6 qarasha, Qúryltay. Qúryltayda Preziydent Qasym-Jomart Toqaevtyng «Jana tarihy kezendegi Qazaqstannyng ózekti mindetteri» atty Qazaqstan halqyna Joldauyn iske asyru taqyrybynda Ekonomikalyq sayasat, ónerkәsip jәne energetika komiytetining otyrysy boldy. Komiytet basshysy Nataliya Godunovanyng tóraghalyghymen ótken jiynda shaghyn jәne orta biznesti qoldau men damytu mәseleleri talqylandy.

Is-sharagha deputattar, «Atameken» ÚKP, Últtyq ekonomika, Qarjy, Ónerkәsip jәne qúrylys, Sauda jәne integrasiya ministrlikterinin, «Bәiterek» ÚBH, «Damu» kәsipkerlikti damytu qorynyn, «Samúryq-Qazyna» AQ-nyng ókilderi, sonday-aq otandyq biznes-qoghamdastyq ókilderi qatysty.

Otyrysta salalyq komiytet tóraghasy Nataliya Godunova Memleket basshysy kәsipkerlikti damytudy ekonomikany әrtaraptandyrudyn, túraqty ekonomikalyq ósudi qamtamasyz etuding jәne halyqtyng әl-auqatyn arttyrudyng negizgi faktorlarynyng biri retinde qarastyrghanyn atap ótti.

– Býgingi otyrys ayasyndaghy bizding mindetimiz – memlekettik qoldaudyng qazirgi sharalary biznesting ýdemeli damuyn qanshalyqty qamtamasyz etetinin baghalau, jýieli problemalardy taghy bir ret naqtylau jәne Memleket basshysynyng tapsyrmalaryn iske asyru jónindegi sharalardy aiqyndau, – dedi ol.

Qúryltay Tóraghasynyng orynbasary Daniya Espaeva óz sózinde býgingi tanda elimizde shaghyn jәne orta biznesting JIÓ-ge qosqan ýlesi 40%-gha jetkenin, al onyng negizgi kapitalgha salynghan investisiyalardaghy ýlesi 70% - gha jaqyndaghanyn atap ótti. Onyng pikirinshe, búl kórsetkishter kәsipkerlikting últtyq ekonomikanyng negizgi drayverlerining birine ainalghanyn aiqyn kórsetip otyr.

Daniya Espaeva Preziydent jýktegen mindetterge jan-jaqty toqtaldy. Ol qazir ýshten biri sauda salasynda shoghyrlanghan shaghyn biznesti әrtaraptandyru qajettigin aitty. Sonday-aq Orta biznesti damytudyng keshendi josparyn әzirlenui tiyis ekenin, onda úzaq merzimdi qarjylandyru, tehnologiyalyq janghyrtu jәne ónimdi kepildi ótkizu joldary qamtyluy kerektigin aitty. Kedergilerdi azayta otyryp, ShOB-tyng memlekettik jәne kvaziymemlekettik sektorlardaghy satyp alulargha qatysuyn keneytu, búghan qosa 2027 jyldyng basynan bastap mikro jәne shaghyn biznesti tekseruge ýsh jyldyq moratoriydi talqylau arqyly әkimshilik qysymdy tómendetu de óte manyzdy. Sonymen qatar, qoldau sharalaryn reformalau, biznesti marketpleystermen, banktermen jәne logistikalyq operatorlarmen integrasiyalaudy qamtityn ózgeris – qarjylyq modeliden keshendi modelige kóshu mejelenip otyr.

Otyrys barysynda ShOB-ty memlekettik qoldau jәne damytu sharalarynyng iske asyryluyn parlamenttik baqylau jýrgiziletini turaly Qúryltay deputaty Múratbek Múhambediyev habarlady.

«Atameken» ÚKP basqarma tóraghasynyng orynbasary Aslan Kalighazin biznes býginde jasandy «ósim tosqauylyna» tap bolyp otyrghanyn aitty. Shiykizattyng qymbattauyna baylanysty shaghyn kәsiporyndar kiristi nominaldy týrde kóbeytip, nәtiyjesinde avtomatty týrde orta biznes sanatyna auysady. Búl rette kompaniyalar shaghyn segmentke eseptelgen memlekettik preferensiyalar men jenildikterden birden aiyrylady, búl olardy óndiristi keneytuge yntalandyrady. 26%-gha deyingi mólsherlemeleri bar qymbat nesiyeler, retteushilerding qysymy men tiyimsiz tekseru jýiesi jaghdaydy qiyndatady.

