6 قاراشا، قۇرىلتاي. قۇرىلتايدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا تاريحي كەزەڭدەگى قازاقستاننىڭ وزەكتى مىندەتتەرى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ىسكە اسىرۋ تاقىرىبىندا ەكونوميكالىق ساياسات، ونەركاسىپ جانە ەنەرگەتيكا كوميتەتىنىڭ وتىرىسى بولدى. كوميتەت باسشىسى ناتاليا گودۋنوۆانىڭ توراعالىعىمەن وتكەن جيىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ مەن دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

ءىس-شاراعا دەپۋتاتتار، «اتامەكەن» ۇكپ، ۇلتتىق ەكونوميكا، قارجى، ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس، ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىكتەرىنىڭ، «بايتەرەك» ۇبح، «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنىڭ، «سامۇرىق-قازىنا» اق-نىڭ وكىلدەرى، سونداي-اق وتاندىق بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرى قاتىستى.

وتىرىستا سالالىق كوميتەت توراعاسى ناتاليا گودۋنوۆا مەملەكەت باسشىسى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋدىڭ، تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرعانىن اتاپ ءوتتى.

– بۇگىنگى وتىرىس اياسىنداعى ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قازىرگى شارالارى بيزنەستىڭ ۇدەمەلى دامۋىن قانشالىقتى قامتاماسىز ەتەتىنىن باعالاۋ، جۇيەلى پروبلەمالاردى تاعى ءبىر رەت ناقتىلاۋ جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى شارالاردى ايقىنداۋ، – دەدى ول.

قۇرىلتاي توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيا ەسپاەۆا ءوز سوزىندە بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ءجىو-گە قوسقان ۇلەسى 40%-عا جەتكەنىن، ال ونىڭ نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالارداعى ۇلەسى 70% - عا جاقىنداعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل كورسەتكىشتەر كاسىپكەرلىكتىڭ ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ نەگىزگى درايۆەرلەرىنىڭ بىرىنە اينالعانىن ايقىن كورسەتىپ وتىر.

دانيا ەسپاەۆا پرەزيدەنت جۇكتەگەن مىندەتتەرگە جان-جاقتى توقتالدى. ول قازىر ۇشتەن ءبىرى ساۋدا سالاسىندا شوعىرلانعان شاعىن بيزنەستى ءارتاراپتاندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق ورتا بيزنەستى دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەنۋى ءتيىس ەكەنىن، وندا ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋ، تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ جانە ءونىمدى كەپىلدى وتكىزۋ جولدارى قامتىلۋى كەرەكتىگىن ايتتى. كەدەرگىلەردى ازايتا وتىرىپ، شوب-تىڭ مەملەكەتتىك جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورلارداعى ساتىپ الۋلارعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ، بۇعان قوسا 2027 جىلدىڭ باسىنان باستاپ ميكرو جانە شاعىن بيزنەستى تەكسەرۋگە ءۇش جىلدىق ءموراتوريدى تالقىلاۋ ارقىلى اكىمشىلىك قىسىمدى تومەندەتۋ دە وتە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار، قولداۋ شارالارىن رەفورمالاۋ، بيزنەستى ماركەتپلەيستەرمەن، بانكتەرمەن جانە لوگيستيكالىق وپەراتورلارمەن ينتەگراتسيالاۋدى قامتيتىن وزگەرىس – قارجىلىق مودەلدەن كەشەندى مودەلگە كوشۋ مەجەلەنىپ وتىر.

وتىرىس بارىسىندا شوب-تى مەملەكەتتىك قولداۋ جانە دامىتۋ شارالارىنىڭ ىسكە اسىرىلۋىن پارلامەنتتىك باقىلاۋ جۇرگىزىلەتىنى تۋرالى قۇرىلتاي دەپۋتاتى مۇراتبەك مۇحامبەديەۆ حابارلادى.

«اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان كاليعازين بيزنەس بۇگىندە جاساندى «ءوسىم توسقاۋىلىنا» تاپ بولىپ وتىرعانىن ايتتى. شيكىزاتتىڭ قىمباتتاۋىنا بايلانىستى شاعىن كاسىپورىندار كىرىستى نومينالدى تۇردە كوبەيتىپ، ناتيجەسىندە اۆتوماتتى تۇردە ورتا بيزنەس ساناتىنا اۋىسادى. بۇل رەتتە كومپانيالار شاعىن سەگمەنتكە ەسەپتەلگەن مەملەكەتتىك پرەفەرەنتسيالار مەن جەڭىلدىكتەردەن بىردەن ايىرىلادى، بۇل ولاردى ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە ىنتالاندىرادى. 26%-عا دەيىنگى مولشەرلەمەلەرى بار قىمبات نەسيەلەر، رەتتەۋشىلەردىڭ قىسىمى مەن ءتيىمسىز تەكسەرۋ جۇيەسى جاعدايدى قيىنداتادى.

