2026 jylghy 3 qarashada ótken AQSh-taghy aralyq saylau Amerika qúrlyghyndaghy sayasy kartany ghana emes, jahandyq geosayasattyng traektoriyasyn týbegeyli ózgertti desek artyq aitpaymyz.

Sarapshylar «Demokratiyalyq partiyanyn» tek bir palatada ghana basymdyqqa ie boluyn boljaghanymen, saylau nәtiyjesi Aq ýy ýshin naghyz sayasy soqqygha ainaldy. «Demokrattar» Senatty da, Ókilder palatasyn da óz baqylauyna alyp, tipti «Respublikashyldardyn» ondaghan jyldar boyy berilmey kelgen «basty bekinisterinde» (qyzyl shtattarda) oisyrata jeniske jetti.

Donalid Tramp búl saylaudy ózining jýrgizip otyrghan sayasatyna beriletin «senim referendumy» dep jariyalaghan bolatyn. Alayda amerikandyqtar Irandaghy soghys, inflyasiya, janarmay men ómir sýru narqynyng kýrt qymbattauyna jauap retinde Aq ýy basshysyna qatang әri keri dausyn berdi.

160 JYL BÚRYNGhY QATELIK JÁNE REKORDTYQ JENIS

AQSh sayasy tarihynda aralyq saylaudy Preziydentting jeke basyn qoldau referendumyna ainaldyru — óte qauipti taktika bolyp sanalady.

«The Atlantic» basylymy atap ótkendey, Donalid Tramp 1866 jyly AQSh-tyng 17-shi Preziydenti Endru Djonson jibergen tarihy qatelikti dәlme-dәl qaytalady. Djonson Azamattyq soghystan keyingi nauqanda partiya mýddesin emes, óz bedelin algha tartyp, el aralap , dau tudyrghan edi. Sonda respublikashyldar Kongrestegi basymdyqty tartyp alyp, arada eki jyl ótkende Djonsongha impichment jariyalaghan edi.

2026 jyly Tramp halyqty tolghandyrghan ómir sýru narqy men janarmay baghasyn ysyryp qoyyp, jeke ambisiyalaryna basymdyq bergendikten dәl sonday túzaqqa týsti. Ekinshi dýniyejýzilik soghystan beri qos palatanyng birdey oppozisiyagha ótui tek 3 ret (1946, 1994, 2006 jj.) tirkelgen bolsa, 2026 jyly «Demokrattar» búl tarihy rekordty qaytalady:

Senatta: Kepildi 100 orynnyng 54-in iyelendi (+7 oryn);

Ókilder palatasynda: 435 orynnyng keminde 228-in enshiledi (+25 oryn).

«QYZYL ShTATTARDAGhY» SENSASIYaLAR JÁNE SINHRONDY SAYaSY BETBÚRYS

«Demokrattar» senatorlyq oryndar men gubernatorlyq kreslolardy «Respublikashyldardyn» tarihy aimaqtarynan tartyp aldy:

Kanzasta – 1932 jyldan beri (94 jylda alghash ret!) Senatqa demokrat Adam Gamiliton ótti.

Tehasta – 1988 jyldan beri (38 jyldan son) 37 jasar demokrat Djeyms Talariko Tramptyng jaqyn odaqtasy Ken Pakstondy jenip, sayasy sensasiya jasady.

Ogayo, Men, Ayova, Soltýstik jәne Ontýstik Karolinada «Demokrattar» ýstemdik ornatty. Sonymen qatar, 28 shtatta gubernatorlyq oryndy iyelendi.

Tarihy jana esimder:

AQSh tarihyndaghy túnghysh músylman senator bolyp – Michigan shtatynan dodagha týsken epiydemiolog Abdul әl-Saed Senatqa saylandy.

Túnghysh afroamerikandyq әiel gubernator bolyp – Keysha Lens Bottoms saylandy. Ol Djordjiya shtatynyng basshysy boldy.

Tehas pen Kaliforniyadaghy alghashqy latinoamerikandyq gubernatorlar – Djina Hinohosa (Tehas) men Ksavier Besserra (Kaliforniya) jeniske jetti.

«Associated Press» jýrgizgen saualnamagha sәikes, saylaushylardyng 60%-y Tramptyng júmysyn qúptamaytynyn bildirgen. 2024 jyly Trampty qoldaghan 30 jasqa deyingi jastardyng 70%-y jәne latinoamerikandyq elektorattyng basym bóligi búl joly «Demokrattardy» tandady.

SYRTQY SAYaSATTAGhY ÓZGERISTER: UKRAINA JÁNE IRAN

Kongresstegi kópshilikting «Demokrattargha» ótui — AQSh syrtqy sayasatyndaghy eki negizgi maydangha tikeley yqpal etedi. Atap aitqanda:

Birinshi – Ukraina ýshin strategiyalyq mýmkindik tuady.

«Demokrattar» Tramp әkimshiligining Kiyevke әskery jәne qarjylay kómekti shekteuin birneshe ret qatang synaghan. Endi qos palatany baqylaugha alghan olar Ukrainagha jana qaru-jaraq pen kómek paketterin bólu turaly zang jobalaryn ózderi úsyna alady.

Degenmen, Ukraina koalisiyasynyng ishki qúramy qayta jasaqtaluy tiyis: Mitch Makkonnell, Nensy Pelosi, Dik Durbin sekildi sayasatkerler sahnadan ketse, Brayan Fispatrik pen Suzen Kollinz saylauda útyldy. Búl Uashiyntonnan Kiyevke qoldau kórsetuding jana formatyn talap etedi.

Ekinshi – Iran baghyty.

Tramp 28 aqpanda Izrailimen birlese otyryp Irandaghy әskery operasiyany Kongresspen kelispey bastaghan edi. Sarapshylardyng pikirinshe, «Demokrattardyn» tikeley әskery pәrmen beru ókilettigi shekteuli bolghanymen, olardyng qolynda basty qaru — budjettik baqylau bar. Kongress әskery qimyldardy ary qaray qarjylandyrudan bas tartsa, Tramptyng Irandaghy soghysty ushyqtyru mýmkindigi kýrt shekteledi.

Týiindep aitqanda: Aralyq saylau qorytyndysy — Donalid Tramptyng ekinshi preziydenttik merzimindegi eng auyr sayasy daghdarysy. Preziydenttik kresloda әli de Tramp otyrghanymen, Aq ýy men Kapitoliy arasyndaghy teketires sharyqtau shegine jetti. Tramptyng «Amerikany qayta úly etemiz» degen uәdesi inflyasiya men geosayasy qadamdardyng kólenkesinde qalyp, elektorattyng seniminen aiyryluyna alyp keldi.

Abai.kz