Osy problemalardy sheshu ýshin «Atameken» ÚKP búryn kelisilgen jenildikterdi uaqytsha saqtaugha mýmkindik beretin jәne júmsaq salyq rejiymin qamtamasyz etetin «shaghyn – orta» ótpeli qoldau paketin iske qosudy jón sanaydy. Búdan bólek, palata memlekettik satyp alulardaghy basymdyqtardy AEK kólemine qaray bóludi, jetkizilimder boyynsha tólemning 15 kýndik merzimin belgileudi, Últtyq tauarlar katalogyn otandyq óndirushiler tizilimimen ýilestirudi jәne investisiyalyq qaryzdardy subsidiyalau merzimderin úlghaytudy úsyndy.

Últtyq ekonomika viyse-ministri Erlan Saghynaev Ýkimet dayyndap jatqan biznesti qoldau sharalary turaly aitty. Keshendi jospar jobasy negizgi tórt baghytty qarastyrady. Birinshisi – shaghyn biznesting orta bizneske kóshuin yntalandyru. Ekinshisi – úzaq merzimdi qarjylandyrugha qol jetkizu. Búl rette «Órleu» baghdarlamasy boyynsha keminde jeti jyl merzimge qaryz beru, ýlestik jәne mezonindik qarjylandyrudy damytu, sonday-aq bankter «Damu» qorynyng kepildikterin tanyghan kezde orta kәsiporyndardyng obligasiyalar naryghyna shyghu mýmkindikterin keneytu úsynylady. Ýshinshi baghyt quatty tehnologiyalyq janartudy jәne jabdyqtyng jenildetilgen lizingin, óndirushilerge QQS-ty jedel qaytaru men tehnologiyalyq audit arqyly enbek ónimdiligin arttyrudy kózdeydi. Tórtinshi blok túraqty satudy qamtamasyz etu ýshin iri kompaniyalarmen orta biznesting yntymaqtastyghyna qatysty. Atap aitqanda, «Samúryq-Qazyna» AQ-men, últtyq kompaniyalarmen jәne jer qoynauyn paydalanushylarmen 3-5 jyl merzimge úzaq merzimdi kelisimsharttar jasasu, ShOB subektilerine satyp aludyng bir bóligin rezervke qong jәne ónim berushilerge tólem merzimin 30 kýnnen keshiktirmey belgileu úsynylady.

Keshendi jospardyng basym baghyttary óndeu ónerkәsibi men agroóndeu bolyp belgilendi. Viyse-ministrding aituynsha, negizgi maqsat – JIÓ-degi orta biznesting ýlesin kezen-kezenimen 7 payyzdan 15 payyzgha deyin, al bolashaqta 20 payyzgha deyin arttyru. Nәtiyje shaghyn biznesten ortasha bizneske deyin ósken kompaniyalardyng sanymen ólshenedi.

Otyrys barysynda talqylanghan mәseleler boyynsha Ónerkәsip jәne qúrylys viyse-ministri Iran Sharhan, Sauda jәne integrasiya birinshi viyse-ministri Ayjan Bijanova, sonday-aq Qarjy viyse-ministri Dәuren Kenbeyil óz oilaryn ortagha saldy. Deputattar ekonomikanyng naqty sektory ókilderining de pikir-úsynystaryna qúlaq týrdi. Atap aitqanda, Shaurma Food kompaniyalar tobynyng jetekshisi Dmitriy Inutin «Damu» qory jelisi boyynsha qoghamdyq tamaqtanu salasyn qoldau sharalarynyng qysqartylghanyn aitty, monoqalalarda biznesti qoldau baghdarlamalaryn qayta bastaugha shaqyrdy.

Talqylaudy qorytyndylay kele, komiytet tóraghasy Nataliya Godunova Qúryltay atqarushy organdardan jan-jaqty, naqty iske asyrylatyn jәne ekonomikalyq negizdelgen qadamdar kýtetinin atap ótti. Qajet bolghan jaghdayda deputattar salalyq memlekettik organdardyng shaghyn jәne orta biznesti damytudy qoldau jónindegi jana bastamalaryn zannamalyq túrghydan qoldaugha dayyn ekenderin jetkizdi.

Abai.kz