Álsiregen Resey jәne onyng tili ózining negizgi yqpal etu aimaghy – Ortalyq Aziyada óz ornyn joghaltyp barady.

Jaqynda ghana Kremliding airyqsha yqpalynda bolghan búl aimaqta orys tilining pozisiyasy tómendep keledi. Qazaqstan, Qyrghyzstan, Tәjikstan, Ózbekstan jәne basqa da aimaq elderinde halyq jappay qytay tilin ýirenuge kóshti.

2024 jyldyng sonyna qaray Ortalyq Aziyanyng 150 000-gha juyq túrghyny qytay tilin bilu dengeyin anyqtaytyn testterden sәtti ótti. Qytay tilin oqytatyn jekemenshik mektepterding sany birneshe jýzge jetti. Beyjing búl ýrdisti belsendi týrde qoldap, aimaq elderinde ózining tili men mәdeniyetin nasihattaytyn Konfusiy instituttary men ortalyqtaryn ashuda.

Jyl sayyn Ortalyq Aziya túrghyndary arasynda orys tiline qaraghanda qytay tilin ýirengisi keletinderding qatary artyp keledi. Aymaq júrtshylyghy qytay tilin Qytayda júmysqa ornalasugha, biznes jýrgizuge jәne joghary bilim alugha jol ashatyn «bolashaqtyng tili» dep sanaydy. Olardyng aituynsha, Qytay ýkimeti múnday jobalardy jomarttyqpen qarjylandyryp, daryndy studentterge qomaqty stiypendiyalar bóledi.

Búl tәsil Beyjinge Ortalyq Aziya túrghyndaryn biznes, mәdeniyet jәne әleumettik salalardaghy ekijaqty qarym-qatynastardy damytugha belsendi týrde tartugha mýmkindik beredi. Aymaq túrghyndarynyng basym bóligi qazirgi Qytaydy boljau mýmkin emes, sanksiyalargha úshyraghan Reseyge qaraghanda, bolashaghy zor әri senimdi seriktes retinde qabyldaydy.

Beyjing Ortalyq Aziyadaghy ekonomikalyq jәne geosayasy yqpalyn jedel arttyryp, soghystan әlsiregen Reseydi birtindep yghystyryp jatqany anyq. Jana sauda joldarynyng damuymen, sonday-aq ghylymi, tehnikalyq jәne mәdeny yntymaqtastyqtyng kenenimen qatar Qytaydyng «júmsaq kýshi» búryn aimaqtyq qauipsizdikting jalghyz kepili sanalghan Reseydi ornynan taydyruda. Qazirgi uaqytta Ortalyq Aziya elderining syrtqy saudasyndaghy Qytaydyng ýlesi 40%-gha jetti, al Reseyding ýlesi 2025 jylgha qaray shamamen 15%-gha deyin tómendeydi dep kýtilude.

Kerimsal Júbatqanov

Abai.kz