Býkil әlem kóz tikken Amerikadaghy Aralyq saylau mәresine jetti. Demokrattar Respublikashyldardy oisyrata jenip, Kongreste basym oryngha ie boldy.

Búl Aqýige qayta orala sala dos-qas demey AQSh-pen sauda baylanysy bar edderge «tarif shoqparyn» kóterip, әlsizderge tizesin batyryp, tipti qaru qoldanugha deyin barghan preziydent Trampqa auyr soqqy boldy. AQSh-tyng óz ishindegi solshyl basylymdardy bylay qoyghanda, Germaniya basylymdardy saylau nәtiyjesin – «Trampizmge qarsy kóterilis» dep baghalasa, Iran basylymdary «Tramptyng dәurenining ayaqtaluy» dep sipattauda.

Iran demekshi, Tramp pen viyse – preziydent Vens te Respublikashyldardyng búl jolghy jenilisi – Iranmen bolghan әskery qaqtyghyspen tikeley baylanysty ekenin ashyq moyyndady. AQSh tarihynda túnghysh ret islam dinin ústanatyn azamattyng senattan oiyp oryn aluy da sonyng naqty kórinisi bolmaq.

Abdul Eli-Sayed (Abdulrahman Muhammed eli Sayed) 1984 jyly 31 qazanda Michigan shtatynyng Detroyt qalasynyng manyndaghy Rochester Hillzde Mysyrdan barghan músylman otbasynda dýniyege kelgen. Michigan uniyversiytetin bitirgen.

Doktoranturada oqyp jýrgen kezinde Oksford uniyversiytetining Rods stiypendiyasyn jenip alyp, 2011 jyly qoghamdyq densaulyq saqtau doktory dәrejesin alghan Student kezinde erler lakross komandasynyng kapitany bolyp, joghary marapattardy enshilegen.

2015 jyldyng tamyz aiynda Eli-Sayed 30 jasynda Detroyttyng Densaulyq saqtau basqarmasynyng diyrektory bolyp saylanyp, AQSh-tyng iri qalalary tarihynda «eng jas densaulyq saqtau diyrektory» atanady. 2022 jyldyng jeltoqsanynda ol Ueyn audanynyng Densaulyq saqtau diyrektory bolghan kezinde jana baghdarlamany iske qosyp, 300 myng audan túrghynynyng 700 million dollar medisinalyq qaryzyn keshiredi.

2025 jyldyng sәuirinde, qazirgi senator Gery Piyters qayta saylaugha týspeytinin mәlimdegen son, Eli-Sayed Michiganda 2026 jyly ótetin AQSh Senatyna saylaugha týsetinin jariyalady. 2026 jyldyng tamyzynda praymerizde Stiyvensti jenip, resmy týrde Demokratiyalyq partiyadan dodagha týsti.

Sodan bastap Tramp pen komandasy ony kózge shyqqan sýieldey kórdi.

Preziydent Tramp ony «jihatshy», «terroristik úiymdarmen baylanysy bar» dep kýstanalasa, viyse-preziydent Vens ony «óte jeksúryn adam» dep balaghattady.

Onyng bәri Eli-Sayedtyng Izrailige ústanghan kózqarasynan tuyndaghan. Ol 2024 jyldyng qantaryndaghy podkast epizodynda Izrailidyng Gaza sektoryndaghy qylmystaryn «genosiyd» dep atap, atysty dereu toqtatugha shaqyrdy.

Eli-Said biylghy AQSh-tyng Iranmen bolghan soghysyn «Amerika-Izraili qoghamdyq ister komiytetinin» (AIPAC) amerikandyq sayasatqa yqpalymen  baylanystyrdy. Ol Izrailidi «qaraqshy memleket» dep atap, «AQSh Izrailige әskery kómekti toqtatuy kerek» dep mәlimdedi.

Sonymen birge «Izrailidyng AQSh-ty óz aumaghyn keneytuge baghyttalghan soghysqa sýirep aparghanyn, AQSh-tyng qyrkýiek aiynda ghana aidaladaghy sheteldik ýkimet ýshin 2000 funt bomba satyp alugha 2,8 milliard dollar júmsaghanyn, ol aqshalardyng amerikandyq mektepter men infraqúrylymgha júmsaluy kerek ekenin» basa aitty.

Eli-Sayed – jeke saqtandyrudy ýkimet qarjylandyratyn jalpy halyqtyq  medsaqtandyrugha auystyrudy, monopoliyagha qarsy kýshti sharalar qoldanudy jәne korporativtik salyq jenildikterin jondy jaqtaydy.

Eli-Sayed jenisinen keyin el aldyna shyghyp: ««Michigan bizding qanshalyqty kýshti ekenimizdi dәleldedi. Michigan halqy men әrqaysy audan naqty mәseleni sheshuden jaltaryp, mening esim-soyym men týrime shýiligip, jekkórinishtilik tudyrudy kózdegenderding nauqan-tәsilin qabyldamady», - dedi.

Ol Tramp pen Venske de qayyrylyp: «Vens, qymbattym! AQSh konstitusisy boyynsha sen qantardaghy mening ant beru mýrәsimime qatysasyn, búl paradoks emes pe?! Tramp, saghan mening esim-soyymdy oqyp jariyalau qiyndyq tudyratynyn bilemin. Biraq, oqasy joq, meni «senator» dep atasang da jetedi», - dep mysqyldady.

Esbol Ýsenúly

Abai.kz