ne isteu kerek?

Enbek ministrligining tizimdi 174 mamandyqqa deyin úlghaytuy – mәselening diagnozyn qoi. Al ony emdeu ýshin mynaday jýieli qadamdar qajet:

Medisinalyq kadrlardy ústap túru: Dәrigerlerding ailyghyn ósirumen qatar, olardyng zandy jauapkershiligin qorghau jәne aimaqtargha baratyn jas mamandargha әleumettik paketterdi (baspana, kótermeaqy) eselep kóbeytu.

Tehnikalyq bilimdi reformalau: Tómengi jәne orta kәsiptik bilim beretin kolledjderdi zamanauy óndiris oryndarymen tikeley baylanystyru (dualidy bilim beru).

Enbek naryghyn boljau: Joghary oqu oryndarynyng granttaryn naryqtaghy realdy tapshylyqqa qaray qayta bólu (súranyssyz mamandyqtargha granttardy azaytyp, medisina men injenerlik baghyttargha kóbeytu).

Qazaqstannyng ekonomikalyq ósimi men halyqtyng әl-auqaty sandyq diplomdargha emes, enbek naryghyna shynayy qajetti, bilikti kadrlardyng dayarlanuyna tikeley baylanysty bolyp tabylady.

Abai.kz