وسى پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن «اتامەكەن» ۇكپ بۇرىن كەلىسىلگەن جەڭىلدىكتەردى ۋاقىتشا ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جانە جۇمساق سالىق رەجيمىن قامتاماسىز ەتەتىن «شاعىن – ورتا» وتپەلى قولداۋ پاكەتىن ىسكە قوسۋدى ءجون سانايدى. بۇدان بولەك، پالاتا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلارداعى باسىمدىقتاردى اەك كولەمىنە قاراي ءبولۋدى، جەتكىزىلىمدەر بويىنشا تولەمنىڭ 15 كۇندىك مەرزىمىن بەلگىلەۋدى، ۇلتتىق تاۋارلار كاتالوگىن وتاندىق وندىرۋشىلەر تىزىلىمىمەن ۇيلەستىرۋدى جانە ينۆەستيتسيالىق قارىزداردى سۋبسيديالاۋ مەرزىمدەرىن ۇلعايتۋدى ۇسىندى.

ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى ەرلان ساعىناەۆ ۇكىمەت دايىنداپ جاتقان بيزنەستى قولداۋ شارالارى تۋرالى ايتتى. كەشەندى جوسپار جوباسى نەگىزگى ءتورت باعىتتى قاراستىرادى. ءبىرىنشىسى – شاعىن بيزنەستىڭ ورتا بيزنەسكە كوشۋىن ىنتالاندىرۋ. ەكىنشىسى – ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋعا قول جەتكىزۋ. بۇل رەتتە «ورلەۋ» باعدارلاماسى بويىنشا كەمىندە جەتى جىل مەرزىمگە قارىز بەرۋ، ۇلەستىك جانە مەزونيندىك قارجىلاندىرۋدى دامىتۋ، سونداي-اق بانكتەر «دامۋ» قورىنىڭ كەپىلدىكتەرىن تانىعان كەزدە ورتا كاسىپورىنداردىڭ وبليگاتسيالار نارىعىنا شىعۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ۇسىنىلادى. ءۇشىنشى باعىت قۋاتتى تەحنولوگيالىق جاڭارتۋدى جانە جابدىقتىڭ جەڭىلدەتىلگەن ليزينگىن، وندىرۋشىلەرگە ققس-تى جەدەل قايتارۋ مەن تەحنولوگيالىق اۋديت ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. ءتورتىنشى بلوك تۇراقتى ساتۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءىرى كومپانيالارمەن ورتا بيزنەستىڭ ىنتىماقتاستىعىنا قاتىستى. اتاپ ايتقاندا، «سامۇرىق-قازىنا» اق-مەن، ۇلتتىق كومپانيالارمەن جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارمەن 3-5 جىل مەرزىمگە ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارتتار جاساسۋ، شوب سۋبەكتىلەرىنە ساتىپ الۋدىڭ ءبىر بولىگىن رەزەرۆكە قويۋ جانە ءونىم بەرۋشىلەرگە تولەم مەرزىمىن 30 كۇننەن كەشىكتىرمەي بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى.

كەشەندى جوسپاردىڭ باسىم باعىتتارى وڭدەۋ ونەركاسىبى مەن اگرووڭدەۋ بولىپ بەلگىلەندى. ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، نەگىزگى ماقسات – ءجىو-دەگى ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن 7 پايىزدان 15 پايىزعا دەيىن، ال بولاشاقتا 20 پايىزعا دەيىن ارتتىرۋ. ناتيجە شاعىن بيزنەستەن ورتاشا بيزنەسكە دەيىن وسكەن كومپانيالاردىڭ سانىمەن ولشەنەدى.

وتىرىس بارىسىندا تالقىلانعان ماسەلەلەر بويىنشا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ۆيتسە-ءمينيسترى يران شارحان، ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ايجان بيجانوۆا، سونداي-اق قارجى ۆيتسە-ءمينيسترى داۋرەن كەڭبەيىل ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. دەپۋتاتتار ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورى وكىلدەرىنىڭ دە پىكىر-ۇسىنىستارىنا قۇلاق ءتۇردى. اتاپ ايتقاندا، Shaurma Food كومپانيالار توبىنىڭ جەتەكشىسى دميتري ينيۋتين «دامۋ» قورى جەلىسى بويىنشا قوعامدىق تاماقتانۋ سالاسىن قولداۋ شارالارىنىڭ قىسقارتىلعانىن ايتتى، مونوقالالاردا بيزنەستى قولداۋ باعدارلامالارىن قايتا باستاۋعا شاقىردى.

تالقىلاۋدى قورىتىندىلاي كەلە، كوميتەت توراعاسى ناتاليا گودۋنوۆا قۇرىلتاي اتقارۋشى ورگانداردان جان-جاقتى، ناقتى ىسكە اسىرىلاتىن جانە ەكونوميكالىق نەگىزدەلگەن قادامدار كۇتەتىنىن اتاپ ءوتتى. قاجەت بولعان جاعدايدا دەپۋتاتتار سالالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدى قولداۋ جونىندەگى جاڭا باستامالارىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قولداۋعا دايىن ەكەندەرىن جەتكىزدى.

Abai.kz