Áleumettik kómek shyn múqtaj jandargha jetui tiyis: jýieni janghyrtu mәselesi
Týrkistan oblysynda 17 adam az qamtylghan otbasylargha arnalghan әleumettik kómekti alu ýshin ózderine tiyesili emes bir ýiding mekenjayyn kórsetken
Aytpaqshy, Jetisay audanyndaghy búl ýy shynymen bar. Onda rasynda da túrmysy tómen otbasy túrghan.
Alayda 2022–2023 jyldary mýlde basqa jerlerde túratyn taghy 17 adam әleumettik kómek rәsimdeu kezinde osy otbasynyng mekenjayyn kórsetken.
Múny oblystyq prokuratura anyqtady. Al ótinishterdi qabyldaghan qyzmetkerlerde bir mekenjaydy osynshama adamnyng kórsetui kýmәn tudyrmaghany ma?
Endi osy oblystyng taghy bir audanyna — Otyrar audanyna nazar audarayyq. Múnda mýgedektigi bar balalargha 9 million tengege juyq qarajat tolyq tólenbegen.
Búl turaly prokuratura 2 qarashada habarlady. Audandyq mәslihat ay sayynghy әleumettik kómek taghayyndaghanymen, 96 bala ózderine tiyesili qarajatty tek prokurorlardyng aralasuynan keyin ghana tolyq kólemde alghan.
Alysqa barudyng qajeti joq. Osy eki jaghdaydyng ózi jergilikti jerlerde tәrtip ornatudyng tandamaly sipat alghanyn jәne әleumettik kómek jýiesindegi olqylyqtardy paydalanyp, memlekettik jәrdemaqygha arqa sýieuge daghdylanghan adamdardyng ony onay ainalyp óte alatynyn aiqyn kórsetedi.
Jalghan mәlimet úsynghan adamdardan jauapkershilik talap etiletini týsinikti. Biraq әleumettik tólemderdi taghayyndaugha da bireu jauapty emes pe? Qalaysha ózgening mekenjayy әleumettik kómek rәsimdeuge jaramdy bolyp shyghady da, balagha tiyesili qarajatty tóleuge mәslihattyng sheshimi jetkiliksiz bolady?
Qazan aiyndaghy Joldauynda Toqaev sheneunikterdi qatang syngha alghan bolatyn. Preziydentting aituynsha, jyldar boyy memlekettik basqarudaghy qatelikter jana jenildikter men әleumettik tólemderding tasasynda qalyp kelgen.
Tipti auqatty otbasylar da memleketten qarjy alyp jatqanda, mektepter men auruhanalardyng tapshylyghy barghan sayyn kýsheye týsti. Memleket basshysynyng «budjet qarajaty esebinen halyqqa jalghan qamqorlyq kórsetu» turaly aitqan sózi dәl osy jaghdaygha say keledi.
Jyldar boyy (tipti jyldar emes, ondaghan jyldar boyy) bizde әleumettik tólemderdi taghayyndau tәrtibining ózinde tәrtip bolmady. Búl jerde sózdi әdeyi qaytalap otyrmyn.
Endigi maqsat — Otyrar audanyndaghy bala kelesi joly ózine tiyesili qarajatty uaqytyly, eshbir prokurordyng aralasuynsyz alatynday jýie qalyptastyru.
Áleumettik salagha ýstirt týzetuler emes, týbegeyli janghyrtu qajet:
• bólingen әrbir tengening júmsaluyn ashyq әri múqiyat baqylau;
• әleumettik kómekting ataulylyghyn qamtamasyz etu, yaghny qoldaudy tek oghan shyn mәninde múqtaj azamattargha kórsetu;
• jasyryn kiristerdi anyqtaytyn jәne tólemderding qaytalanuyna jol bermeytin sifrlyq tetikterdi engizu;
• jýieli mәselelerdi bir rettik qarjy bólumen «jabu» tәjiriybesinen bas tartu;
• budjet qarajatyn úzaq merzimdi nәtiyjelerge — mektepter men auruhanalar salugha, júmys oryndaryn ashugha jәne azamattardyng tabysyn arttyrugha baghyttau.
Áleumettik memleket degenimiz — adamdardy jәrdemaqygha tәueldi etu emes. Búl — әr azamattyng ózin jәne otbasyn qamtamasyz etuine jaghday jasau. Al memlekettik kómek teris paydalanudyng kózi emes, shyn mәninde múqtaj jandardy qoldaudyng tiyimdi qúraly boluy tiyis.
Salyq tóleushilerding qarajaty bir rettik tólemder men kýmәndi shemalargha júmsalyp, iz-týzsiz joghalmay, aldaghy jyldargha qyzmet etetin naqty nәtiyjelerge baghyttaluy kerek.
Abai.kz